«Мосфильм» концернінің бас директоры Карен Шахназаров Мәдениет жөніндегі кеңесте РФ президенті Владимир Путинге кинематографияны мектеп бағдарламасына енгізуді ұсынды.
«Менің ойымша, бұл көркем және патриоттық тәрбиеге ықпал ететін өте маңызды идея», — деді ол.
Осыған дейін
Кино қоғамның болмысын өзгертіп жіберетін құдіретті әлем. КСРО-да әр фильм өндірісіне долларға шаққанда 1 миллиондай қаржы жұмсалса, Ал АҚШ-та әр кинолентаға орта есеппен 20 миллиондай қаржы юөлінді. Бір фильмнен алатын сценарист қаламақысы Кеңес Одағында 10 мың долларға әрең жетсе, АҚШ-та сол кездің өзінде ол 500 мың долларға дейін баратын. Нәтижесінде, Америка киносы өткен ғасыр аяғында әлемдік экранды жаулады. Кеңес киносы болса өз көрермендеріне өзі ие бола алмай жатты.
Соғысқа дейінгі фильмдерде балаларды темір тәртіп пен ұжымшылдыққа тәрбиелеуге баса назар аударылады. Қаһармандар жолды жиі бұзақылар ретінде бастайды, оларды түзетуді қатаң, бірақ әділ мұғалім немесе сыныптастарының активі өз мойнына алады. Соғыстан кейінгі жылдары сабаққа қатысу, сабақтарды адал дайындау, мұғалімдерді сөзсіз тыңдау — өзінің азаматтық және оқу «борышын» орындау тақырыбы бірінші орынға шығады. Соңғылары экранда өздерінің мейірімділігі мен білімімен үздік қасиеттерді оятуға қабілетті дана тәлімгерлер ретінде көрсетілді. 1895-1990 жылдардағы кино баланың жеке басы мен мүдделеріне, оның достық қарым-қатынас пен шығармашылық тұрғыдан өзін көрсету құқығына назар аударды. Бағынышты бұрандалы оқушының орнына өзінің қызығушылықтары мен алаңдаушылықтарымен тірі оқушы келді.
«Бригада» кешегi «Молодая гвардияның» орнына келдi. «Брат-1», «Брат-2» дегендерiңiз бүгiнгiнiң Павел Корчагинi.
Киноиндустрия психологиялық әсер ету, жанрлық үлгілер және интенсивті маркетинг арқылы көрермендердің талғамын қалыптастырады. Режиссерлер эмоцияларды визуалды және сюжет арқылы басқарады, ал фестивальдар мен трейлерлер нені «сапалы» контент деп санайтынын анықтай отырып, трендтер қояды. Бұл жай ғана ойын-сауық емес, құндылықтарды тарату және қабылдауды басқару тәсілі. Қазір кинофестиваль оқиға болмай қалды. «Оскар» рәсімі туралы бәрі дүйсенбі күні таңертең жұмысқа барар жолда біледі.
Қазақстандық кинорежииссер Сатыбалды Нарымбетов 2022 жылы бізбен әңгімесінде Ресей билігі көрерменнің киноға деген талғамын мектептен бастап қалыптастыруға кіріскенін айтқан болатын. «Бұл бізге де керек. Себебі қаржылық сауаттылық сияқты кино сауаттылық қажет. Ресей кино арқылы идеологияға үстемдік етуге кірісті. «Бригада» кешегi «Молодая гвардияның» орнына келдi. «Брат-1», «Брат-2» дегендерiңiз бүгiнгiнiң Павел Корчагинi. Мұның бәрі саяси тапсырыспен дайындалды.
Сарапшылар қазіргі көрермендерге терең мағынаны, эмоциялық тартымдылықты және өзектілікті үйлестіретін фильмдер қажет деген пікірге келісті. Психологиялық тереңдікті («Одержимость», «Паразиттер»), әлеуметтік рефлексияны («Ағайынды») және ақыл-ой тағамын ұсынатын кино қажет. Трендте — назарды аударуға және «өмірдің мағынасы» сұрақтарына жауап табуға көмектесетін картиналар.
1990 жылдары тренд болған киноның бүгінгі ғасырлың екінші жартысында көрерменнің жүрегін селт еткізу әбден мүмкін
Жас актрисса Ләззат Әбішқызы киноға саясатты тықпалап шощытып алуга болмайтынын айтады. 1960 жылдарда түсірілген «Менің атым Қожаның» өміршеңдігінің себебі оның халықшылдығы. Бала Қожаның бейнесін әр ауылдан табуға болады. Төлен Әбдіковтың «Ер Сейіт пен қыз Бәтес» прозасы желіісінде түсірілген «Өтелмеген парыз» желісі бүгін де өзекті. «Егер, ХХ ғасырдың есігінен тұрып, бүгінгі ғасырдың қажетін қанағаттандырған кино – бақытты кино» дейді Ләззат Әбіш.
Ләззат Әбіш қазақ киносы иделогиялық емес, коммерциялық бағытқа ойыса бастағанын, оның оң-теріс әсерін киносыншылар бағалайды.
«Қазір көрерменннің киноға деген талғамы іденісте. Экрандарда миллиардық касса жинаған кино бірер жылда қызық болмай қалу, 1990 жылдары тренд болған киноның бүгінгі ғасырлың екінші жартысында көрерменнің жүрегін селт еткізу әбден мүмкін. Мысалы, мектепте алтын медалга бітірген, күнделікті сабағынан басқа ештене ойламайтын баланың жүрегінің бір бұрышында Ахан Сатаевтың Рэкиторындағы Саян мен Русланның бейнесіне деген махаббат бүғып жатуы мүмкін. Ресейлік кинорежисер Алексей Сидоровтың Бригадасы немесе Ахан Сатаевтың Рэкиторының табысының сыры осы құпияның кілтін таба білді» дейді Ләззат Әбіш.
Ләззат Әбіш қазір қазақ киносы өзінің табиғатынан адасып қалғандай сезімде жүргенін айтады.
Бұл қоғамдық формация өзгеріп жатқан кезде болмай қалатын құбылыс.
