Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте қаржы вице-министрі Дәурен Кеңбеил мемлекеттік сатып алулар саласындағы схемалар мен алаяқтықты толығымен алып тастау мүмкін болмағанын мойындады. Жосықсыз компаниялар бұрынғысынша жоғарылатылған талаптар мен бағалар арқылы келісімшарттар алуға тырысады, алайда бақылау қатаң әрі технологиялық болып келеді
Кеңбеилдің айтуынша, әлеуетті жеткізушілер басында-ақ іріктеледі. Қаржы министрлігі тендерге жіберілгенге дейін олардың іскерлік беделін, төлем тәртібін және бизнестің тұрақтылығын бағалайды, сондай-ақ компанияның жосықсыз қатысушылар тізімінде бар-жоғын тексереді. «Қаржылық тұрақтылық, салық төлеу көрсеткіші және жұмыс тәжірибесі ескеріледі, сондай-ақ жеткізушінің жосықсыз қатысушылар тізілімінде болуы және т.б. Байқауға дейін барлығы тексеріледі», — деді ол.
Қымбаттатылған бағалар қалай анықталады
Мемлекеттік органдар мен бюджеттік ұйымдардың конкурстық құжаттамасын аудиторлар талдайды: тексеру жүйесін сатып алу талаптары бойынша күмәнді қымбат немесе артық сатып алуды анықтау үшін пайдаланады. Мұндай жағдайларда тапсырыс берушілерге бұзушылықтар көрсетіледі және шарттарды қайта қарауды сұрайды. «Бізде мемлекеттік аудит органдары бар, олар тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы тексереді — барлық тапсырыс берушілердің конкурстық құжаттамаларын қарайды. Мысалы, егер мектеп креслоларды аномальды жоғары бағамен сатып алуға тырысса, мұндай сатып алу Ішкі аудит комитетінің тәуекелдерді басқару жүйесімен бірден тіркеледі. Біздің әріптестеріміз бұл тапсырыс берушіге ескерту жасап, сіздердің конкурстық құжаттамаларыңызда, техникалық мамандандыруларыңызда жоғары талаптарды немесе бағаны көрсеттіңіздер, талаптар мен бағаны өзгертулеріңізді сұраймыз» дейді Дәурен Кенбейіл.
Жақын арада бақылау толығымен цифрлы болады. Электрондық қаржы орталығы тауарлардың ұлттық каталогын және бағалардың бірыңғай базасын әзірлейді. Оларды ықпалдастырғаннан кейін жүйе сатып алу құнын нарықтық көрсеткіштермен автоматты түрде салыстыра алады. «Электронды қаржы орталығының әріптестері қазір тауарлардың ұлттық каталогы мен бағалар базасын әзірлеуде. Тауарлар каталогы бағалар базасымен байланысты болғанда, тәуекелдерді басқару жүйесі арқылы жасалған жұмыс автоматты режимде орындалады», — деді қаржы министрінің орынбасары.
ЖИ адамның бақылауын алмастырады
Д. Кеңбейілдің айуынша, жақында бұл салада автоматтандырылады және адамның қатысуы болмайды.
«Жүйенің өзі мұндай сатып алуларды деректер базасымен салыстыра отырып, мысалы, жиһаздың құнын салыстыра отырып анықтайтын болады. Егер баға жоғары болса, автоматты түрде хабарлама жіберіледі, тапсырыс беруші мұндай өтінімді кері қайтарып алып, оны қайта жасауы тиіс болады», — деп бөлісті Дәурен Кенбейіл.
