Сарапшылардың теңгеге күш берген факторлардың әлеуеті сарқыла бастагандықтан, валюта бағамында кері шегіне бастауы мүмкін. 2025 жылы Ұлттық банк долларлық автивтерін алтынмен алмастырды. Жыл соңына қарай алтын-валюта қорының резерві 22 млрд доллардан 18 млрд долларға дейін қысқарды.
Экономист сарапшы В. Додоновтың айтуынша, теңгенің долларға қатысты бағамына Ұлттық қордан түсетін трансферттердің үлкен көлемі әсер етеді. Долларды едәуір сату бойынша осы операциялардың барлығы бағамды қалыптастырудың дәстүрлі факторларын — 2025 жылы нашарлаған төлем теңгеріміндегі жағдайды ығыстырды. а алды (сауда теңгерімінің профициті қысқарды, ағымдағы шоттың теріс сальдосы ұлғайды. Бұдан басқа, экономист ағымдағы нығаюдан кейін ұлттық валютаның әлсіреу қаупін, сондай-ақ мұндай сценарийдің ықтимал мерзімдері мен себептерін бағалады.
«Қандай да бір ерекше оқиғалар болмаса, күрт әлсіреу болмайды. Бірақ теңге бағамының біртіндеп төмендеуі бір жылдың ішінде болады деп ойлаймын», дейді сарапшы.
Сонымен қатар, ол ұлттық валютаны нығайтудың бірқатар теріс салдары бар екенін айтты, мысалы, өткен жылы тіркелген зейнетақы активтерінің нақты теріс кірістілігі. Бұл көрсеткіш Ұлттық банк басқаратын жинақтар бойынша ерекше жоғары болды — олардың кірістілігі 2025 жылы инфляция 12,30% болғанда 7,43% құрады.
«Бұл төмен кірістіліктің негізгі факторларының бірі теңгенің АҚШ долларына қатысты нығаюы салдарынан теріс бағамдық қайта бағалау болды. Экспорттық түсімнің, экспорттаушы кәсіпорындардан түсетін салықтардың және т.б. аз теңгелік көлемі сияқты басқа да теріс салдарлар бар. Бірақ теңгені одан әрі нығайту перспективалары туралы айтатын болсақ, олар елеулі деп ойламаймын. Бұл нығаюдың ұзаққа созылып, елеулі болуы екіталай, оның әлеуеті іс жүзінде таусылып қалды», — деп атап өтті В.Додонов.
Ол USD/KZT жұбы динамикасының кері бұрылу нүктесі баға өсімінің тоқтауы, яғни инфляцияның өсуінің тоқтауы болады деп болжады. Бұл ретте экономист теңгенің күрт төмендеуін күтпейді, себебі Ұлттық банк қорларды алтынның пайдасына қайта құрылымдауды жалғастыруда, бұл ұлттық валютаға қолдау көрсетуде.
«Бірақ биыл Ұлттық қордан бюджетке трансферттер көлемі өткен жылғыдан айтарлықтай аз, және бұл фактор доллардың пайдасына, сондай-ақ сыртқы сектордың іргелі факторлары. Сондықтан теңге әлсірейді, бірақ, әлсіреу инфляцияның жеделдеуіне алып келмеуі үшін, реттеушінің бақылауында болады», — деп түйіндеді ол.
Естеріңізге сала кетейік, жыл басынан бері теңге долларға қатысты айтарлықтай нығайды. Салыстыру үшін: 5 қаңтарда KASE-дегі орташа алынған USD/KZT бағамы $1 үшін 511,37 теңгені құрады, ал өткен күні ол 489,77 теңгеге дейін төмендеді.
