---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-18-arzan-zhanarmajdyng-baghasy-subsidiya-byudzhetke-qandaj-salmaq-saluda/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Арзан жанармайдың бағасы: Субсидия бюджетке қандай салмақ салуда?

![Казахстан на 6 месяцев продлил запрет на вывоз бензина и дизеля автотранспортом](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2023/08/kazahstan-na-6-mesyaczev-prodlil-zapret-na-vyvoz-benzina-i-dizelya-avtotransportom.jpg)

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың қазанында Қазақстанда мұнай өнімдерінің барлық түрі қымбаттады. Шикі мұнайдың бір тоннасының орташа бағасы 104,5 мың теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,6 пайызға өсті.

[![Фото: Marek Studzinski / Unsplash](https://bizmedia.kz/app/uploads/2023/08/kazahstan-na-6-mesyaczev-prodlil-zapret-na-vyvoz-benzina-i-dizelya-avtotransportom-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2023/08/kazahstan-na-6-mesyaczev-prodlil-zapret-na-vyvoz-benzina-i-dizelya-avtotransportom.jpg)Фото: Marek Studzinski / Unsplash

Осыған байланысты мемлекеттің жанар-жағармай нарығындағы субсидиялық саясаты қайтадан күн тәртібіне шықты.

## Баға динамикасы

Бюро дерегіне сәйкес, 2026 жылдың қазанында бензин өндірушілерінің сату бағасы тоннасына 201,1 мың теңгені құрады. Бұл – өткен жылмен салыстырғанда 4,4 пайызға жоғары. Дизель отынының бағасы 3,7 пайызға қымбаттап, тоннасы 255,5 мың теңгеге жетті.

Сұйытылған пропан мен бутанның тоннасы 7 пайызға өсіп, 75,5 мың теңге болды. Тұрмыстық пеш отыны 16,2 пайызға көтеріліп, 221,8 мың теңгені құрады. Жол битумы 5 пайызға қымбаттап, 237,4 мың теңгеге жетті. Қазандық мазуты 1,6 пайызға өсіп, 104,9 мың теңге болды. Өңірлер бойынша ең жоғары өсім Маңғыстау және Атырау облыстарында тіркелді. Маңғыстау облысында шикі мұнай тоннасы 12,8 пайызға қымбаттап, 120,9 мың теңгеге жетті. Атырау облысында өсім 9 пайызды құрап, баға 99 мың теңгеге дейін көтерілді. Қызылорда облысында тоннасы 119,7 мың теңгеге жетіп, 3,2 пайызға өсті. Ақтөбе облысында тоннасы 120,5 мың теңгеден сатылып, өсім 2 пайызды көрсетті.

## Субсидиялау тетігі

Қазақстанда жанар-жағармайды субсидиялау екі бағытта жүзеге асырылады.

Біріншісі – жанама субсидия. Мұнай өндіруші компаниялар шикі мұнайды ішкі өңдеу зауыттарына экспорттық бағадан едәуір төмен бағамен жеткізеді.

Екіншісі – тікелей субсидия. Бұл бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады. Атап айтқанда, 2026 жылы көктемгі егіс науқанына ауыл шаруашылығы өндірушілеріне 402,3 мың тонна жеңілдетілген дизель отыны бөлінді. Оның соңғы бағасы литріне 281 теңге болып белгіленді. Бұл жанармай құю бекеттеріндегі орташа нарықтық бағадан 15 пайызға төмен.

Сонымен қатар, «QazaqGaz» ұлттық компаниясы ішкі газ нарығын қолдауға жыл сайын 226,3 миллиард теңге бөледі.

## Сарапшылар пікірталасы: Бір сұрақ – екі жауап

Бұл жерде басты сұрақ туындайды: мемлекет арзан жанармайды кімнің есебінен ұстап отыр? Осы сұраққа Energy Monitoring қорының директоры Нұрлан Жұмағұлов былай жауап береді:

> «Мұнай компаниялары шикі мұнайды ішкі нарыққа экспорттық бағадан төмен жеткізіп отыр. Бұл – экономикаға қосылып отырған айтарлықтай үлес. Алайда бұл тетік халыққа түсінікті емес. Сондықтан бағаның өсуі қоғамда сұрақ тудырады».

Жұмағұловтың осы пікіріне сарапшы Олжас Байділдинов қарсы уәж айтады. Оның пайымдауынша, мәселе компаниялардың үлесінде емес, субсидияның әділетсіз бөлінуінде:

> «Қолданыстағы субсидиялау жүйесі әлеуметтік әділеттілік тұрғысынан жетілдіруді талап етеді. Арзан жанармайды табысы жоғары тұтынушылар да пайдаланады. Нарықтық бағаға көшіп, атаулы әлеуметтік көмекті күшейту қажет. Әйтпесе бай да, кедей де бюджеттен ақша жейді», - дейді ол.

## Мемлекеттің ұстанымы

Энергетика министрі Ерлан Ақкенженовтің мәлімдеуінше, 2024 жылдың ақпан айынан бастап мемлекет көтерме және бөлшек саудадағы жанармай бағасын реттемейді. Баға ішкі сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады.

Министрдің дерегінше, қазіргі уақытта АИ-92 маркалы бензиннің бағасы 253-271 теңге аралығында, дизель отыны 356-367 теңге аралығында сатылуда. Елде бензин мен дизель отынының әрқайсысынан 400 мың тоннадан астам қор қалыптасқан.

## Қорытынды

Арзан жанармай – мемлекеттік саясаттың маңызды бөлігі. Алайда оның құны бюджетке және мұнай компанияларына салмақ түсіруде. Сарапшылардың пікірталасы көрсеткендей, алдағы кезеңде басты міндет – субсидияны бәріне бірдей беруден атаулы қолдауға көшіру және баламалы отын түрлерін дамыту. Бұл – бюджет қаражатын тиімді пайдалануға және нарықтық тетіктерді дамытуға мүмкіндік береді.

---

Опубликовано: 2026-11-18T11:22:45+05:00

Обновлено: 2026-11-18T11:22:48+05:00

Авторы: [Гүлбаршын Айтжанбайқызы](https://kk.bizmedia.kz/author/gulbarshyn-aitjanbaikyzy/)

Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/)

Метки: 

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-18-arzan-zhanarmajdyng-baghasy-subsidiya-byudzhetke-qandaj-salmaq-saluda/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.