17 қыркүйекке ресми бағам – 444,88 теңге. Кеше 447,88 еді. Доллар бір күнде 0,67%-ға арзандады. Алматыда айырбастаушылар 443,9-дан алып, 446,5-тен сатып жатыр.Бұл – сенсация емес. Бірақ осы 3 теңгенің артында бүкіл Қазақстан экономикасының күзгі көрінісі жатыр.
Техникалық нығаю: салық аптасының феноменіБұл – жыл сайын қайталанатын маусымдық театр. Қыркүйектің 15-25-і аралығында ірі экспорттаушылар – мұнайшылар, кеншілер – бюджетке салық төлейді. Салықты теңгемен төлеу керек. Ол үшін олар KASE-ге доллар апарып сатады. Нарықта бір аптада 500-700 млн доллар артық пайда болады. Сұраныс емес, ұсыныс көбейеді. Доллар арзандайды. Бұл – теңгенің күштілігінен емес, доллардың уақытша көптігінен болған нығаю.Демек, бұл – тренд емес, такт.
Фундаменталды тірек: мұнай мен базалық мөлшерлемеЕкінші қабат – тереңірек. Brent қазір 81-82 доллар. Бұл – біздің бюджет жабылатын деңгейден жоғары. Мұнай қымбат тұрғанда, нарық теңгеден қорықпайды.Оның үстіне Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі – 16,5%. Бұл өте жоғары. Шетелдік инвестор үшін қазақстандық теңгелік облигация – табысты. Олар доллар әкеліп, теңгеге айырбастап, пайыз жейді. Бұл да – теңгеге сұраныс.Бірақ бұл жерде қауіп бар: жоғары мөлшерлеме – қымбат несие деген сөз. Бизнес несие ала алмайды, экономика тұншығады. Теңге нығаяды, бірақ экономика баяулайды.
3. Психологиялық шегі: 445 – жаңа норма ма? Соңғы 3 айда доллар 440-450 дәлізінде тұр. Бұл – Ұлттық банк пен нарықтың келіскен бейресми коридоры. 440-тан төмен түссе, экспорттаушыларға тиімсіз – бюджет толмайды. 450-ден жоғары кетсе, халықта паника басталады.Сондықтан 444,88 – нарық үшін қолайлы орта.Алматыдағы айырбастаушылардың 443,9 / 446,5 деген бағасы да осыны көрсетеді: спрэд – небәрі 2,6 теңге. Яғни, нарықта дүрбелең жоқ, бәрі сабырлы.Ал ертең не болады?
Бұл нығаю – ұзаққа бармайды. Үш себеп:
* Салық аптасы бітеді – доллар ұсынысы азаяды.
* Күзде импорт өседі – техника, киім, жаңа жылдық тауарлар үшін доллар сатып алу көбейеді.
* Бюджет шығыны басталады – Ұлттық қордан трансферт үшін доллар сату азаюы мүмкін.Сондықтан 444 – сатып алуға жақсы мүмкіндік, 448 – сатуға жақсы мүмкіндік деген ескі трейдерлік ереже әлі де жұмыс істеп тұр.
Түйін:
Теңгенің бүгінгі нығаюы – экономиканың сауыққанынан емес, күнтізбенің әсері. Бұл – сау адамның күшінен емес, науқастың уақытша қызуы түскендей әсер. Нағыз трендті қазан айы көрсетеді.Доллар арзандағанда қуануға асықпау керек. Теңге қымбаттағанда да, арзандағанда да, зардап шегетін – орта тап.
