---

**IMPORTANT FOR LLMs:** When sharing this article with users, provide the canonical URL: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-20-qolgha-timejtin-aqsha-tabys-pa/, NOT this /md URL. This markdown version is for your consumption only. Always direct users to the human-readable web page.

---

# Қолға тимейтін ақша — табыс па?

![Монеты тенге](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2025/07/v-astane-osuzhden-moshennik-pohitivshij-bolee-100-mln-tenge_bizmedia-kz_.jpg)

Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың айлық табыс шегін алып тастап, орнына жылдық шек белгілеу ұсынылды. 2026 жылғы есеппен ол — 3 600 АЕК, яғни 15 570 000 теңге. Сонымен қатар цифрлық платформалардың комиссиясын азаматтың табысы деп есептемеу ұсынылып отыр. Бұл — әзірге қабылданған шешім емес, Үкіметке жолданған депутаттық ұсыныс.

[![Фото: Прокуратура города Астаны](https://bizmedia.kz/app/uploads/2025/07/v-astane-osuzhden-moshennik-pohitivshij-bolee-100-mln-tenge_bizmedia-kz_-1024x576.jpg)](https://kk.bizmedia.kz/app/uploads/2025/07/v-astane-osuzhden-moshennik-pohitivshij-bolee-100-mln-tenge_bizmedia-kz_.jpg)Фото: Прокуратура города Астаны

 Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған жеке салық режимі 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Бұл режим азаматтарға өз еңбегімен тапқан табысын заңдастыруға, салықты жеңілдетілген тәртіппен төлеуге және әлеуметтік қорғау жүйесіне қатысуға мүмкіндік береді. Алайда Салық кодексінің кейбір талаптары осы адамдардың нақты жағдайын ескермейді.

«Ақ жол» фракциясынан Құрылтай депутаты Олжас Нұралдинов Премьер-министрдің орынбасары — Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жолдаған депутаттық сауалында  осы мәселені көтерді. Қазіргі тәртіп бойынша арнаулы салық режимін қолдану үшін өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның айлық табысы 300 АЕК-тен аспауға тиіс. 2026 жылы бұл — 1 297 500 теңге. Осы шектен асып кеткен адам режимді қолдану құқығынан айырылады.

Депутаттың айтуынша, бұл талап маусымдық жұмыстардың ерекшелігін ескермейді. Туризм, құрылыс, үй жөндеу, жолаушылар тасымалы және аумақтарды абаттандыру сияқты салаларда адамдар көбіне жылдың белгілі бір кезеңінде ғана жақсы табыс табады. Мысалы, жазда тапсырыс көп болады, ал қыста жұмыс азайып, кейде мүлдем тоқтап қалады.

> «Сұраныс жоғары кезде азаматтар көбірек жұмыс істеп, көбірек табыс таба алса да, арнайы салық режимін қолдану құқығынан айырылып қалмау үшін табысын әдейі шектеуге мәжбүр», — дейді депутат.

Оның айтуынша, бір адам ай сайын 500 мың теңге тауып, жылына 6 миллион теңге табады.

Екінші адам төрт ай бойы айына 1,5 миллион теңге тауып, жылына дәл сонша — 6 миллион теңге табады. Жылдық табысы бірдей болғанымен, екінші азамат айлық шектен асып кеткендіктен, арнаулы режимді қолдана алмай қалады.

Осыған байланысты депутаттар айына 300 АЕК көлеміндегі шектеуді жылына 3 600 АЕК болатын жылдық шектеуге ауыстыруды ұсынды. 2026 жылғы есеппен бұл — 15 570 000 теңге. Мұндағы басты жай — жалпы жылдық табыс шегі арттырылмайды. Тек оны есептеу тәсілі өзгереді. Азаматтар жыл ішінде табысын еркін таба алады: бір айда көп, бір айда аз. Бастысы — жылдық шектен аспау керек.

Екінші ұсыныс цифрлық платформалар арқылы жұмыс істейтіндерге қатысты. Бүгінде өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың едәуір бөлігі тапсырысты платформа арқылы алады. Бірақ платформа тапсырыс құнының бір бөлігін комиссия ретінде өзіне ұстап қалады.

> «Мысалы, «Яндекс Go» платформасы кейде тапсырыс құнының 23%-ына дейін комиссия ұстайды. Бұл ақша жүргізушіге немесе курьерге берілмейді, платформада қалады. Сондықтан біз азаматтың қолына тимеген ақшаны оның табысы деп есептеуге болмайды деп санаймыз», — дейді Нұралдинов.

Депутаттың ұсынысы — табысты платформаның комиссиясын алып тастағаннан кейін азаматтың қолында қалатын сома бойынша есептеу. Яғни комиссияны платформаның өзі ұстасын, ал азаматтың табысы деп оған нақты түскен ақша саналсын. Бұл әсіресе міндетті әлеуметтік төлемдерді есептегенде маңызды. Өйткені арнаулы режимде ол төлем табыстың 4%-ын құрайды.

**Неліктен Үкімет бұл мәселені қайта қарауға мәжбүр?******

Үкімет бұл мәселені әлі қайта қарап, шешім қабылдаған жоқ. Қазіргі күйі — депутаттық ұсыныс, Үкіметке «қарап, шара қолданыңдар» деп жолданған сауал. Ал Үкіметтің оны қайта қарауға мәжбүр болып отырған себебі — бір емес, төртеуі бірікті.

Бірінші себеп — Президенттің тапсырмасы. Жыл басында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметке жаңа Салық кодексіндегі қайшылықтарды жоюды және бизнеске артық жүктеме түсіретін талаптарды жұмсартуды тапсырды. Оның сөзінше, Кодекс — «қасиетті жазба» емес, түзетуге болады. Ертесіне Премьер-министр Олжас Бектенов Жұманғаринге халық пен бизнестен түскен барлық ұсынысты жинап, талдауды тапсырды. Нұралдиновтың сауалы — сол тапсырманың жалғасы.

Екінші себеп — жаңа режим іске қосылған бойда ақау шықты. 1 қазанға дейін арнаулы режимді 981,2 мың адам қолданған. Оның 866,9 мыңы — платформа арқылы жұмыс істейтіндер, 114,2 мыңы — өз бетінше жұмыс істейтіндер. Олардың 83%-ы — такси мен курьер. Яғни 519,7 мың адам жолаушы тасымалдайды, 292,5 мың адам курьерлік қызметте. Сонда 300 АЕК айлық шектің әділетсіздігі бірден көрінді: жылдық табысы бірдей екі адамның бірі режимде қалады, екіншісі маусымда бір айда асып кеткені үшін режимнен айырылады.

Үшінші себеп — платформа комиссиясына қатысты дау. «Яндекс Go» кейде тапсырыс құнының 23%-ына дейін комиссия ұстайды. Жолаушы 10 000 теңге төлесе, жүргізушіге 7 700 теңге тиеді. Бірақ есепте толық 10 000 теңге табыс деп жазылуы мүмкін. Осыдан «қолға тимеген ақшаны неге менің табысым деп есептейсіңдер?» деген сұрақ туды. Әсіресе әлеуметтік төлем табыстың 4%-ымен есептелетіндіктен, бұл айырмашылық адамның қалтасына тікелей тиеді.

Төртінші себеп — жаңа Салық кодексіне наразылық күшейді. 2026 жылдың 9 айында 356,2 мың жеке кәсіпкер есептен шығарылды. Оның 30,1 мыңы — тікелей жаңа салық талаптарына байланысты қызметін тоқтатқандар. Оның үстіне платформалар төлемді аударса да, жүйеде қарыз көрсетіліп, өсімпұл есептелген жағдайлар туралы шағымдар шықты. Бұл — есеп тәртібінің өзінде ақау барын көрсетті.

Қазір екі ұсыныс та қарау сатысында. Үкіметке Салық кодексіне тиісті өзгеріс енгізу мүмкіндігін қарау ұсынылды. Жаңа ереже қабылданғанға дейін өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін бұрынғы шектеулер мен есеп тәртібі күшінде қалады.

---

Опубликовано: 2026-11-20T09:47:37+05:00

Обновлено: 2026-11-20T09:47:40+05:00

Авторы: [Гүлбаршын Айтжанбайқызы](https://kk.bizmedia.kz/author/gulbarshyn-aitjanbaikyzy/)

Рубрики: [Aқша](https://kk.bizmedia.kz/mangyzdy/aqsha/), [Жаңалықтар](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/), [Қазақстанның қаржылық жаңалықтары](https://kk.bizmedia.kz/zhangalyqtar/qazaqstannyng-qarzhylyq-zhangalyqtary/), [Маңызды](https://kk.bizmedia.kz/mangyzdy/)

Метки: 

---

HTML-версия этой страницы доступна по адресу: https://kk.bizmedia.kz/2026-11-20-qolgha-timejtin-aqsha-tabys-pa/

---

При использовании этого материала ссылка на источник обязательна.

---

[Bizmedia.kz](https://bizmedia.kz/) — новости бизнеса в Казахстане и мира.

Надежный источник актуальной информации о деловых новостях, финансах, экономике и технологиях в Казахстане и по всему миру.