Алматыда «Болашақ экономикасындағы әйелдер көшбасшылығы» тақырыбында іскерлік пікірталасқа ірі банктердің басшылары, Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығының, KASE, Қазақстанның іскер әйелдері қауымдастығының және халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты. Жиынға қатысқан Halyk Bank басшысы Үміт Шаяхметова Қазақстанда мансаптық өсуге кедергі келтіретін көрінбейтін, формальды түрде белгіленбеген тосқауылдар бар деп шағымдану және айту қиын екенін ерекше атап өтті. Қазір 23 банктің 10-ында әйелдер тұр, ҚНДРА мен KASE-ді әйелдер басқарды.
Оның айтуынша, банктің өзінде жалақы деңгейі гендерге байланысты емес. Барлығы қызметкердің дағдылары мен қасиеттеріне байланысты. IT-блоктағы 30 департаменттің ішінде бізде әйел басқаратын бірде-бір департамент жоқ. Тек ерлер ғана. Бірақ бұл тағы да білім беруді таңдаумен байланысты — қыздар гуманитарлық бағытқа, ал ұлдар көбінесе технология, инженерия, IT, нақты ғылымға барады. Бірақ қазір бұл үрдіс теңестіріле бастады. IT-бағыттағы, data analysis, data science, жасанды интеллект, диджитализация, фронтальды бағыттағы жас қыздарды көбірек көріп отырмыз
Халықаралық қаржы корпорациясының (IFC) Қазақстандағы өкілі Екатерина Бенджамин гендерлік теңдік туралы пікірталас аясында еңбек нарығы бойынша деректерді келтірді. Оның айтуынша, ресми түрде жұмысқа орналасқан немесе белсенді жұмыс іздеп жүрген 15 жастан асқан әйелдердің үлесі 65-70% аралығында, ал ерлер арасында бұл көрсеткіш 89% -ға жетеді.
«Білім бойынша еркек те, әйел де, қыздар да, ұлдар да бірдей мүмкіндіктерге ие. Біз қыздар мектепте жақсы білім алатынын көріп отырмыз. Жоғары білім алғаннан кейін біз бөлінуді көреміз — қыздар гуманитарлық ғылымдарды жиі таңдайды, ал ұлдар техникалық мамандықтарға барады», — деді ол.
Екатерина Бенджаминнің айтуынша, ерлер саны мемлекеттік органдарда, өнеркәсіп секторында басым. Әйелдер экономика, банк секторы, денсаулық сақтау және білім берумен байланысты салаларда көбірек жұмыс істейді.
«Қызметтің техникалық, неғұрлым қауіпті түрлері қызметкерлер өздеріне алатын тәуекелге сәйкес төленуі тиіс. Әрине, мұнда ерлер жалақы мөлшерінде басым бола бастайды. Екінші жағынан — қаржы секторы. Онда көбірек назар аудару керек, сен алған барлық ақшаны қайтаратының үшін жауапкершілік қажет. Бұл жерде әйелдердің тәртібі әлдеқайда жақсы», — деді Екатерина Бенджамин.
Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы кеңесінің төрайымы Елена Бахмутова қаржы секторында өзгерістер болды деп есептейді.
«Егер 25 жылдық кезеңге қарайтын болсақ, ол кезде, 90-шы жылдардың соңында ерлер менеджмент деңгейінде басым болған. Ал қазіргі жағдайға қарайтын болсақ, директорлар кеңесінде ғана емес, басқармада да басшылардың көпшілігі әйелдер. Бұл тек банктерге ғана емес, қаржы нарығының басқа секторларына да тән», — деп атап өтті ол.
Сонымен қатар, Бахмутова Қазақстан биылғы жылдың сәуір айында кәсіпкер әйелдерді қаржыландыру кодексінің жаһандық бастамасына қосылғанын еске салды. Бұл Дүниежүзілік банктің бастамасы, оны ЕҚДБ қолдайды. Ол 40 елде және қазір Қазақстанда бар. Бірнеше қаржы ұйымдары, оның ішінде Halyk Bank та, Қаржыландыру кодексінің қатысушылары болды.
