Жасанды интелектің мүмкіндігі әртараптандырылған оның адаммен байланысы жан-жақты зерттелуі тиіс бағыттардың біріне айналды. Күні бүгінге дейін ол адамның мүмкіндігін байытады деген пікір басым болса, енді кейбір бағытта адамды алмастыра алатын қырына назар аударылып жатыр. Алматыда Freedom Talk EdTech алаңында білім беру және технология саласының сарапшылары жасанды интеллект оқыту жүйесін қалай өзгертетінін, қандай міндеттерді шеше алатынын және технология мен мектептегі адамның рөлі арасындағы шекара қайда өтетінін талқылады.
Пікірталасқа Bilim Group негізін қалаушы және компанияның бақылау кеңесінің төрағасы Рауан Кенжеханұлы, Freedom Holding Corp. Ренат Түканов пен Bilim Group бас директоры және тең негізін қалаушы Александр Савченко қатысты.
Әңгімені аша отырып, Рауан Кенжеханұлының айтуынша, бүгінгі таңдағы негізгі сын-қатер — оқытудың классикалық моделінің қазіргі заманғы шындыққа сәйкес келмейді. Оның айтуынша, жүйе әлі күнге дейін ғасырлар бойы өзгермеген қағидат бойынша құрылған. Бірақ технлогияның дамуы мұны өзгертуге мүмкіндік береді. Сарапшы айтып өткендей. дәстүрлі білім берудің негізгі проблемасы оның 200 жыл бұрынғы моделмен біте-қайнасып кеткені. Сыныптағы отызға жуық оқушы және әрқайсысына жетуге физикалық тұрғыдан уақыты жетпейтін бір мұғалім үйреншікті көрініске айналып кеткен. Технлогияның дәмін сезіп үлгірген, қажет болса ЖИ-дің мүмкіндігін пайдалана алатын бүгінгі оқушы үшін мұғалімде жеке траекториялар жасауға мүмкіндік жоқ.
Оның айтуынша, дербестендіру білім беруді цифрландырудың басты міндетіне айналады. Әңгіме бірыңғай қарқыннан және бірыңғай мазмұннан моделге көшу туралы болып отыр, онда оқыту нақты оқушыға, оның жылдамдығына, қабылдау тәсіліне және білім деңгейіне бейімделеді.
«Біз барлығымыз әртүрлі — жылдам немесе баяу, көзбен шолып немесе дыбыстап үйренеміз. Сондықтан цифрлық платформалардың міндеті — оқытуды әрбір баланың жеке ерекшеліктеріне бейімдеу. Біз оның нақты бір сәтте білімі бойынша қайда екенін түсінгенде, оқытудың жеке сатысын құрып, оның ілгерілеуін жеделдетуге болады», — деп түсіндірді Кенжеханұлы.
Оның айтуынша, жасанды интеллект бірегей тапсырмалар жасауға және оқу контентін үнемі жаңартуға мүмкіндік береді, бұл қайталану проблемасын шешеді және механикалық есептен шығару мүмкіндігін төмендетеді.
Сонымен қатар, спикер технологиялық серпіліске қарамастан, ЖИ ұстазды ауыстыра алмайды
Bilim Group бас директоры Александр Савченко өз сөзінде мектепте технологияларды тәжірибеде қолдануға және педагогтың рөлін өзгертуге баса назар аударды. Оның айтуынша, ИИ негізгі әсері — адамды алмастыруда емес, білім беру үдерісі ішіндегі функцияларды қайта бөлуде.
«Біз жасанды интеллект мұғалімді алмастыратын сценарийді көріп отырған жоқпыз. Бірақ ол күнделікті міндеттердің едәуір бөлігін — материалдарды дайындауды, тапсырмаларды тексеруді, есептілікті өз мойнына ала алады. Бұл педагогтың маңызды жұмыс — тәлімгерлік, қолдау, қарым-қатынас үшін уақытын босатады», — деді ол.
Савченко оқытуды дербестендіру күрделілік деңгейінен әлдеқайда асып түсуі және оқушының мүдделерін, оның өңірі мен өмірлік мәнмәтінін ескеруі мүмкін екенін атап өтті, білім беру платформаларын жинайтын деректердің рөліне және оларды талдау мүмкіндіктеріне жеке тоқталды. «Жасанды интеллект жаңа индустрияны — оқушы туралы деректерді түсіндіруді ашады. Біз тек ақпарат жинап қана қоймай, оны ата-аналар мен педагогтар үшін түсінікті қорытындыға айналдыра аламыз», — деп түсіндірді Савченко.
«Кез келген білім беру процесі — бұл коммуникация. Мұғалім — білім көзі ғана емес, рөлдік модель, мінез-құлық пен ойлауды қалыптастыратын адам. Технология оған уақыт бөліп, әркімге көңіл бөлуі керек, бірақ оны алмастыра алмайды», — деді ол.
Freedom Holding Corp компаниясының бас техникалық директоры Ренат Тұқановтың айтуынша, Ол қазіргі заманғы жүйелер, әсерлі нәтижелерге қарамастан, тар міндеттерді шешудің құралдары болып қала беретінін және адамдық ойлау түріне ие еместігін атап өтті.
«Қазіргі заманғы жасанды интеллект жүйесі өте нақты міндеттерді шешеді. Егер тым жеңілдетсеңіз, олар келесі әрекетті немесе сөзді жақсы болжайды, бірақ адам сияқты ойланбайды және алаңдамайды. Олардың тәжірибесі, эмоциясы, физикалық әлемі жоқ», — деп атап өтті ол.
Оның айтуынша, толық автоматтандыру туралы әңгімелер көбінесе асыра айтылған. Тіпті технологияларды белсенді енгізген кезде де міндеттердің едәуір бөлігі адамда қалады.
«Зерттеушілердің бағалауынша, экономикадағы міндеттердің төрттен бір бөлігін автоматтандыруға болады және олардың аз ғана бөлігі экономикалық тұрғыдан ақталады. Сондықтан ИИ мүмкіндіктеріне байыппен қарау маңызды — бұл күшті құрал, бірақ адамға әмбебап алмастыру емес», — деп атап өтті Тұқанов.
Ол сондай-ақ Қазақстан үшін жасанды интеллектті дамыту экономикалық өсімнің маңызды бағыты болуы мүмкін екенін, бірақ жүйелі жобалар мен ұзақ мерзімді тәсілді талап ететінін атап өтті.
Жалпы пікірталасқа қатысушылар Қазақстандағы EdTech-индустриясы тәжірибе сатысынан шығып, білім беру саясатының жүйелік элементіне айналуда деген пікірге келді. Технологиялар оқытудың қолжетімділігі мен сапасын арттыруға мүмкіндік береді, алайда цифрлық құралдар мен адами өзара іс-қимыл арасындағы теңгерім негізгі фактор болып қала береді.
Freedom Talk EdTech бүгінгі күннің басты мәселесі технологияның мектепке келуі емес, білімнің жаңа үлгісі қалай құрылатыны — жасанды интеллект мұғалімнің мүмкіндіктерін күшейтіп, оны алмастырмайтынын көрсетті.
