Мәжілістің Қаржы және бюджет комитетінің қорытындысына сәйкес, Сенат банктік құпия режимін сақтау бойынша талаптарды қазынашылық органдарына таратуға, деректер витринасын енгізу мақсаттарын және ол қамтуы тиіс ақпараттар тізбесін регламенттеуге қатысты нақтылаушы түзетулер енгізді.
Деректер витринасы туралы нормаларды енгізу мерзімі 2026 жылғы 1 маусымнан 2027 жылғы 1 қаңтарға ауыстырылды
Сондай-ақ базалық лицензиясы бар банктің әмбебап банкке көшуі кезінде пруденциалдық нормативтерді сақтау талаптары және Қазақстанның резиденті емес ислам банкі филиалының инвестициялық қызметтің жекелеген түрлерін жүзеге асыру құқығы нақтыланды.
Ілеспе заңмен микроқаржы және коллекторлық қызмет саласындағы өзін-өзі реттейтін ұйымдардың қаржылық қызметтерді тұтынушылардың өтініштерін қарау мерзімдері мен тәртібі нақтыланды.
Жалпы заң банк қызметін реттеуді, бақылау мен қадағалауды, депозиторлар мен клиенттердің құқықтарын қорғауды, бәсекелестікті дамытуды және банк қызметтерінің қолжетімділігін арттыруды қоса алғанда, банк жүйесінің жұмыс істеуінің құқықтық негіздерін қалыптастырады. Шоғырлануды төмендету және бәсекелестікті дамыту үшін базалық және әмбебап банктік лицензияларды енгізу есебінен лицензиялауға қойылатын талаптарды ырықтандыру көзделген. Базалық лицензия рұқсат етілген операциялардың аз көлемімен және неғұрлым жұмсақ реттеу талаптарымен ерекшеленетін болады. Ағымдағы кезеңде мұндай банктер үшін активтерді 500 млрд теңгеге дейін шектеу және меншікті капиталдың ең төменгі мөлшері кемінде 10 млрд теңгені құрайды.
Сондай-ақ заң активтердің жаңа сыныбы ретінде цифрлық қаржы активтерінің айналымы мен реттелуіне рұқсат береді
Олардың үш түрі енгізіледі:
- базалық активі ақша болып табылатын стейблкоиндер;
- қаржы құралдарымен, мүліктік құқықтармен, тауарлармен немесе өзге мүлікпен қамтамасыз етілген цифрлық активтер;
- сондай-ақ цифрлық платформаларда электрондық-цифрлық нысанда шығарылатын қаржы құралдары. Стейблкоиндердi шығару және айналысқа жiберу тәртiбiн Ұлттық Банк белгiлейтiн болады.
Бұдан басқа, Ұлттық банктің қадағалауымен криптовалюталарды реттеу және оларды айырбастау бойынша лицензияланатын ұйымдарды құру көзделеді.
Құжат банктерге цифрлық технологиялар, электрондық коммерция, киберқауіпсіздік, биометрия, жасанды интеллект және телекоммуникация салаларында еншілес компанияларды құру және сатып алу құқығын береді. Әмбебап банктерге қолданыстағы лицензия шеңберінде жеке ислам банкін құрмай ислам банк операцияларын жүзеге асыруға да рұқсат етіледі.
Қарыз алушыларды қорғау мақсатында үшінші тұлғаларға қарыздарды ресімдеуді болдырмайтын талаптар енгізіледі. Банктiк шотты алғашқы ашқан кезде биометриялық сәйкестендiру Ұлттық банк жүйесi арқылы, ал кредиттi алғашқы алған кезде — банкте немесе МҚҰ-да жеке өзiнiң қатысуымен ғана жүргiзiлетiн болады.
Заң сондай-ақ соттан тыс банкроттықтың жеделдетілген рәсімін көздейді. Банктер мен МҚҰ алдында 1600 АЕК (шамамен 6,2 млн теңге) дейінгі берешегі бар және бес жылдан астам мерзімі өткен азаматтар үшін рәсім алты айдан бір айға дейін қысқартылады. Кредиттік бюроның мәліметінше, бұл шара жиынтық қарызы 200 млрд теңгеден асатын 350 мыңнан астам азаматты қамтиды.Бұдан басқа, коллекторлық агенттіктерге жеке тұлғалардың қарыздарын сатуға мораторий 2027 жылғы 1 мамырға дейін ұзартылады, ал бірнеше қаржы ұйымдарында кредиттері бар қарыз алушылар үшін қаржы омбудсмені қызметі кезінде платформа арқылы ұжымдық реттеу тетігі енгізіледі.
