Химиотерапия хаттамалары — бұл нақты препараттарды, олардың дозаларын, қатерлі ісіктің нақты түрі үшін енгізу жүйелілігі мен жиілігін айқындайтын стандартталған емдеу схемалары.
Олар барынша тиімділікке қол жеткізу үшін халықаралық зерттеулерге негізделген. Емдеу жиі ісікті жоюға арналған бірнеше препараттарды ұштастыра отырып, курстармен жүргізіледі.
Хаттамалардың негізгі аспектілері
Стандарттау: RUSSCO сияқты хаттамалар дозаларды, енгізу тәсілдерін және қауіпсіздік шараларын регламенттейді.
Құрылымы: Режим атауын, цитостатиктердің тізімін, дозаларды қамтиды.
Дербестендіру: Стандартқа қарамастан, дәрігер пациенттің жалпы жағдайын ескере отырып, хаттаманы түзетеді.
Терапия желілері: Схемаларды қолдану жүйелілігін білдіреді (1-ші желі, 2-ші желі және т.б.), ісіктің сезімталдығын жоғалтқан кезде өзгереді.
Кең таралған мысалдар (аббревиатуралар)
АС (Доксорубицин + Циклофосфамид) — сүт безінің обыры.
FOLFOX (Кальций фолинаты + Фторурацил + Оксалиплатин) — қалың ішек обыры.
BEP (Блеомицин + Этопозид + Платина) — аналық бездің ісігі.
7+3 (Цитарабин + Антрациклин) — жіті миелоидты лейкоз.
ashpublications.org
ashpublications.org
Тиімділік туралы жаңа деректерді ескере отырып, хаттамалар үнемі жаңартылып отырадыОнколог дәрігер, хирургтердің айтуынша Түркия, Оңтүстік Корея және Қазақстанда қолданылатын тәсілдер арасында айтарлықтай айырмашылық жоқ. Біздің елдегі хаттама әлемнің 30 елінде қолданылады.
Медицина ғылымдарының докторы Сурия Есентаеваның айтуынша, қолданыстағы онкомаркерлер обырды бастапқы кезеңде де анықтайтын мүмкіндік бізде де бар.
«Бізде емдеуді білмейді», «препараттар мен хаттамалар ескірген» деген әңгімені мен де естимін. Емдеу хаттамалары бірдей, препараттар бірдей екенін айта-айта шаршадым. Менің ойымша, бұл сенімсіздік бірінші кезеңде пдәрігерден қажетті ақпаратты, өз сұрақтарына жауап алмаған, өз проблемаларымен оңаша қалған сәтте туындайды. Бізде әлі күнге дейін өз денсаулығымызға салмақты көзқарас қалыптасқан жоқ. Халықтың медициналық сауаттылығы да маңызды», — дейді Сурия Есентаева.
Химия терапия туралы сөз болғанда Ресей мен Оңтүстік Корея, Түркиядағы химия терапия құрамын бір-бірімен салыстырып, соңғысына басымдық беретіндер көп
Тек онкологиялық ғана емес, барлық дерлік түпнұсқа дәрі-дәрмектердің белгілі бір патенттік қорғау мерзімі бар. Бұл препараттарды жасау үшін фармацевтикалық кәсіпорындардың қызметін реттейтін халықаралық стандарттарға (GLP, GCP, GMP) толық сәйкес келуі тиіс өндіріс орындары ашылып жатыр. Егер халықаралық стандарттарға сәйкес келмесе, өндіріске рұхсат бермейді.
«Ресейде, Израильде, Кореяда, Түркияда немесе Қазақстанда өндірілген дәрі-дәрмектер арасында түбегейлі айырмашылық жоқ», — дейді Сурия Есентаева.
Осыған дейін шетелдің клиникаларындағы иммунды терпания жайлы көп айтылатын. С. Есентаеваның айтуынша, ол дененің табиғи қорғаныс жүйесін (иммунитетті) жасанды түрде күшейтіп, ісік жасушаларын тануға және жоюға бағытталған биологиялық емдеу әдісі. Қазір ол да өткеннің еншісінде қалды. Жаңа технология дамып, CAR-T — пациенттің иммундық жүйесінің генетикалық түрлендірілген жасушалық терапия қолданысқа енді. Онкологияны емдеу тәсілі әртараптандырылған.
Ұлттық ғылыми онкология орталығы торакалды хирургия секторының аға ординаторы Валерий Макаровтың айтуынша, қан жүйесінің ісіктері, өкпенің ұсақ жасушалы обыры, сондай-ақ бірқатар жоғары агрессивті ісіктер хирургияның мүмкіндігіне бағынбайды. Кейбір жағдайларда ісікті ерте алып тастағанда да ауру тез өршуі мүмкін. Мысалы, меланома өзінің жоғары агрессивтілігімен белгілі, сондықтан емдеу әрқашан кешенді болуы тиіс. Мысалы, III және IV сатыларда хирургия нәтиже бермеуі мүмкін. Мұндай жағдайларда жүйелік терапия, иммунотерапия және сәулемен емдеу неғұрлым тиімді.
«Мұндай жағдайларда операцияларды ісіктің азаюын немесе өмірге қауіп төндіретін асқынулардың: қан кетудің, өтпеушіліктің немесе ісіктің ыдырап кетуінің алдын алу үшін қолданамыз. Мдырауының дамуы кезінде ғана орындалады. Мұны медицина тілінде сальваждық немесе құтқару хирургиясы деп атайды» — дейді Валерий Макаров.
Онкологияны тек бір ғана ағзаның дерті деп қабылдауға болмайды
Бұл жасушадағы генетикалық бұзылулармен және иммунды бақылауды жоғалтумен байланысты жүйелі процесс.Тіпті бұл дерттің кейбір түрлерін ерте кезеңде де заманауи диагностика әдістерімен анықтау мүмкін. Тіпті олар тіпті алғашқы сатыларда да микрометастаздарды бере алады.
«Сондықтан метастаздаудың алдын алу туралы хирургиялық жолмен ғана айту дұрыс емес», — дейді Валерий Макаров.
В. Макаровтың айтуынша, дерт бастапқы саты ең алдымен I (бірінші) және бірқатар жағдайларда II А (екінші А) сатысында хирургия арқылы жазылады.
«Кең таралған процестерде емдеу әдетте жүйелі терапиядан — химиотерапиядан немесе химиоиммунотерапиядан басталады. Бұдан кейін пациенттің жағдайын қайта бағалау жүргізіледі. Егер хирургиялық араласу кейінгі адъюванттық терапиямен бірге болжамды жақсартатын болса, операция туралы шешім қабылданады», — дейді В. Макаров.
Оның айтуынша, хирургиялық және дәрі-дәрмекпен емдеу деңгейі тұтастай алғанда салыстырмалы. Айырмашылықтар диагностика кезеңінде туындауы мүмкін. Мысалы, кейбір клиникаларда ісікті молекулярлық-генетикалық зерттеу тез жүргізіледі, бұл дербес емдеуді ерте бастауға мүмкіндік береді.
Гистологиялық қорытындыны алған сәттен бастап иммуногистохимияны қоса алғанда толық молекулярлық-генетикалық талдау жүргізілгенге дейін және қажет болған жағдайда жаңа ұрпақты секвенирлеу (NGS) 14 күннен аспауы тиіс.
Қазақстанда NGS-диагностика әзірге енді ғана қолданысқа ене бастапты.
«Біздің клиникада цитопатоморфология, иммуногистохимия және трансляциялық онкология орталығы тиімді жұмыс істейді. Мұнда пациент тіндерінің үлгілері бойынша ісіктің түрі мен оның молекулярлық ерекшеліктері анықталады, бұл барынша тиімді терапияны таңдауға мүмкіндік береді», — дейді В. Макаров.
Иммуногистохимиялық зерттеулер әдіс ісік жасушаларындағы спецификалық ақуыздарды анықтауға мүмкіндік береді. Шын мәнінде, мамандар ісікте қандай молекулярлық маркерлер бар екенін анықтайды.
«Ұлттық орталық заманауи автоматты иммуногистохимиялық жүйелермен және сандық микроскоптармен жабдықталған, бұл зерттеулерді жылдам және халықаралық стандарттар деңгейінде жүргізуге мүмкіндік береді», — деп сөзін түйіндеді В. Макаров.
