--- **IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-10-02-uenemdeudi-muqtazhdan-bastajmyz-ba/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page. --- # Үнемдеуді мұқтаждан бастаймыз ба? ![Почти на $4 млрд выросли активы Нацфонда Казахстана за декабрь](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2026/01/screenshot-2026-01-14-at-17-02-31.jpg) Әлеуметтік қор неге босап қалды. Үкімет іссапар мен форумнан емес, бала мен мүгедектің жәрдемақысынан үнемдемек. Ұят емес пе? Қарқыны жаман. [![Фото: Freepik.com](https://bizmedia.kz/app/uploads/2026/01/screenshot-2026-01-14-at-17-02-31-1024x671.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2026/01/screenshot-2026-01-14-at-17-02-31.jpg)Фото: Freepik.com 1 қазаннан жұмыссыздық жәрдемақысы қысқарды. Енді министр 2027 жылдың қаңтарынан 14 түрлі төлем тағы қысқаратынын айтты. ## Кімдер қағылмақ? Көпбалалы ана,бала туғанда берілетін, 1,5 жасқа дейінгі күтім,мүгедек бала бағып отырған ата-ана,I топтағы мүгедекті күтіп отырған адам,жерлеуге берілетін төлем,мүгедектік, асыраушысынан айырылу бойынша,Ауған, Тәжік-Ауған, Ирак, Қарабақтағы ардагерлер,қаза тапқан әскердің отбасы, «Халық қаһарманы», «Еңбек Ері», «Ғарышкер-ұшқыш». Бұлардың бәрін енді «бай ма, кедей ме – тексереміз» дейді. А және В санатындағы, жағдайы бар отбасыға бермейміз. Министрлік: «I топтағы мүгедек өз төлемін алады, бірақ бала туса, ол төлемді мұқтаж болса ғана береміз» – дейді.Қор қалай босады? ## Міне, түп себеп осында 2024 жылы Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына 637,5 млрд теңге түскен, ал төлегені – 958,3 млрд. Айырма – 320 млрд теңге тапшылық. 790 млрд теңге тек декрет пен бала күтіміне кеткен.Қаржыгерлер: «Осылай кете берсе, 2028 жылы зейнеткер мен жесірге де ақша жетпей қалуы мүмкін», – дейді. ## Неге жетпей қалды? Министрліктің өзі мойындады: бір әйел 10 жерден ЖШС ашып, «10 жерде істеймін» деп қағаз жасап, 5-6 миллион декрет алып келген. Жылдар бойы көз жұмған. Енді ес жиып: «бір уақытта екі төлем алмайсың, декрет кезінде табыс есептелмейді, оқуға түссең немесе жұмысқа шықсаң – декретіңді тоқтатамыз» – дейді. Дұрыс. Бірақ неге 10 жыл бұрын емес, қор босағанда ғана? Үкімет өзінен үнемдей ме? Сен сұраған ең ащы сұрақ осы. Вице-премьер Жұманғарин маусымда: «Бюджеттің 50,2 пайызы әлеуметтік төлемге кетеді. 6 жылда 3,3 трлн-нан 6,7 трлн-ға өсті. Бұл тиімсіз» – деді.Дұрыс шығар. Бірақ 50 пайызды қысқартпас бұрын, қалған 50 пайыз қайда кетіп жатыр?Облыс әкімдерінің шетелдегі форумдары, Астанадағы той-жиын, мемлекеттік сатып алудағы 30 пайыздық «откат», 100 млн тұратын іссапар – осылардан үнемдеу басталды ма? Жоқ. Масылдықты кім тудырды? Әлеуметтанушы Меруерт Молдабаева дөп айтады: > «Ауылда жұмыс 80-100 мың теңге. Ал үш баланың жәрдемақысы да сондай. Адам неге 8 сағат жұмыс істеуі керек?». Бұл – масылдық емес, төмен жалақы тұзағы. Экономист Әсем Қасымханова: > «Скандинавияда жәрдемақыны жұмысқа қайтумен байланыстырады. Сингапурда аз алсаң, мемлекет үстеп береді. Германияда көмек алсаң – жұмыс іздеуге міндеттісің. Бізде грант берілді ме, өндіріс ашылды ма – ешкім тексермейді», – дейді. **Түйін:****** Мемлекет әлеуметтік қорды 10 жыл бақылаусыз қалдырып, енді орнын толтыруды ең осалдан – көпбалалы анадан, мүгедектен, ардагерден бастап отыр. Үнемдеуді форум мен іссапардан емес, жерлеу ақысынан бастау – экономика емес, ұят мәселесі. Қорды құтқару керек. Бірақ алдымен Үкімет өзі үнемдеуді көрсетуі керек. --- Опубликовано: 2026-10-02T10:52:59+05:00 Обновлено: 2026-10-02T10:53:01+05:00 Авторы: [Султан Даулетов](https://kk.bizmedia.kz/author/sultan-dauletov/) Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/) Метки: --- HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-10-02-uenemdeudi-muqtazhdan-bastajmyz-ba/ --- При использовании этого материала ссылка на источник обязательна. --- [Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира. Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.