Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Digital Qazaqstan жобасын іске асыру жөніндегі жұмыс кеңесте ірі банктер заңнамалық талаптарға қарамастан банкаралық QR-төлемдерді инфрақұрылымға қосуды созып жүргенін хабарлады.
«Менің тапсырмам бойынша Ұлттық банк цифрлық қаржы инфрақұрылымын құрды, оның аясында банкаралық QR-төлемдер мен аударымдар, цифрлық теңгемен есеп айырысулар әрекет етеді. Бұл төлем делдалдары тізбегін қысқарту есебінен шығындарды айтарлықтай азайтады. Барлық банктер үшін инфрақұрылымға қосылу міндеттілігі заңмен бекітілген, бірақ ірі банктер осы талапты орындауды кешіктіріп отыр», деп атап өтті президент.
Тоқаев сондай-ақ экономиканың нақты секторында ИИ кеңінен қолдану елдің технологиялық егемендігімен және экономикалық өсу қарқынымен тікелей байланысты екенін атап өтті. Мемлекет басшысы Үкіметке кәсіпорындарда озық технологияларды енгізу үшін нақты ынталандыру шараларын қалыптастыруды тапсырды.
Осыған дейін
026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда барлық банктер үшін міндетті QR-төлемдердің бірыңғай стандарты енгізіледі, бұл кез келген банк арқылы сатып алуларды бір кодпен төлеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ДК тіркеуді талап ететін аударымдарды бақылау күшейтіледі (әр түрлі тұлғалардан 1 млн теңгеден астам/ай).
Сондай-ақ, 2026 жылдың соңына дейін бірқатар елдермен трансшекаралық QR-төлемдер жоспарланып отыр
Негізгі өзгерістер және сараптамалық пікірлер (2026)
• Бірыңғай QR-код: 2026 жылдың 1 шілдесіне дейін барлық банктер кез келген сауда нүктесінде кез келген банктің QR-кодын пайдалануға мүмкіндік беретін әмбебап стандартты енгізуге міндетті. Бұл әр түрлі терминалдардың қажеттілігін жоя отырып, бизнес үшін жұмысты және сатып алушылар үшін ыңғайлылықты жеңілдетеді.
• Аударымдар мониторингі: 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жеке аударымдарды бақылау күшейтіледі. Егер жеке тұлғаға қатарынан үш ай бойы айына 100-ден астам адамнан аударым түссе, бұл кәсіпкерлік қызмет ретінде сараланады.
• Салықтық бақылау: Егер жеке шотқа 1 миллион және одан да көп теңге түссе, алушыға ақшаның шығу тегін түсіндіру қажет болады, әйтпесе ЖК ретінде тіркелу талап етіледі.
• Трансшекаралық QR: 2026 жылдың соңына дейін Үндістан, Қытай, Қырғызстан және БАӘ-де қазақстандықтардың сатып алулары үшін бірыңғай QR-кодты енгізу жоспарлануда
• Талдаушылар нақты уақыт режимінде транзакциялар туралы кеңейтілген деректерді беруге мүмкіндік беретін динамикалық QR-кодтарға көшуді атап өтеді. Бұл тікелей төлем процесіне интеграцияланған терең талдау және адалдық бағдарламалары үшін мүмкіндіктер ашады. Алайда танымалдылықтың жарылғыш өсуі қауіп төндіреді.
• «Бақыланбайтын ашық орталарда QR-төлемдер фишингтік шабуылдарға өте осал. Бірыңғай қауіпсіздік стандарттарын енгізу өте маңызды, соның ішінде қатаң бақылау және вендорлар жағында биометриялық верификацияны пайдалану», — деп ескертеді Juniper Research компаниясының аға талдаушысы Томас Уилсон.
• QR-төлемдер тек дамушы нарықтардың ғана құзыры болмай қалатыны қызық. Мәселен, Ұлыбритания үкіметі QR-технологияны қаржылық қолжетімділікті арттыру үшін өзінің «Ұлттық төлем тұжырымдамасының» бір бөлігі ретінде қарастырады.
• Есепте ұсынылған көшбасшылар рейтингінде Huawei, Thales, OpenWay, Thales, BPC және Ericsson сияқты цифрлық әмияндар нарығының 18 негізгі ойыншысы белгіленген. Бұл компаниялар токенизация және транзакциялардың қауіпсіздігі саласындағы технологиялық стандарттарды белгілейді.
Біздің елде технологияны әзірлеу бірнеше жылға созылды
Оны енгізу техникалық қиындыққа байланысты бірнеше рет кейінге қалдырылды. Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменов жүйе 2024 жылдың соңына дейін іске қосылады деп сендірді. Ол барлық банктердің қатысуы «міндетті мәселе» екенін атап өтті. 2022 жылы жобаны әзірлеу туралы сауда және интеграция вице-министрі Әсел Жанасова айтқан болатын.
2025 жылы Тимур Сүлейменов Central Asia FinTech Summit-те төлемдер үшін бірыңғай QR-код іске қосылғанын жариялады. Бірақ кейінірек бұл тек техникалық іске қосу болғаны және сол кезде сервис дұрыс жұмыс істемегені анықталды.
Технологияны әзірлеу бірнеше жылға созылды. Оны енгізу техникалық қиындыққа байланысты бірнеше рет кейінге қалдырылды. Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменов жүйе 2024 жылдың соңына дейін жұмыс істей бастайды деп сендірді. Ол кезде барлық банктердің қатысуы — «міндетті мәселе» екенін баса айтты. 2022 жылы жобаны әзірлеу туралы сауда және интеграция вице-министрі Әсел Жанасова айтқан болатын.
2025 жылғы 13 қарашада Тимур Сүлейменов Central Asia FinTech Summit-те төлемдер үшін бірыңғай QR-код іске қосылғанын жариялады. Бірақ кейінірек бұл тек техникалық іске қосу болғаны және сол кезде сервис дұрыс жұмыс істемегені анықталды.
2025 жылғы желтоқсанда сервиске алты банк қосылды: Олар Halyk Bank, Bank RBK, Altyn Bank, Home Credit Bank, Freedom Bank және Банк ЦентрКредит. Сол кезде , Ұлттық банк төрағасының кеңесшісі Бинур Жаленов. 2026 жылдың бірінші тоқсанында бірыңғай QR экожүйесінде болатынын атйқан болатын.
Осы жүйеге тікелей жауапты болған Бинур Жаленовтың апта басында Ұлттық банк төрағасының орынбасары болғаны белгілі болды.
