Вице-премьер — мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева технологиялық өзгерістер мен саяси реформаларды іске асыру жағдайында білім беру және кадрлар даярлау жүйесін трансформациялау бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы айтып берді. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі ұсынған деректерде айтылған.
Министр атап өткендей, әлем технологияның ықпалымен жылдам өзгеруде және білім беру жүйесі осы өзгерістерге сәйкес келуі тиіс.
«Біздің алдымызда еңбек нарығы мен экономика құрылымына әсер ететін қарқынды технологиялық трансформациямен байланысты елеулі сын-қатерлер тұр. Және біз әлем мемлекет өмірінің барлық салаларында қалыптасқан тәртіпке қарағанда жылдам өзгеріп жатқанын мойындауымыз керек. Цифрландыру және жасанды интеллект, автоматтандыру, Big Data білім берудің жаңа сын-қатерлер мен технологияларға сәйкестігі — негізгі фактор болып табылатын жаңа шынайылықты қалыптастырады», — деп баса айтты ол.
Министр айтып өткендей, осы мақсатта Үкімет 73 мыңнан астам қазақстандық кәсіпорындарға кадрлық қамтамасыз ету мәселелері бойынша ауқымды сауалнама жүргізді және білім беру бағдарламаларының жаңа талаптарға сәйкестігіне талдау жүргізді. Нәтиже дереу шешуді талап ететін бірқатар жүйелі проблемаларды көрсетті.
«Бірінші. Біз кадрлардың қартаюымен бетпе-бет келеміз. Мамандардың негізгі үлесі — 40-59 жастағы адамдар. Бұл жақын арадағы 7-10 жылда негізгі салалардағы кәсіпқойлар тапшылығына тап болу қаупін білдіреді», — деп атап өтті министр.
Сондай-ақ өңірлердің қажеттіліктері мен мамандарды даярлау арасындағы теңгерімсіздік анықталды.
«Екінші. Кадрлар даярлаудағы терең теңгерімсіздік. Өңірлердің кадрларға қажеттілігі мен мамандықтар бағыттары бойынша нақты даярлық арасында айтарлықтай айырмашылық бар. Мысалы, Ақтөбе облысында ауыл шаруашылығына 800 маман қажет, бірақ білім беру жүйесі бұл сұранысты қамтамасыз етпейді. Сонымен қатар, Қарағанды облысында ІТ-да 351 бос орынға 2,5 мыңнан астам студент келеді», — деп атап өтті Аида Балаева.
Тағы бір проблема ретінде білім беру бағдарламаларының артық болуы және олардың практикадан тыс қалуы аталды.
«Үшінші. Білім берудің артық болуы және «академизм», білім беру бағдарламаларын қайталау. Бүгінде жоғары оқу орындарында экономика бойынша 142 және юриспруденция бойынша 115 бағдарлама іске асырылуда — көбінесе бір ЖОО ішінде. Бұл ретте зерттеу базасынсыз артық академизм, теория мен нақты практика арасындағы алшақтық сақталады. Бұл ЖОО-ның жеке мәселелері емес, жүйелі түрде шешу қажеттігі туралы белгі. Біз оны қабылдаймыз. 700-ден астам білім беру бағдарламасы жабылады, оның ішінде 503 бағдарлама 78 ЖОО-да — артық болуды жою үшін, тағы 235 бағдарлама 26 бағыт бойынша — фрагменттеуді жою үшін. Бұл ретте барлық студенттер оқуды аяқтайтынына кепілдік беріледі. Бірақ бұл бағдарламалар бойынша жаңа қабылдау тоқтатылады», — деп баса айтты ол.
Жабық бағдарламалардың орнына даярлаудың жаңа басым бағыттары дамитын болады.
«Оның орнына AI and Data, биоинжиниринг, Smart Agriculture және EdTech сияқты 21 басым бағыт іске қосылады. Тағы 35 бағытта практикаға бағдарланған оқытуға баса назар аудара отырып, білім беру бағдарламаларын терең трансформациялау жүргізіледі. ЮНЕСКО ұсынымдары бойынша work-based learning (жұмыс орнында оқыту) бакалавриатта 20% -ға дейін және магистратурада 40% -ға дейін құрайды. Бұл дайындықтың түбегейлі жаңа деңгейі. Мемлекеттік гранттар нақты өңірлер экономикасының қажеттіліктеріне тікелей байланысты болады», — деп атап өтті министр.
Соңында министр Қазақстанның кадрлар даярлау саласындағы жүйелі саясатқа көшетінін атап өтті.
«Бүгін біз түбегейлі таңдау жасап, фрагменттік шешімдерден — жүйелі саясатқа, ден қоюдан — алға, кадрларды даярлаудан — болашақты қалыптастыруға көшеміз. Біздің басты міндетіміз — Қазақстанда әрбір талант ел дамуының күшіне айналатын орта құру», — деп түйіндеді ол.
