Конституциялық сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов Конституциялық комиссия кіріспеден, 11 бөлімнен және 95 баптан тұратын Қазақстанның жаңа Конституциясының бірінші жобасының дайын болғанын хабарлады.
Оның айтуынша, оны дайындау аясында азаматтардың, қоғамдық ұйымдардың, саяси партиялардың және сарапшылардың 6 айда келіп түскен ұсыныстары, сондай-ақ комиссия мүшелерінің пікірлері, ескертулері мен ұсыныстары ескерілді.
Спикер Конституция жобасындағы ережелер «Күшті Президент – Ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» тұжырымдамасының логикасына сай келетінін, елдің одан әрі дамуы үшін мызғымас институционалдық негіз қалыптастыратынын атап өтті.
«Конституциялық құрылым негіздерінің» бірінші тарауына сәйкес Қазақстан біртұтас мемлекет, басқару нысаны — президенттік республика. Елдің әкімшілік-аумақтық құрылымын әдеттегі заңмен емес, конституциялық заңмен айқындау ұсынылады. Республиканың егемендігі мен тәуелсіздігі, біртұтастығы, аумақтық тұтастығы, басқару нысаны қол сұғылмайтын құндылықтар қатарына жатқызылған», — деді Б. Нұрмахан.
Сондай-ақ жаңа Конституция жобасында егемендік Қазақстан халқына тиесілі деп жазылған.
Сонымен қатар, Нұрмұханов Конституцияның жаңа жобасында Қазақстанның сыртқы саясатының негіздері өзектендірілгенін, ал Конституциялық сот халықаралық ұйымдар шешімдерінің орындалуын бағалау құқығына ие болатынын атап өтті. Сондай-ақ «республикалық референдум» ұғымы «бүкілхалықтық референдумға» өзгертілді және меншік қатынастарын реттейтін конституциялық норма толықтырылды, сондай-ақ қылмыстық процесс барысында әркімнің жеке бас бостандығына құқығын қорғау кепілдіктерін нығайту қажеттігі туралы ұсыныс бар.
Жекелеген нормалар президенттік сайлауды өткізу және оларға ант қабылдау мерзімдерін бекітеді, мемлекет басшысының өз еркімен орнынан түсу құқығы жазылған.
Бұдан өзге, мемлекеттік хатшы Ерлан Карин «қоғамның рухани-адамгершілік құндылықтар жүйесі» ұғымының төңірегінде түрлі пікірлер туындағанын, сондықтан комиссия мүшелерінің ұсыныстары бойынша тұжырымдама БҰҰ халықаралық пактілеріне сәйкес өзгертілгенін «атап өтті.
Алтыншы отырыс соңында Конституциялық соттың төрайымы Эльвира Әзімова Конституция жобасының мәтінін азаматтардың танысуы үшін жариялауды тапсырды.
«Азаматтарды жаңа Конституцияның мәтінімен таныстыру мүмкіндігін қамтамасыз ету қажеттігін ескере отырып, Конституциялық сот аппаратына Конституция жобасының мәтінін «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» басылымдарында жариялауды, сондай-ақ оны Конституциялық соттың ресми сайтында орналастыруды тапсырамын», — деді ол.
Азаматтар Негізгі заң жобасымен танысқаннан кейін комиссия жұмысы жалғасатын болады. Бұл ретте мәтінмен танысуға қанша күн берілетіні нақтыланған жоқ.
Әзімова сондай-ақ заңдық түзетулердің көлеміне назар аударудың маңыздылығын атап өтті ал олардың мағыналық мазмұны, өйткені жаңа Конституция мемлекеттіліктің іргелі негізін сақтайды, оның ішінде біртұтас құрылыстың өзгермейтіндігі, аумақтық тұтастыққа қол сұғылмаушылық және құқықтық тәртіптің базалық қағидаттары, сондай-ақ онда адам, оның құқықтары, бостандықтары мен қадір-қасиеті мемлекеттік саясаттың ең жоғары құндылығы және басты бағдары деп танылатыны, және тиімді қоғамдық және саяси институттарды дамыту, биліктің есептілігі және әрбір азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетіктерін нығайту көзделген.
