Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Пәкістанға мемлекеттік сапары барысында екі елдің стратегиялық серіктестігін нығайтатын мазмұнды әрі нәтижелі келіссөздер өткізді. Алғашқы басқосу Премьер-министр Шахбаз Шарифпен шағын құрамда басталды.
Бұл жолғы сапар, тәуелсіз сарапшы Айбар Олжаевтың сөзімен айтқанда Қазақстан мен Пәкістан 2022 жылдан бері бос сөзді қойып, нақты іске кірісуге мүмкіндік берді. «Басты ортақ жұмысы Қазақстанды Араб теңізіне, ары қарай Үнді мұхитына шығару болып отыр. Сондықтан Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Пәкістан Премьер-министрі Шахбаз Шариф өткізген келіссөздерде абстрактылы жоспарлар емес, нақты контракттар, порттар және теміржол логикалары шешілді» дейді сарапшы.
2025–2027 жылдарға арналған Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі жол картасы нәтижесін көрсеткен. Енді тараптар тауар айналымын 1 миллиард долларға жеткізуді мақсат етіп отыр. Исламабад Қазақстан үшін халықаралық нарықтарға балама жол ұсына алатынын ашық айтты. Әңгіме нақты Карачи порты мен Гвадар порты туралы. Карачи қалыптасқан логистикалық хаб, ал Гвадар Үнді мұхитына шығатын болашақ геоэкономикалық қақпа ретінде ойластырылған. Бұл порттар Қазақстанды дәстүрлі солтүстік және шығыс бағыттардан тәуелсіздендіріп, Таяу Шығыс, Африка және Оңтүстік Азия нарықтарына тікелей жалғайды.
«Енді бұл жерде теміржол факторы шешуші рөл атқарады. Тоқаев келіссөз барысында Транскаспий көлік дәлізін дамытуды, Ауғанстан арқылы өтетін транзиттік бағытты ілгерілетуді және Қазақстан–Түрікменстан–Ауғанстан–Пәкістан теміржол бағытының перспективасын нақты атап өтті. Теміржолсыз порт жәй әңгіме болып қала береді. Бұл жоба іске асса, Қазақстан транзиттік картада тек қатысушы емес, бағытты анықтайтын елге айналады.
Келіссөздердің салмақты нәтижесі ретінде автобус өндірісі бойынша ірі экспорттық контрактты айта аламыз. Қазақстандық Falcon EuroBus компаниясы Пәкістанға шамамен 600 электробус жеткізу жөнінде 108 млн доллар көлеміндегі келісімге қол қойды. Алғашқы партия сәуір айында басталады, ал 2027–2028 жылдары экспорт көлемі 2 мың автобусқа дейін ұлғаймақ.
Бұл контракттың маңызы тек сомада емес. Электробус жоғары технологиялық өнім. Ол машина жасау, электроника, аккумулятор жүйелері, сервистік инфрақұрылым мен кадр дайындау тізбегін бірге алып жүреді. Яғни Қазақстан бір реттік экспорт емес, ұзақмерзімді индустриялық қатынас құрып отыр» дейді Айбар Олжаев.
Жалпы картина айқын. Порттар сыртқы нарыққа жол ашады, теміржол сол жолды экономикалық арнаға айналдырады, ал өнеркәсіптік контракттар Қазақстанды сол арнада тауар өндіруші ел ретінде бекітеді. Ендігі мәселе осы мүмкіндіктерді жүйелі түрде іске асыруда болып отыр.
Егер логистика мен өндіріс бір сценариймен жүрсе, Қазақстан үшін транзит пен өңдеуші өнеркәсіп келесі онжылдықта мұнайдан кем емес табыс көзіне айналуы әбден мүмкін.
