--- **IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2025-03-19-qazaqstan-oengirlerin-damytu-30-zhyl-ishinde-zhuergizilgen-reformalar-sanynyng-neghurlym-tiri-zhaene-kuerdeli-problemasy-bolyp-qaluda/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page. --- # Қазақстан өңірлерін дамыту 30 жыл ішінде жүргізілген реформалар санының неғұрлым тірі және күрделі проблемасы болып қалуда ![100 тенге лежат на купюрах тенге](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2024/01/banki-v-kazahstane-budut-obyazany-vozmeshhat-lyudyam-dengi-ukradennye-moshennikami_bizmedia.kz_.jpg) 2024 жыл донор аймақтардың әлеуе­ті­не үлкен сын болды. Бюд­жеттің доноры бо­лып ірік­теліп шыққан төрт өңірдің өткен жылдан енгітігіп шыққанынбәріміз көрдік, был­тырғы дағ­дарыстан «ен­тігіп» шықты. [![Фото: © Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/app/uploads/2024/01/banki-v-kazahstane-budut-obyazany-vozmeshhat-lyudyam-dengi-ukradennye-moshennikami_bizmedia.kz_-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2024/01/banki-v-kazahstane-budut-obyazany-vozmeshhat-lyudyam-dengi-ukradennye-moshennikami_bizmedia.kz_.jpg)Фото: © Bizmedia.kz Бірақ со­ған қарамастан, Нұр-Сұл­тан мен Алматы қала­лары­ның, Аты­рау және Маңғыстау облыс­тары­ның ел бюджетіндегі үлесі 451 млрд теңгеден асты. Сарапшылардың айтуынша, донор аймақтардың не үшін әлсі­регенін дер кезінде анықтап алу керек. Кеш қимылдасақ  өзін өзі қамти алмайтын, тек дотациямен өмір сүретін аймақтардың қатыарына қосылады.  Сондықтан мәселені дереу қолға алып, нақты шешімдер қабыл­дау қажет..Елдiң өңiрлiк дамуы бюджетаралық қатынастарды жетiлдiру, салықтық кiрiстердi өңiрлiк бюджеттерге беру, аудандық және кенттiк бюджеттерге мәртебе бере отырып, жергiлiктi өзiн-өзi басқаруды қолдау, төмен тұрған бюджеттерге трансферттер мөлшерiн ұлғайту жөнiндегi күш-жiгерiне қарамастан бiркелкi емес болып отырғанын мойындау қажет.Еліміздің өңірлік дамуы мемлекеттік құрылымның біртұтас нысанымен, әкімшілік-аумақтық ұйыммен, облыстардың экономикалық мамандануымен және қалыптасқан бюджетаралық қатынастармен айқындалады. AERC консалтингтік қызметтер департаментінің аға талдаушысы Ерасыл Серікбай Қазақстанның өңірлері арасындағы алшақтық 10-20 жылға жетуі мүмкін екенін айтты. Оның айтуынша, негізгі экономикалық және әлеуметтік орталықтар негізінен Астана, Алматы және Шымкент қалаларында, сондай-ақ Атырау және Маңғыстау облыстарында шоғырланған. Сонымен қатар, бірқатар өңірлер кірістер мен инвестициялардың төмен деңгейімен, инфрақұрылымның қартаюымен, халықтың көші-қон ағынымен, сондай-ақ денсаулық сақтау мен білім беру сапасымен байланысты проблемаларға тап болады.   Сонымен қатар, 2024 жылдың тоғыз айының қорытындысы бойынша негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер бойынша өңіраралық айырмашылықтарды талдауға сәйкес жан басына шаққандағы ЖӨӨ ең көп көлемі: -  Атырау облысында - 13,96 млн теңге, - Алматыда - 7,3 млн теңге, - Астанада - 6,3 млн теңге, - Ұлытау облысында - 6,1 млн теңге болып тіркелді. Ең аз дамыған өңірлер анағұрлым қарапайым көрсеткіштерді көрсетеді: -  1,5 млн теңге - Түркістан облысы, - 1,8 млн теңге - Жамбыл облысы, - 2 млн теңге - Жетісу облысы. > «Өңірлер бойынша жан басына шаққандағы ЖӨӨ-нің орташа мәні шамамен 4,2 млн теңгені құрайды. Бұл ретте ең төмен дамыған өңірлердің осы деңгейден артта қалуы үш еселенген мәнге жетеді, ал Атырау облысымен айырмашылық - 9,3 есе», - деп түсіндірді сарапшы. Сондай-ақ, Е.Серікбай халықтың табысы деңгейінде едәуір сәйкессіздіктерді бөліп көрсетеді. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, ел бойынша орташа айлық атаулы жалақы 2024 жылы 402,6 мың теңгені құрады. Ең жоғары деңгей Атырау облысында - 620,4 мың теңге, Жетісу облысында бұл көрсеткіш 291,1 мың теңгені құрайды. Айырмашылық екі еседен артық. Бұдан басқа, өңірлер көліктік қолжетімділікті (авто- және теміржол), цифрлық байланыстылықты және инженерлік желілерді қоса алғанда, қазіргі заманғы инфрақұрылыммен қамтамасыз ету деңгейі бойынша мегаполистерден едәуір төмен. Бұл, сарапшының пікірінше, экономикалық теңсіздікті күшейтеді және анағұрлым дамыған орталықтарға көші-қонды одан әрі күшейтуге ықпал етеді. > «Дамыған және артта қалған өңірлер арасындағы уақытша алшақтық қарастырылып отырған параметрлерге байланысты 10 жылдан 20 жылға дейін болуы мүмкін. Бұл сәйкессіздіктерді қысқартудың шынайылығы мемлекеттік саясаттың кешенділігі мен дәйектілігіне байланысты», - деді Е. Серікбай. --- Опубликовано: 2025-03-19T11:41:27+05:00 Обновлено: 2025-10-30T00:56:52+05:00 Авторы: Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/) Метки: --- HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2025-03-19-qazaqstan-oengirlerin-damytu-30-zhyl-ishinde-zhuergizilgen-reformalar-sanynyng-neghurlym-tiri-zhaene-kuerdeli-problemasy-bolyp-qaluda/ --- При использовании этого материала ссылка на источник обязательна. --- [Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира. Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.