Қазақстанның автокөлік одағының президенті Анар Макашева алдағы жылы нарыққа әсер ететін негізгі үрдістерге тоқталды.
2026 жылы Қазақстанның автокөлік нарығы тұрақты өсімін жалғастырады, баға жағынан жаңа отандық темір тұлпарларға қатысты айтарлықтай өзгеріс болмайды.
Алайда қолданыста болған көліктер сегментінде жүйелі мәселелер қордаланып жатыр.
Автоодақтың болжамына сәйкес, ресми дилерлер арқылы сатылатын жаңа автокөліктердің бағасы сәл қымбаттамайды.
Импорттық жаңа көліктер сегментінде бағаның өсуі 4-5% деңгейінде өсуі мүмкін, бұл өсім 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қосылған құн салығының 12%-дан 16%-ға дейін ұлғаюына байланысты.
Ал елде құрастырылған автокөліктер бағасы анағұрлым тұрақты болып қала береді. Алматыда жаңа мультибрендті зауыттың іске қосылуына байланысты кейбір модельдердің бағасы 2-17% аралығында арзандаған.
Автоодақ басшысы автокөлікті сатып алу бағасы – шығындардың тек бір бөлігі екенін атап өтті.
«Осы тұрғыдан алғанда, қазақстандық өндірістегі автокөліктер тиімдірек, өйткені зауыттар тек құрастыруды ғана емес, сервистік қызмет пен бөлшектердің қолжетімділігін де қамтамасыз етеді», – дейді Анар Макашева.
Қолданыста болған көліктер нарығы «көлеңкелі нарықтың құрсауында жатыр. Автоодақты ең қатты алаңдатып отырған мәселе де осы.
«Ең қауіпті схемалардың бірі – Қытайда лизингте тұрған автокөліктерді елге әкелу. Экспорт кезінде мұндай көліктердің лизингтік мәртебесі әрдайым тіркеле бермейді, нәтижесінде олар Қазақстанда қарапайым қолданыстағы көлік ретінде сатылады», — дейді баяндамашы.
Оның айтуынша, лизингтік компания өз мүлкін тауып, көлікті жаңа иесінен тартып алуы, мұндайда жаңа қожайыны ештене істей алмайтынын түсіндірді.
Анар Макашеваның айтуынша, мұндай жағдайлардың саны күннен-күнге артып келеді, ал сатып алушылар көліксіз де, ақшасыз да қалады. Сондықтан қайталама нарықтан көлік аларда кез-келген тәуекелдің кері әсері туралы ойланып алған дұрыс.
Қазақстан нарығында тек Қытайдан ғана емес, Грузия, Канада, БАӘ және басқа да елдерден сан түрлі автокөліктер толып жүр. Олардың арасында ұрланған, VIN-нөмірлері өзгертілген, оң рульді сол рульге қолдан өзгертілген автолар кездеседі. Көп жағдайда зардап шегетін – соңғы сатып алушы. Себебі «сұр» сатушылар көлікті тікелей жеке тұлғаның атына рәсімдеп, өздерін жауапкершіліктен толықтай босатады. Қазақстанда тіркеудің болуы автокөліктің халықаралық дерекқорлар бойынша «таза» екенін білдірмейді.
Анар Макашеваның айтуынша, нарық қатысушылары бұл жағдайды жан-жақты зерттеп, қолданыста болған автокөліктерді сатып алу кезінде тексеру алгоритмін әзірлеуде. Халықаралық жүйелер арқылы автокөліктерді қадағалау тетіктерін енгізу жоспарланып отыр. Бұл ұсыныстар келесі жылы көпшілікке таныстырылады. Сонымен қатар ол ресми дилерлердің мұндай тәуекелдерге жол бермейтінін атап өтті, себебі олар тарихы толық расталмаған көліктерді сатып алмайды.
