---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-16-yandeks-toqtasa-qazaqstan-toqtajdy-biz-monopoliyagha-taeueldi-bolyp-qaldyq/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Яндекс тоқтаса, Қазақстан тоқтайды: Біз монополияға тәуелді болып қалдық

![Яндекс перенес серверы yandex.kz в Казахстан](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2023/12/yandeks-perenes-servery-yandex.kz-v-kazahstan-bizmedia.kz_.jpg)

11 қазандағы ақаудан кейін Қазақстанда Яндекс жұмысына қатысты тексеріс басталды. Бірақ сарапшылар мәселе айыппұлда емес, бір компанияға тәуелділікте деп отыр.

[![Фото: РИА Новости](https://bizmedia.kz/app/uploads/2023/12/yandeks-perenes-servery-yandex.kz-v-kazahstan-bizmedia.kz_-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2023/12/yandeks-perenes-servery-yandex.kz-v-kazahstan-bizmedia.kz_.jpg)Фото: РИА Новости

Қазақстандағы такси және цифрлық сервистер нарығында «Яндекс» (Яндекс Go) төңірегіндегі дауды шешу үшін тек айыппұл салу жеткіліксіз - нарыққа шынайы бәсекелестік және отандық баламалар қажет.

Сарапшылар, депутаттар мен реттеуші органдардың пікірінше, монополияға қарсы айыппұлдар мәселені түбегейлі шешпейді, ал нарықтың бір ойыншыға тәуелділігі ел экономикасы мен қауіпсіздігіне тәуекел төндіреді. Бұл пікірталас 2026 жылғы 11 қазандағы «Яндекс Go» сервистерінің жаппай істен шығуынан кейін тіпті өрши түсті.

## Не болды?

11 қазанда Яндекс сервистері істемей қалды. Компания оны Владимирдегі дата-орталықтың зақымдануымен түсіндірді. Осыдан кейін Құрылтай депутаты Ләззат Жылқыбаева Бас прокурорға сауал жолдады. Депутат телефон нөмірі, мекенжай, маршрут, төлем деректерін өңдейтін сервис шетелдегі бір ақауға байланысты тоқтамауы керек екенін атап өтті. Бас прокурор Берік Асыловтың жауабы Құрылтай сайтында жарияланды. Онда Ақпараттық қауіпсіздік комитетіне Яндексті тексеру туралы талап жолданғаны, сонымен бірге комитеттің өзіне де кешенді тексеріс жүріп жатқаны айтылған.

Премьер-министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев қарашаның соңына дейін Яндекске қатысты 5 заңды тұлға тексерілетінін мәлімдеді. Тексеріс жеке деректерді ел аумағында сақтау талаптары бойынша жүргізіледі.

## Неліктен айыппұлдар мәселені шешпейді?

Бұл сұраққа жауапты Teniz Capital сарапшыларының талдауы жақсы береді. Олар монополизация мәселесі бұрыннан Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің (БҚДА) назарында болғанын атап өтеді. 2023 жылы «Яндекс» жекелеген бұзушылықтар үшін жауапқа тартылған, ал екі жылдан кейін компанияны «Эконом» тарифі бойынша комиссияны жиі көтеруді шектеуге мәжбүрлеген. Бірақ бұл басқа компаниялардың нарыққа кіруіне кедергі болатын тосқауылдарды азайтпаған.

Біріншіден, нарықтағы үстемдік сақталады. БҚДА деректері бойынша, «Яндекс» Қазақстандағы қалалық такси агрегаторлары нарығының шамамен 90%-ын (Алматыда 95%-дан астамын) иеленіп отыр. Мұндай жағдайда салынған әкімшілік айыппұлдар компания үшін жай ғана операциялық шығын ретінде қабылданады.

Екіншіден, тәуелділік тәуекелі. Қазан айындағы ақау кезінде такси мен жеткізу қызметі тоқтап қалды. Соның салдарынан мыңдаған жүргізуші мен курьер табысынан қағылды, ал балама сервистерде (мысалы, inDrive) көлік жетіспеушілігінен баға 3 есеге дейін шарықтап кетті.

Үшіншіден, деректер қауіпсіздігі. Teniz Capital шолуында айтылғандай: «Деректерді Қазақстан ішінде сақтау сервистің автономды жұмысына кепілдік бермейді, егер сыни технологиялық компоненттер шетелде орналасса. Ұзаққа созылған ақау бір мезгілде жүргізушілер мен курьерлердің табысын шектеп, жолаушылар тасымалын бұзып, таксопарктер, мейрамханалар мен жеткізу қызметтерінің жұмысына әсер етуі мүмкін. «Яндекстің» үстемдігі нарықтық бәсеке мәселесінен шығып, Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігінің факторына айналып отыр».

## Сарапшылар не дейді?

Осы тәуелділікті IT-маман Жомарт Қасым да атап өтті. BAQ.KZ-ке берген сұхбатында ол:

> «Бір ғана сервистің сервері құрып еді, еліміздегі ірі қалалардың қалай тоқтап қалғанын бәріміз көрдік. Бір компания бүкіл нарықты толық басып алса, әр ақау болған сайын бүкіл ел жұмысын қойып отыруы дұрыс емес», - деді.

Оның айтуынша, мәселе мамандарда емес, нарықтағы жағдайда. Қазақстандық инженерлердің білімі жеткілікті, бірақ отандық сервистерге жол ашылмай тұр.Бұл тәуелділіктің себебін журналистер де көтеріп отыр. Аян Шарипбаев Астанадағы дата-орталықты салу мен жабдықтауда бұзушылық болуы мүмкін деген күдікті айтса, Михаил Козачков «Яндекс Қазақстанның» ресейлік қуаттардан тәуелсіз жұмыс істей алуына күмән келтірді.Ал бұл сұрақтарға жауапты тексеріс беруі тиіс. Ақпараттық қауіпсіздік аудиторы Аида Қорыбаеваның айтуынша, тексеріс кезінде деректердің қайда сақталатыны, қалай қорғалатыны, заң талаптарының сақталуы жан-жақты зерделенуі керек.

Ал Yandex Qazaqstan компаниясы мемлекеттік органдармен диалогта екенін және тексеріске көмектесуге дайын екенін мәлімдеді.

## Нарыққа бәсеке не береді?

Сарапшылар мен нарық қатысушылары бәсекелестікті арттырудың бірнеше жолын алға тартады.

Біріншіден, отандық агрегаторларды қолдау. Нарықта inDrive, Tez Taxi, APARU және Qajet Taxi сияқты балама жобалар бар. Алайда IT-мамандардың айтуынша, ірі алпауытты қуып жету үшін тек қосымша жасау жеткіліксіз, жүргізушілер мен жолаушыларды тартуға миллиардтаған инвестиция мен тиімді экожүйе керек.

Екіншіден, жүргізушілер мен жолаушыларға таңдау беру. Бәсеке болған жерде агрегаторлар комиссия мөлшерін (қазір ірі қалаларда шамамен 16-20%) төмендетуге және қарбалас уақыттағы тарифтерді негізсіз өсірмеуге мәжбүр болады.

Үшіншіден, заңнамалық реттеу. Депутаттар такси нарығын арнайы заңмен реттеуді, жүргізушілердің еңбек құқықтарын қорғауды және цифрлық платформалардың серверлерін міндетті түрде Қазақстанда орналастыруды талап етуде.

Сонымен қатар, сарапшылар инфрақұрылымдық шаралар да керек екенін айтады. Жүргізушілер мен таксопарктер бірнеше агрегатормен бір мезгілде жұмыс істей алуы керек, картографиялық деректер ашық болуы керек, ал сыни маңызды цифрлық сервистер бір сәтте істен шықпайтындай кепілдік болуы керек.

## Қорытынды

Осылайша, сарапшылар бір тұжырымға келеді: мәселені айыппұлмен емес, бәсекеге жағдай жасау арқылы шешу керек. Үстем жағдайды теріс пайдалануға тыйым салу, деректер инфрақұрылымын басқа ойыншыларға ашық ету, жаңа платформаларға жол ашу - осы бағыттағы нақты қадамдар қажет.

---

Опубликовано: 2026-11-16T09:29:24+05:00

Обновлено: 2026-11-16T09:29:27+05:00

Авторы: [Гүлбаршын Айтжанбайқызы](https://kk.bizmedia.kz/author/gulbarshyn-aitjanbaikyzy/)

Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/)

Метки: 

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-16-yandeks-toqtasa-qazaqstan-toqtajdy-biz-monopoliyagha-taeueldi-bolyp-qaldyq/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.