---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-15-qazaqstannyng-qarzhy-arhitekturasy-oezgerip-zhatyr-ulttyq-bank-qnrda-zhaene-kase-ne-istep-zhatyr/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Қазақстанның қаржы архитектурасы өзгеріп жатыр: Ұлттық банк, ҚНРДА және KASE не істеп жатыр?

![Офис Нацбанка Казахстана](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2024/03/naczbank-kazahstana-opublikoval-otchet-po-osnovnym-makroekonomicheskim-prognozam_bizmedia.kz_.jpg)

13 қарашада Алматыда өткен XIV Қаржыгерлер конгресі Қазақстанның қаржы нарығының жаңа кезеңге кіргенін көрсетті. Бұрынғыдай «банктер несие берсін» деген әңгіме емес. Енді әңгіме – архитектура туралы. Ұлттық банк цифрлық теңгені көбейтіп жатыр, ҚНРДА жаңа банктерге жол ашып жатыр, KASE токенизацияға көшіп жатыр, Үкімет нақты секторға 8 трлн теңге бөліп жатыр. Осының бәрі бір жүйе.Ұлттық банк: ақшаны бақылаудан – ақшаны бағдарлауғаҰлттық банктің ең үлкен жаңалығы – цифрлық теңге. Қазір айналымда 360 млрд теңгеден астам цифрлық теңге бар. 2027 жылы бұл көлем 2 трлн теңгеге дейін жеткізіледі. Басым бөлігі – «Халықтық құрылыс» сияқты ірі құрылыс жобаларына бағытталады.

[![Фото: Sputnik / Владислав Воднев.](https://bizmedia.kz/app/uploads/2024/03/naczbank-kazahstana-opublikoval-otchet-po-osnovnym-makroekonomicheskim-prognozam_bizmedia.kz_-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2024/03/naczbank-kazahstana-opublikoval-otchet-po-osnovnym-makroekonomicheskim-prognozam_bizmedia.kz_.jpg)Фото: Sputnik / Владислав Воднев.

**Бұл не үшін керек? **

Цифрлық теңгеге арнайы белгі қойылады. Соның арқасында қаражаттың мемлекеттік тапсырыс берушіден бас мердігерге, одан қосалқы мердігерлер мен соңғы жеткізушілерге дейінгі қозғалысын бақылауға болады. Яғни «чемоданмен ақша тасу» дәуірі аяқталады. Бұрын мұндай тәсіл Достық – Мойынты теміржол учаскесінде сынақтан өткен.

Екінші жаңалық – токенделген ноталар. Ұлттық банк алғаш рет KASE платформасына 10 млрд теңгеге токенделген қысқамерзімді ноталар шығарды. Аукцион қорытындысы бойынша жалпы құны 50 млрд теңге болатын ноталар толық орналастырылды, оның 10 млрд теңгесі – токенделген форматта. Бір нота – 100 теңге, мерзімі – 91 күн, кірістілігі – 15,72%. Бұл – Қазақстанның қаржы нарығы енді дәстүрлі бағалы қағаздармен қатар цифрлық активтермен де жұмыс істейді деген сөз.

Үшінші бағыт – төлем. 19 шілдеден бері бірыңғай QR толық істеп тұр. Енді Ұлттық банк оны БАӘ, Қытай, Қырғызстан, Үндістан, Түркия, Өзбекстан, Әзербайжан, Индонезия төлем жүйелерімен біріктіруді пысықтап жатыр. Қазақстандық шетелде өзінің банк қосымшасымен төлей алады. Бұл – бөлшек төлем нарығындағы бәсекені күшейтеді.Сонымен қатар Ұлттық банк борышкерді қорғауды ұсынды. Сот орындаушылары қарыз өндіргенде борышкердің шотында ең төменгі күнкөріс деңгейіне тең сома қалуы, барлық шот бірден бұғатталмауы тиіс. Бұл – әлеуметтік мәселе ғана емес, қаржы жүйесіне деген сенім мәселесі.

**Инфляция бойынша нысана өзгерген жоқ**

Ұлттық банк алдағы екі жылда инфляцияны біртіндеп 5%-дық нысанаға жеткізуді көздеп отыр. Қазір инфляция 9%-дан сәл асады. Яғни қатаң ақша-кредит саясаты әлі біраз уақыт сақталады.ҚНРДА: банктер көп емес, басқа банктер керек

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы Мәдина Әбілқасымова конгресте сектордың қазіргі жағдайын жариялады. 2026 жылдың тоғыз айында банк секторының активтері 8,6%-ға өсіп, 76,8 трлн теңгеге жетті. Экономикаға берілген кредиттер 7,2%-ға өсіп, 43,1 трлн теңгені құрады.Бірақ құрылым өзгеріп жатыр. Бизнеске берілген кредиттер портфелі 16,4 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 11,9%-ға өскен. Бизнеске жаңадан берілген кредиттер көлемі өткен жылмен салыстырғанда 19,5%-ға артқан. Ал халықты кредиттеу 4,3%-ға қысқарған. Яғни банктер біртіндеп тұтынушылық несиеден нақты секторға бұрылып жатыр. Бұл – Агенттіктің пруденциялық шараларының нәтижесі.Агенттіктің ең даулы ұсынысы – БЖЗҚ қаражаты есебінен жобаларды қаржыландыру бағдарламасының шарттарын жетілдіру. «Қолданыстағы талаптар жетілдіруді қажет етеді, дейді Әбілқасымова. 

Бұл бағдарламада жобалық қаржыландыру, банктердің бірлесіп несие беруі, нақты жобаларға облигациялар арқылы қаржы тарту көзделген.

**Бұл жерде сарапшы Айбар Олжаевтың ескертуі маңызды**

Оның пікірінше, мәселе қаржының өзінде емес, оның қайтарылу мерзімінде. Банк үшін несие берілген күн – есеп басталған күн. Ал кәсіпорын үшін сол күн – жұмыс енді басталған күн. Сондықтан саланың тілін түсінетін, мамандандырылған банк қажет.Агенттік осы бағытта қадам жасап жатыр. Біріншіден, Abu Dhabi Commercial Bank (Kazakhstan)-ға әмбебап лицензия + «исламдық терезе» берілді. Бұл – Қазақстанда дәстүрлі және исламдық банкингті бір банктің аясында жүзеге асыруға рұқсат алған алғашқы банк. Екіншіден, Veon тобымен цифрлық банк құру туралы техникалық кеңес басталды. 

Bloomberg дерегінше, Beeline иесі 2027 жылдың соңына дейін Қазақстанда цифрлық банк құруды жоспарлап отыр.Сонымен қатар Агенттік 2027–2030 жылдарға арналған қаржы нарығын цифрландыру және жасанды интеллектіні дамыту стратегиясын әзірлеп жатыр. ЖИ – бұдан былай «сән» емес, қадағалау құралы болады.Бақылау да күшейіп жатыр. 30 қазандағы №158 қаулымен брокерлер мен орталық депозитарий күніне 3 млн доллардан (жеке тұлға) / 10 млн доллардан (заңды тұлға) асатын валюта сатып алуды қадағалауға міндеттелді. Қаржы ұйымдары киберқауіпсіздікті жылына кемінде бір рет тексеруге міндетті.

**KASE: биржа енді тек биржа емес**

KASE басқарма төрағасы Әділ Мұхамеджанов конгресте нарықтың көлемін жариялады. Соңғы 10 айда KASE-дегі сауда көлемі 437 трлн теңгеге жеткен, қазір 440 трлн-нан асты. Бұл өткен жылмен салыстырғанда шамамен 39%-дық өсім. Нарық капиталдануы жыл басынан 21%-ға өсіп, 47 трлн теңгеге жетті. Жыл басынан биржаға 48 жаңа эмитент келді.Бірақ KASE-нің басты жаңалығы – көлем емес, технология. Мамырда Ұлттық банк биржаны цифрлық қаржы активтерінің операторы тізіліміне енгізді. 27 қазанда Alta Telecom алғашқы цифрлық қаржы активін шығарды – 100 млн теңге, 100 мың токен. 9 қарашада Ұлттық банктің гибридті аукционы өтті – 50 млрд теңгенің 10 млрд-ы токенделген форматта болды.KASE енді Solana Foundation және BitGo компанияларымен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Alatau City Authority-мен бірге Alatau Token Exchange by KASE құру және есеп айырысуда стейблкоиндерді пайдалану мүмкіндігі пысықталып жатыр.Халықаралық бағалау да жақсарды. Қазақстан FTSE Russell тарапынан Secondary Emerging Markets классификациясы үшін қажетті 9 сапа критерийінің бәрі бойынша оң баға алды. Бұл – шетелдік инвесторлар үшін сигнал.

**Үкімет: 8 трлн теңге нақты секторға**

Үкіметтің логикасы – қарапайым. 9 айда ЖІӨ 4,2%-ға өсті, бірақ мұнай өндірісі 8,3%-ға құлады. Өсім – мұнайсыз: құрылыс 11,5%, өңдеу өнеркәсібі 8,6%, көлік 7,2%. Демек, экономика енді шикізатқа емес, зауыт пен құрылысқа сүйеніп өсіп тұр.Осыған орай Үкімет Президент тапсырмасымен нақты секторды қолдауға шамамен 8 трлн теңге бөледі. Мақсат – өсім кемінде 5%, инфляция 9-11% дәлізінде.Сонымен қатар Үкімет капитал нарығын дамытудың жаңа бағдарламасын қарап жатыр. Жеті бағыт, 35 бастама. Акциялар нарығының капиталдануы – 41,8 трлн теңге, ЖІӨ-нің 26%. Мақсат – бұл үлесті арттыру, халықтың жинағын нарыққа тарту.

**Бұл нені білдіреді?**

Үш институттың қимылы бір нүктеге тоғысады. Ұлттық банк ақшаның жолын бақылайды, ҚНРДА банктердің түрін көбейтеді, KASE ақшаның жаңа формасын жасайды, Үкімет ақшаны нақты секторға бағыттайды.Бизнеске бұл нені білдіреді? Біріншіден, несие арзандамайды, бірақ несиенің түрі көбейеді. Өнеркәсіп банкі, агро-банк, исламдық банк, цифрлық банк – бәрі әр түрлі клиентке арналады. 

Екіншіден, қаржының ашықтығы артады. Цифрлық теңге, токенизация – бұл «ақша қайда кетті?» деген сұраққа жауап. 

Үшіншіден, бәсеке күшейеді. Енді банктер тек бір-бірімен емес, телекоммен, финтехпен, KASE-мен бәсекелеседі.Қазақстанның қаржы нарығы енді «банктер көп пе, аз ба?» деген сұрақтан «банктер қандай?» деген сұраққа көшті. Конгресс осыны көрсетті.

---

Опубликовано: 2026-11-15T11:22:50+05:00

Обновлено: 2026-11-15T11:22:53+05:00

Авторы: [Гүлбаршын Айтжанбайқызы](https://kk.bizmedia.kz/author/gulbarshyn-aitjanbaikyzy/)

Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/)

Метки: [Бюджет](https://kk.bizmedia.kz/tag/byudzhet/), [Деньги](https://kk.bizmedia.kz/tag/dengi/), [Казахстан](https://kk.bizmedia.kz/tag/kazahstan/), [Тенге](https://kk.bizmedia.kz/tag/tenge/)

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-15-qazaqstannyng-qarzhy-arhitekturasy-oezgerip-zhatyr-ulttyq-bank-qnrda-zhaene-kase-ne-istep-zhatyr/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.