2023 жылы Димаш Құдайберген Будапештте сахнаға қазақтың шапанымен шықты. Сол күні Google-да «Kazakh traditional clothing» сұранысы 300%-ға өсті. 2022 жылы Головкин рингке оюлы шапанмен шыққанда, америкалық БАҚ «Who made this robe?» деп жазды.Бұл — дипломатия ақшаға сатып ала алмайтын сәт. Бұл — мемлекет жылдар бойы Nation Branding-ке жұмсайтын миллиондарды бір киіммен жауып кететін карт-бланш.
Бұл карт-бланшты біз мемлекет ретінде қалай пайдаланып отырмыз?
Біз оны өртеп жатырмыз.Жұмсақ күш — шапанмен басталды, бірақ шапанмен аяқталды. Димаш пен Головкиннің миссиясы орындалды. Олар әлемнің назарын қазақ мәдениетіне аударды.
Әрі қарай не істеу керек еді?
• Әрі қарай — осы назарды экономикалық капиталға айналдыру керек еді.Классикалық схема қарапайым:
Мәдениет қызықтырады → Жеңіл индустрия ұсынады → Экспорт ақша әкеледі → Жұмсақ күш қатты күшке айналады
Оңтүстік Корея осы схемамен әлемді жаулады. BTS киген киім — ертең бүкіл әлемде сатылады. Себебі Сеулде ол киімді бір күнде шығаратын 10 фабрика бар.
Бізде ше?
Схема бірінші қадамда үзіліп қалды.Димаш шапан киді → Әлем қызықты → … → Үнсіздік. Ертең Alibaba-да «Kazakh Chapan» деп қытай тігіп сата бастайды. Түркия «Nomad style» деп көшіріп алады. Ал қазақ дизайнері инстаграмда «Қолдау керек» деп пост жазады.
Неліктен жеңіл индустрия Димаш брендін пайдалана алмайды?
Бұл — дизайнердің жалқаулығы емес. Бұл — жүйенің жоқтығы.Бүгінгі статистика:Жеңіл индустрияның ЖІӨ-дегі үлесі — 0,5%Ішкі нарықтағы импорт үлесі — 90%-дан жоғарыДимаш немесе Головкин атымен ресми тіркелген, экспортқа шыққан бірде-бір киім бренді жоқБізде үш тізбек те үзілген:Шикізат жоқ — матаның өзін Өзбекстан мен Қытайдан аламызӨндіріс жоқ — тігетін ірі фабрика жоқ, көбі — ателье деңгейіндеБренд-менеджмент жоқ — Димаш киген шапанды әлемге жеткізетін маркетплейс, логистика, патент жоқНәтижесінде мемлекеттің ең үлкен екі жұмсақ күш өкілі тегін жарнама жасап берсе, оны алып кететін экономика жоқ.
Түйін
Мәсімов айтқан балабақша мәселесімен бірдей.Балабақша — қазақша болсын дейміз, бірақ қуыршақ — қытайша.Димаш — қазақша киінсін дейміз, бірақ шапанды — қытай тігеді.Мемлекет жұмсақ күшке ақша шашпай, дайын тұрған карт-бланшты неге пайдаланбайды?Бізге Димаш қоры емес, Димаш фабрикасы керек.Головкин қоры емес, Головкин брендімен жұмыс істейтін жеңіл индустрия кластері керек.Әйтпесе ертең Димаштың дауысы қартайғанда, Головкиннің жұдырығы тоқтағанда — біздің жұмсақ күшіміз де солармен бірге кетеді.Ал шапан — қалады. Бірақ оның жапсырмасында «Made in China» деп жазылып тұрады.Карт-бланш мәңгі берілмейді.
