Өткен жылы 85 мың айлыққа жұмыс істейтін адамдардың бар екеніне сенбейтін Ұлттық банк басшысы Тимур Сүлейменов өткен аптада жұмыс берушілер өз қызметкерлерінің жалақысын тиісті деңгейде көтермейтінін мәлімдеді.
«Жалақы өзгеруі тиіс. Яғни, адам қатарынан үш жыл бойы 300 мың теңгеге қарап отырмауы керек. Жұмыс беруші қызметкерлерінің жалақысын жылына бір рет немесе екі жылда бір рет жалақысын көтеру керек. Бізде де атаулы жалақы бойынша қарқын төмендеді. Атаулы жалақы өткен жылы 10-11% -ға өсті. Ал 2021-2024 жылдардағы орташа өсім — 17%. Яғни, бұл да жұмыс берушілердің жалақыны көтеретінін, бірақ мұндай деңгейде көтермейтінін білдіреді. Бірақ бұл мәселе, әрине, Ұлттық банкке емес, тіпті үкіметке де емес шығар. Бұл мәселе жұмыс берушілерге, бизнеске қатысты: неліктен олар көтермейді, жалақылар өспейді?» — деді ол.
Тимур Сүлейменов үкімет 2029 жылға дейін халықтың нақты табысын арттыру бойынша шаралар кешенін әзірлегенін еске салды. Алайда, оның статистикасы бойынша, елде осы кірістердің төмендегені байқалады. «Халықтың нақты табысының төмендеуі 1,5-2% деңгейінде. Ол бар, ол ресми статистика. Бұл, әрине, белгілі бір қауіп туғызады, бірақ ол 10% емес. Бірінші сұрақ — номиналды жалақы қалай өзгеретіні, екіншісі сол ақшаның сатып алу қабілеті қалай өзгеретіні. Шартты түрде, сіздің жалақыңыз 2022 жылы 300 мың болды, бірақ 2022 жылы ол бір ақша, ал 2026 жылы ол басқа ақша еді. Және сатып алу қабілеті инфляцияның жоғары болуынан төмендейді. Сондықтан біз өз тарапымыздан жалақыларымыздың, кірістеріміздің, зейнетақыларымыздың сатып алу қабілеті төмендемеуі немесе төмендемеуі үшін инфляцияны төмендетуге міндеттіміз», — деп атап өтті Ұлттық банк басшысы.
Қазақстанда орташа атаулы жалақы бір жыл ішінде 10% -ға өсті. Бірақ жоғары инфляция жағдайында халықтың нақты табысы төмендеп келеді. Сарапшылардың бағалауы бойынша қазанда нақты кірістердің құлдырауы 10% -ға жетті — мұндай деңгей елде соңғы 25 жылда тіркелмеген.
Қазақстандықтардың жартысына жуығы 300 мың теңгеден аз табыс табады
2025 жылы Қазақстанда орташа жалақы 317 512 теңгені құрады. Өткен жылмен салыстырғанда 11,1% -ға өскеніне қарамастан, халықтың жартысына жуығы айына 300 мың теңгеден кем алады.
2025 жылы Қазақстанда медианалық мәнге жақын 300-350 мың теңге көлемінде жалақыны табысы ең жоғары емес секторлардағы орта буын мамандары, бюджеттік қызметкерлер, сондай-ақ ауыл және балық шаруашылығы мамандары алады. 2025 жылы орташа жалақы шамамен 300-317 мың теңгені құрайды, бұл халықтың жартысына жуығы осы соманы немесе одан аз алатынын білдіреді.
Жалақысы төмен салалардың мамандары
- Актерлер, музыканттар, мәдениет қызметкерлері.
- Ауыл, орман және балық шаруашылығы: Бұл саладағы орташа жалақы шамамен 310-320 мың теңгені құрайды.
- Бюджеттік қызметкерлер: Құтқарушылар, балабақшалардың тәрбиешілері, әлеуметтік сала мамандары, федералдық мекемелердің (мәдениет, ғылым, ТЖМ) қызметкерлері.
- Әкімшілік персонал: Әртүрлі офистердегі кіші мамандар, операторлар, ассистенттер.
Айта кету керек, Қазақстанда 2025 жылы орташа жалақы 302-317 мың теңгеге жетті, бұл көпшілік алатын нақты табысты көрсетеді, ал орташа номиналды жалақы өндіру және қаржы салаларындағы «рекордсмендерге» байланысты жоғары.
АКРА аналитикалық кредиттік рейтингтік агенттіктің сарапшыларының болжамынша, Қазақстандағы орташа жалақы 2028 жылы 605 мың теңгеге жетеді.
Олардың пікірінше, Қазақстанда халықтың нақты табысы өсуін жалғастыруда және бұл ішкі сұранысты қолдаушы негізгі факторлардың бірі болып қалуда.
Агенттіктің мәліметінше, Қазақстанда 2025 жылдың қорытындысы бойынша орташа жалақы 423 мың теңгені құрайды. 2026 жылы ол 501 мың теңгеге дейін өседі. 2027 жылы 554 мың теңге болжанып отыр. Бұл ретте жұмыссыздық деңгейі бүкіл болжамды кезең ішінде тұрақты болады — 4,7%.
Салыстыру үшін: Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, Қазақстанда 2025 жылдың үшінші тоқсанында орташа жалақы 429 368 теңгеге жетті, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 10% -ға жоғары.
Сонымен қатар, бағаның өсуі халық арасында қорқынышты тудырып келеді. Өткен жылдың қарашасына қарай әрбір төртінші қазақстандық (25,2%) өзінің алдағы 12 айдағы экономикалық тұрақтылығына мүлдем сенімді еместігін мәлімдеді. Тағы 20,2% ертеңгі күнге сенімді емес. Сондай-ақ қорқыныш арасында — жұмыссыз қалу. Қазақстандықтардың көпшілігі 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап баға көтеріліп, бизнес жабыла бастайды, ал адамдар жұмысынан айрылады деп қорқады.
