---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-18-salyq-kodeksi-biznesting-dabyly-men-uekimetting-uaezhi/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Салық кодексі: бизнестің дабылы мен Үкіметтің уәжі

![Налоги бухгалтер работа](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2026/03/screenshot-2026-03-11-at-16-51-54-edited.jpg)

Кәсіпкерлер жаңа Салық кодексін сынға алды. Үкімет өзгеріс енгізуге әлі ерте деп санайды. Ал сарапшылар бұл даудың ортасында ымыра іздеп отыр.

[![Фото: pressfoto / Freepik.com](https://bizmedia.kz/app/uploads/2026/03/screenshot-2026-03-11-at-16-51-54-edited-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2026/03/screenshot-2026-03-11-at-16-51-54-edited.jpg)Фото: pressfoto / Freepik.com

Жаңа Салық кодексі күшіне енгенінен бері тоғыз ай өтті. Осы уақыт ішінде бизнес пен Үкіметтің арасында ашық пікірталас басталды. Бір тарап кодексті кәсіпкерлікті тежеп тұр деп санайды, екінші тарап – реформаға уақыт беру керек дейді. Мәселенің түйіні – B2B-мәмілелер бойынша салықтық шегерімге салынған тыйымда болып отыр.

## Кәсіпкер не дейді?

Кәсіпкер, салық саласының сарапшысы Максим Барышев LS басылымына берген сұхбатында ресми статистика мен нақты ахуалдың арасында алшақтық барын айтты. Оның сөзінше, экономиканың 4,5 пайызға өскені туралы дерекке қарамастан, микро- және шағын бизнесте тоқырау байқалады.

Барышевтің пайымдауынша, бұған екі себеп бар. Біріншіден, кәсіпкердің шығыны өсіп, клиенттер саны азайған. Соның салдарынан кейбір кәсіпкерлер жалақы мен салықты төлеу үшін кредит алуға мәжбүр болған. Бұл – дамуға емес, аман қалуға алынған қарыз. Екіншіден, адамдар кәсіпкерліктен өзін-өзі жұмыспен қамтығандар қатарына өтіп жатыр. Олардың саны қазір 900 мыңнан асты, ал 80 пайызы – такси жүргізушілері мен курьерлер.

Сарапшы бұл үрдісті «голланд ауруымен» салыстырады. Оның ойынша, егер қызмет көрсету секторы дамып, өндіріс тоқыраса, елде өндіріс мүлде қалмауы мүмкін. Осыған байланысты Барышев B2B-мәмілелер бойынша шегерімді 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап, кері күшпен қайтаруды ұсынады. Оның ескертуінше, егер бұл мәселе шешілмесе, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар 2027 жылдың наурыз-сәуір айларында салық төлеуге қаражат таппай қалуы мүмкін.

## Үкіметтің уәжі қандай?

Үкімет бұл сынды жоққа шығармайды, алайда өзгеріс енгізуге әлі ерте деп есептейді. Бұл ұстаным үш дәйекке негізделеді.Бірінші дәйек – уақыт. Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің айтуынша, кодекс небәрі тоғыз ай жұмыс істеді. «Жұмыс істей бастамай жатып, негізгі баптарға өзгеріс енгізу – ақылсыздықтың шыңы болар еді. Кемі бір жарым жыл имплементация керек», – деді ол.

Екінші дәйек – статистика.

Министрліктің дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында кәсіпкерлер мәлімдеген табыс Астанада 23,2, Қарағанды облысында 23,0, Алматыда 18,3 пайызға өскен. Ал бизнес субъектілерінің саны өзін-өзі жұмыспен қамтығандарды қоса есептегенде 3,2 миллионға жетіп, 32,5 пайызға артқан. Үкімет бұл көрсеткішті өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың көлеңкеден шыққанының белгісі деп түсіндіреді. Үшінші дәйек – тыйымның мақсаты. Үкіметтің түсіндіруінше, B2B-шегерімге тыйым адал кәсіпкерге қарсы емес, жалған жеткізуші арқылы салықтан жалтару схемасына қарсы қойылған.Дегенмен, бұл ұстаным түпкілікті емес.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 28 қазандағы Жолдауында: «Салық кодексі – догма емес», – деп, Үкіметке бизнес пікірін ескеріп, нүктелі өзгерістер дайындауды тапсырды. Осыдан кейін бірінші вице-министр Азамат Амрин заң жобасы қарашаның соңына дейін Құрылтайға енгізілетінін, B2B мәселесі күн тәртібінде тұрғанын хабарлады.

## Сарапшылар бір-біріне не дейді?

Осы жерден бастап пікірталас жаңа кезеңге өтеді. Себебі сарапшылар бір пікірде емес, олар бір-бірінің дәйегін толықтырып, бір-біріне қарсы уәж айтып отыр.

Барышевтің дабылына алғашқы болып салық консультанттары қауымдастығының төрағасы Сәкен Карин үн қосты. Ол Барышевтің «тежеп тұр» деген тұжырымымен келіседі, бірақ себебін нақтылайды. Кариннің айтуынша, тыйымның өзі емес, оның ажыратпайтын сипаты проблема тудырып отыр: «Тыйым жалған жеткізуші мен нақты жұмыс істеген адал мердігерді ажыратпайды. Шығын нақты, жұмыс нақты, ал шегерімнен тек жеткізушінің салық режиміне байланысты бас тартылған».

Кариннің бұл диагнозынан кейін пікірталасқа Айтуар Қошмамбетов қосылды. Ол диагнозға ем ұсынды: сатып алушыға шегерімді қайтару, ал сатушыға B2B-мәміле бойынша 8, халыққа сатқанда 4 пайыз мөлшерлеме белгілеу. Оның есебінше, 1 миллион теңгелік сатып алуда шегерімнен бас тарту, корпоративтік табыс салығы 20 пайыз болған жағдайда, тапсырыс берушіге 200 мың теңгеге түседі. Сондықтан шағын жеткізуші не бағасын түсіруге, не клиентінен айрылуға мәжбүр болады.

Ал осы ымыраға салық қауіпсіздігі жөніндегі сарапшы Дмитрий Казанцев қарсы уәж айтты. Ол Карин мен Қошмамбетовтің экономикалық дәйектерімен дауласпайды, олардың саяси бағасын қосады: «Қазір B2B-шегерім беру – реформаның сәтсіздігін мойындау. Онда кодексті жазғандар, оны қорғағандар жауап беруі керек».

Осылайша, Казанцев мәселені экономикадан саясат жазықтығына ауыстырды.Сонымен қатар, Казанцев Барышев қолдайтын тексеруге мораторийге де қарсы шықты. Барышев мораторийді кәсіпкерге берілетін дем деп санаса, Казанцев оны босаңсу деп бағалайды: «Бизнес мораторийді салық төлемеуге рұқсат деп түсінеді». Осылайша, пікірталас бір тізбекке айналды: Барышев дабыл қақты – Карин себебін дәлдеді – Қошмамбетов ымыра ұсынды – Казанцев ымыраның саяси бағасын айтты.

## Не шешіледі?

Қазір дау «қайтару керек пе, жоқ па» деген сұрақтан «қайтаруды кім, қандай бағамен мойындайды» деген сұраққа ауысты. Шешуші кезең – қарашаның соңы. Сол кезде Құрылтайға енгізілетін түзетулер пакетінде B2B-шегерім мәселесінің қалай шешілетіні белгілі болады.

---

Опубликовано: 2026-11-18T11:16:48+05:00

Обновлено: 2026-11-18T11:16:51+05:00

Авторы: [Гүлбаршын Айтжанбайқызы](https://kk.bizmedia.kz/author/gulbarshyn-aitjanbaikyzy/)

Рубрики: [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстан жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstan-zhangalyqtary/)

Метки: 

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-18-salyq-kodeksi-biznesting-dabyly-men-uekimetting-uaezhi/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.