Атыс басталғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң мұнай экспортының негізгі бағыттарының бірі — Ормуз бұғазы арқылы танкерлердің қозғалысы іс жүзінде тоқтады:
Иран бұған дейін бұл маңызды су жолын қоршауға алумен бірнеше рет қорқытты. Нарықта сауда басталған дүйсенбі күні мұнай бағасының күрт өсуі күтілуде. Brent маркалы эталондық мұнайдың бағасы соңғы апталарда барреліне шамамен 70 долларға дейін көтеріліп, 2025 жылғы тамыздан бері ең жоғары деңгейге жетті. Capital Economics талдамалық компаниясы дамушы нарықтар департаментінің бас экономисі Уильям Джексон бұл жағдай мұнай бағасын барреліне $80-ға дейін көтеруі мүмкінекенін айтты. Оның бағалауынша, «ұзақ қақтығыс жағдайында» бағалар барреліне $100 жетуі мүмкін.
28 ақпанда Мәскеу биржасында Brent сұрыпты мұнайға сәуір және мамыр фьючерстерінің құны 4% -ға ұлғайып, 75 доллар шегінен өтті, деп куәландырады биржалық сауда деректері.
Сарапшылар бір дауыспен болып жатқан оқиғаны «мұнай армагеддоны» деп атайды, егер блокада кем дегенде бір аптаға созылса, бағаның барреліне 120-150 доллар психологиялық белгіге дейін көтерілуі мүмкін екенін ескертеді. АҚШ басшылық ететін халықаралық коалиция қазірдің өзінде навигацияның қауіп-қатері туралы мәлімдеп, отпен қамтылған аймақта коммерциялық флоттың қауіпсіздігіне кепілдік бере алмайтынын мойындады.Сарапшылар, макростратегтер мен трейдерлер Таяу Шығыстағы АҚШ, Израиль және Иран арасындағы шиеленіс кезінде жаңалықтарды бақылап,
Сарапшылар 2 наурызды күтіп отыр
2 наурызда сауда-саттықтың ашылуы бағаның беталысын анықтайды
Жағдайға әсер етуі мүмкін басты пікірлер мен оқиғалар жиналды. Инвесторлардың Таяу Шығыстағы қақтығыстың өршуіне айқын реакциясы тәуекелге бейімділіктің төмендеуі болуы мүмкін, дейді Pepperstone Group компаниясынан Bloomberg Майкл Браун. Дүйсенбі, 2 наурызда сауда-саттық ашылғаннан кейін ол қазынашылық облигацияларға, алтынға, иенге және швейцар франкіне қаражат ағынын күтеді: нарық қатысушылары акциялар сияқты тәуекелді активтердегі өз үлесін қысқартады деген пікір бар.
сарапшылардың көпшілігі АҚШ пен Израильдің Ираннан мұнай экспорты инфрақұрылымына тікелей соққы беруі екіталай деп санайды, — ол бағаның күрт көтерілу, бензин құнының өсуі және неғұрлым кең өңірлік салдарлар қаупін төндіреді. Бірақ мұнай нарықтары $5-10 шамасындағы бағаға өңірдегі мұнай жеткізілімдерінің ықтимал іркілістері жағдайында тәуекел үшін сыйлықақы ретінде жатқызады, деп жазады Barron’s.
Сарапшылар ұзақ мерзімді перспективада тәуекелдер болуы мүмкін екенін ескертіп жатыр.
Мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байділдинов LS-ке Таяу Шығыстағы қақтығыстың өршуі қара алтын құнына және Қазақстан экономикасына қалай әсер етуі мүмкін екендігіне түсінік берді. Оның айтуынша, бұл жағдай мұнайға қандай да бір етпейді. Себебі баға барреліне $73 деп алдын ала белгіленіп қойылған.
«Қақтығысқа қарап қандай да бір толқу болуы мүмкін, ол дамып, шамамен бір аптаға созылады. Осы уақыт ішінде әскери инфрақұрылымға, Иранның саяси көшбасшыларына айқын соққы жасалатын болады. Осыдан кейін қандай да бір белсенді фаза аяқталуы мүмкін», — деп түсіндірді «Байдильдинов. Мұнай».
Ол соққы алмасуларға қарағанда, мұнай-газ жақшадан тыс шығарылғанын және шабуылға ұшырамайтынын атап өтті. Сондықтан сарапшы бұл салаға қатысты бірдеңе болады деп ойламайды.
О.Байділдинов батыс БАҚ-тарының осы апталарда Иран 20 млн баррельді жедел қарқынмен экспорттағаны туралы хабарламаларына назар аударды. АҚШ немесе Израиль кемелері тұтастай алғанда жеткізуге кедергі келтірген жоқ.
«Сондықтан, менің ойымша, мұнай әзірге ешкімнің өтпеген қызыл сызық болып табылады. Ормуз бұғазының қандай да бір жабылуына, біреулер бір-бірінің танкерлерін немесе мұнай кен орындарын бомбалайтынына сенбеймін. Менің ойымша, бұл мүмкін емес. Иран күштері қандай да бір ауқымды соққы беруге қабілетсіз сияқты. Бұл өткен жазғы әскери науқан бойынша да түсінікті болды», — деді экономист.
Қазақстан мен Орталық Азия өңіріне келетін болсақ, егер Иран Сирия немесе Ливия сияқты тұрақсыздық нүктесіне айналса, ықпалы ұзақ мерзімді перспективада болуы мүмкін.
«Сонда бұл шын мәнінде бүкіл өңірге, логистикаға қауіп төндіреді. Бұл босқындардың айтарлықтай саны болуы мүмкін, себебі Иранда шамамен 90 млн адам тұрады. Егер олардың 1-2 миллионы қандай да бір себептермен Орталық Азияға қоныс аудара бастаса, елестетіп көріңізші. Бұл әрине біздің елдеріміз үшін маңызды проблема және сын-қатер болмақ», — деп қорытындылады О.Байділдинов.
Қазір Таяу Шығыстың үстіндегі әуе кеңістігі жабық. Осыған байланысты осы өңірдің елдеріне және елдерінен ұшулар тоқтатылады. Қазақстанның СІМ, өз кезегінде, оқиғалардың эпицентріне тап болған және көмекке мұқтаж қазақстандықтар үшін республиканың шетелдегі мекемелерінің жедел байланысы мен жедел желілерінің байланыс нөмірлерін жариялады.
