Өткен жыл экономиканың нақты секторына капиталдың қуатты ағынымен ерекшеленеді. Бизнес пен мемлекет еліміздің негізгі капиталына 2024 жылғы көрсеткіштерден 13% -ға асып кетті.
Солтүстік пен оңтүстік көшбасшы, батыс — минуста
ҚР АШМ Ұлттық статистика бюросының хабарлауынша,
• 2025 жылдың қаңтар-желтоқсан айларының қорытындысы бойынша негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 22 730,6 млрд теңгеге жетті.
• Салыстырмалы бағада бұл өткен жылмен салыстырғанда 13% артық.
Бизнес үшін құрылыс сегменті тағы да төрден түскен жоқ.
• қаражаттың 66,1% -ы құрылыс пен ғимараттарды күрделі жөндеуге,
• 29,4% -ы — машиналар мен арнайы техниканы сатып алуға жұмсалды.
Қазақстанның инвестициялық картасы елеулі өзгерістерге ұшырады
• Ақмола облысы өсім қарқыны бойынша абсолюттік көшбасшы болды. Мұнда инвестициялардың нақты көлем индексі (НКИ) 53,1% -ға өсті.
• Павлодар облысы 47% өсіммен оның арқасынан дем алады, Жамбыл облысы (+38,8%) көшбасшылардың үштігін жабады.
Сондай-ақ жоғары инвестициялық белсенділік көрсетті:
• Ақтөбе облысы — 32,4% -ға өсті.
• Алматы облысы — 29,4% өсім.
• Түркістан облысы — өсім 21,6%.
• Астана — 21,3% өсім.
Сонымен қатар екі өнеркәсіптік өңірде айтарлықтай құлдырау байқалды. Атырау облысында инвестициялар 15,1% -ға, ал Қарағанды облысында 8,6% -ға қысқарды.
Экономиканың «шикізат инесінен» алыстауға бетбұрыс
Ұзақ уақыт бойы бюджет ақшасының басты «шаңсорғышы» болған тау-кен өнеркәсібі инвестициялардың 15% -ға (НКИ 85,0%) құлдырағанын көрсетті. Осының аясында феноменальды өсуді басқа секторлар көрсетеді:
• Қаржы және сақтандыру қызметі — 88,4% -ға өсті.
• Электрмен жабдықтау және газ беру — 53,1% -ға өсті.
• Ауыл шаруашылығы — 53% -ға өсім (салымдар көлемі 1,1 трлн теңгеден асты).
• Өңдеу өнеркәсібі — 30,1% -ға өсті.
• Жалпы өнеркәсіп бұрынғысынша қаражаттың басым бөлігін — 39,8% (9 трлн теңгеден астам) шоғырландырып отыр.
• Екінші орында — жылжымайтын мүлікпен операциялар (18%), үшінші орында — көлік және қоймалау (17,8%).
Экономикадағы бизнес пен мемлекте үлесі тағы теке-тіресіп қалды
Экономикадағы басты инвестор бизнес.
• Кәсіпорындардың меншікті қаражаты 13 965,9 млрд теңгені немесе жалпы көлемнің 61,5% -ын құрады.
Мемлекет үлесі
• бюджеттік салымдар 14,5-ға өсіп, 4 984 млрд теңгеге жетті (барлық инвестициялардың 21,9%).
• Банктер кредиттерінің үлесі бар болғаны 4,5% -ды (1 029 млрд теңге) құрады, бұл көлемде шетелдік банктердің қарыздары бар болғаны 0,5% -ды құрайды.
Шағын бизнестің негізгі ойыншыға айналғаны қызық
Үкімет ішкі экономикалық әлеуетке сүйене отырып, оны инвестициялар арқылы дамытуды ынталандырады. Экономикалық өсу мемлекеттік инвестициялар (инфрақұрылым, стратегиялық салалар) мен бизнестің жеке салымдарының (тиімділік, инновациялар) үйлесімімен ғана маңызды. Мемлекет экономиканы ынталандыра алса да, инвестициялық ахуалды жақсартуды, реттеушілік жүктемені және қауіпсіздік кепілдіктерін төмендетуді талап ететін жеке капитал негізгі рөл атқарады.
• 2024 жылы шағын кәсіпорындар 10,6 трлн теңгені игерсе,
• 2025 жылы бұл көрсеткіш 13,2 трлн теңгеге дейін өсті.
• Ірі бизнес, керісінше, неғұрлым баяу өсім көрсетті (6,6-дан 7,07 трлн теңгеге дейін).
Сарапшылардың айтуынша, инвестициялар құрылымы көбінесе олардың өсуінен маңызды. Экономикалық талдаушы Руслан Сұлтанов ақша машина мен жабдыққа кететін жерде экономика өндірістік базаны тез жаңартып, өнімділікті арттырады. Инвестициялар негізінен ғимараттар мен құрылыстарға кететін жерлерде өсім қағазға түсетін әсерлі көрінеді, бірақ капиталдың қайтарымы төмен болып қалуы мүмкін.
«Бұл ретте құрылыс инвестициялары әрдайым «нашар» емес екенін түсіну маңызды, егер әңгіме инфрақұрылым (жолдар, желілер, логистика, энергетика) туралы болса, онда олар болашақ өсімге негіз болады» дейді ол.
