Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі талқылауға шығарылған қаулыларының жобалары банктік топтарының жұмыс шарттарын өзгертуі және аффилиирленген тұлғалармен қарым-қатынасты реттеуі мүмкін. Барлық құжаттарды жария талқылау 2026 жылғы 5 ақпанға дейін жалғасады. Ескертулер мен ұсыныстар «Ашық НҚА» порталы арқылы қабылданады.
- пруденциалдық нормативтерді жекелеген банктер үшін емес, жалпы банк конгломераттары үшін — топқа кіретін барлық компанияларды ескере отырып белгілеуді ұсынады.
- Мұндай тәсіл тәуекелдер бір заңды тұлға емес, бүкіл құрылым деңгейінде бағаланатын неғұрлым қатаң шоғырландырылған қадағалауға көшуді білдіреді.
- Жоба банк конгломераты капиталының жеткіліктілігіне қойылатын талаптарды, бір қарыз алушыға ең жоғары тәуекел бойынша шектеулерді, сондай-ақ топішілік мәмілелер бойынша лимиттерді көздейді.
- Дәл осы соңғы тармақ нарықтың ең үлкен қызығушылығын туғызады: реттеуші банк топтарының ішінде ресурстар мен тәуекелдерді қайта бөлу мүмкіндіктерін іс жүзінде шектейді.
Жаңа нормативтер ірі қаржы-өнеркәсіп топтарының құрылымдарында жасырын тәуекелдерді анықтауы мүмкін.
- Банктердің бір бөлігі үшін бұл қосымша капиталдандыру, корпоративтік байланыстарды қайта қарау немесе бизнес-модельдерді түзету қажеттігін білдіруі мүмкін.
- Жоба банк секторының қаржылық тұрақтылығын арттыруға және реттеуді халықаралық стандарттарға сәйкес келтіруге бағытталған. Бірақ негізгі интрига нақты есептеу әдістері мен нормативтердің шекті мәндерінде жатыр — олар іс жүзінде қаншалықты үлкен банктерге «тығыз» болатынын анықтайды.
Сонымен қатар, агенттік талқылауға банктермен аффилиирленген тұлғаларды тануға және олардың қатысуымен мәмілелер жасауға қатысты өзара байланысты ереже жобасын ұсынды.
- банктердің осындай тұлғалармен мәмілелер жасау тәртібін регламенттейді және операциялардың ашықтығын қамтамасыз етуге,
- мүдделер қақтығысының тәуекелдерін азайтуға және ішкі бақылауды күшейтуге бағытталған талаптарды белгілейді.
Екі жоба да «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 49-бабының 3-тармағын іске асыру шеңберінде әзірленді және банктердің аффилиирленген тұлғалармен қатынастарын реттеуге кешенді тәсілді қалыптастырады
