---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-10-23-zhelidegi-zar-biz-tojdy-emes-zardy-boelisip-zhuermiz/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# ЖЕЛІДЕГІ ЗАР: Біз тойды емес, зарды бөлісіп жүрміз

![Банковская карта и компьютер](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2025/01/kak-bezopasno-sovershat-onlajn-pokupki_bizmedia-kz_.jpg)

Лентаны ашсаң, алдыңнан той емес, зар шығады. Каспий нөмірі, «көмектесіңіздерші». Бұл контент емес, бұл – диагноз.

[![Фото: Fotolia / thanatip](https://bizmedia.kz/app/uploads/2025/01/kak-bezopasno-sovershat-onlajn-pokupki_bizmedia-kz_-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2025/01/kak-bezopasno-sovershat-onlajn-pokupki_bizmedia-kz_.jpg)Фото: Fotolia / thanatip

Мемлекет үлгермеген жерде халық бір-бірін көтеріп келеді. Ал осы жанашырлықтың көлеңкесінде басқа шындық өсіп жатыр.

Соңғы екі жылда ІІМ-ге арыз үш есе көбейді. Бір келіншек 12 баланың атынан 89 млн жинап алған. Жылына 40-50 млрд теңге жеке шоттарға «қайырымдылық» деп түседі. Есеп жоқ, салық жоқ.

## Осыдан кейін сенім өлді

Міне, осы сенімнің өлуі үкіметті қимылдатты.Мәдениет министрлігі заң шығарған заңның формуласы қысқа: желіде ақша жинаған әр адам – волонтер. Волонтер болсаң – келісімшарт бар, есеп бар, жауапкершілік бар. Жәшікке пломба салынады, порталда бәрі көрінеді. Министрліктің сөзі – «Біз тыйып жатқан жоқпыз, тәртіпке салып жатырмыз». Тәртіп керек. Дау жоқ. Бірақ мұнда бір үлкен «бірақ» бар. Заң алаяқты азайтады.

## Ал ауруды азайта ма?

Өйткені адамдар Каспийге той үшін шығып жатқан жоқ. Жиынның сексен пайызы – шетелде емделуге. Неге десеңіз, жауабы қарапайым: бізде ол ем жоқ. CAR-T терапиясы Түркияда – 120 мың доллар. МӘМС айтады: «Тізімде жоқ». «Қазақстан халқына» дейді: «Кезек бар». Ал дәрігер сыбырлайды: «Үлгеріңдер».

Осы жерден бәрі түсінікті. Орташа жалақы 350 мың теңге болған жерде бір химия 2 миллион болса, бір диагноз он жылдық табысты жұтып қояды. Сондықтан халық бір сағатта жинайды, министрлік үш айда жауап береді. Адам амалсыз елден тілейді.

## Демек, мәселе Каспийде емес, жүйеде

Сондықтан тыйыммен зар бітпейді. Тыйым – қамшы. Бізге көпір керек.

Бірінші көпір – емді тегін ет. Шетелдегі қымбат отаны МӘМС жапса, сұраныстың сексен пайызы өзі жабылады.

Екінші көпір – ақшаны қолға берме. Kaspi-де «Адал жиын» болсын. Ақша науқастың қалтасына емес, тікелей клиниканың шотына түссін. Диагноз расталса ғана жиын ашылсын. Сонда алаяқ та жоқ, күдік те жоқ.

Үшінші көпір – көмектескенді жазалама. Кәсіпкер қайырымын салықтан шегерсе, ол жеке Каспийге емес, ресми қорға береді. Жанашырлық жазаланбайды, марапатталады.

Қорытынды бір-ақ: біз жылап ақша сұрағандықтан кедей емеспіз, кедей болғандықтан жылап сұраймыз. Сен Каспийді жапсаң, ісік жабылмайды. Сен жәшікке пломба салсаң, бала жазылмайды. Желідегі зарды тыйсаң – кедейлік кетпейді. Желіге зарлатпайтын жүйе жасасаң – зар өзі кетеді.

---

Опубликовано: 2026-10-23T06:21:54+05:00

Обновлено: 2026-10-23T06:21:56+05:00

Авторы: [Султан Даулетов](https://kk.bizmedia.kz/author/sultan-dauletov/)

Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/)

Метки: 

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-10-23-zhelidegi-zar-biz-tojdy-emes-zardy-boelisip-zhuermiz/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.