Көптен көрінбей кеткен Нұрсұлтан Назарбаев Ресей президенті Владимир Путинмен Мәскеуде жолықты.Кездесу Путиннің Кремльдегі резиденциясында бейресми жағдайда өткен. Назарбаев пен Путиннің қандай мәселелер талқыланғаны жарияланған жоқ.
Айта кетсек, осыдан 1 жарым ай бұрын дәл осы жерде Қасым-Жомарт Тоқаев Путинмен келіссөз жүргізген еді.
Бұған дейін мәжілісмен Марат Бәшімов кейбір құпия жеткізушілер әлем бойынша саяхаттайтынын, шет мемлекеттердің, шетелдік құрылымдардың басшыларымен кездесетінін мәлімдеген болатын. Бұл ретте қоғамда бұған ешқандай жауапкершілік жүктелмейтіндей әсер қалыптасады.
Мемлекеттік құпияны иеленетін тұлғалардың шетелге шығуын реттейтін заңнама бар
Қазақстанда бұл «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Ұлттық қауіпсіздік туралы» Заң және құпия жеткізушілер шығуды шектеу мүмкіндігі туралы міндеттемелерге қол қоятынын белгілейтін заңға тәуелді актілер және сапар үшін ұйым басшылығының рұқсаты талап етіледі.
Заңнамалық реттеудің түйінді тұстары:
• Міндеттемелер: Мемлекеттік құпияға рұқсат беру кезінде (әсіресе 1 және 2 нысанда) азамат шығу құқығын уақытша шектеуге келісім береді.
• Рұқсат: Шетелге бару үшін (оның ішінде жеке мәселелер бойынша) мемлекеттік орган/ұйым және мемлекеттік құпияларды қорғау бөлімшесі басшысының сапарға дейін 7 күн бұрын ресімделген жазбаша рұқсаты талап етіледі.
• Шектеу мерзімдері: Шектеу мәліметтермен жұмыс істеу кезеңінде қолданылады және шартқа сәйкес жұмыс тоқтатылғаннан кейін 5 жылға дейін (кейде комиссияның шешімі бойынша 10 жылға дейін) ұзартылуы мүмкін.
• Жауапкершілік: Рұқсатсыз кету әкімшілік жауапкершілікке әкеп соқтырады, ол үшін ӘҚБтК-ге бұрын мемлекеттік құпияларға қол жеткізген, бірақ олармен жұмыс істемейтін адамдарға да жазаны қолданатын түзетулер енгізіледі.
• Бас тарту негіздері: Мемлекеттік құпиядан басқа, шығу құқығы заңмен белгіленген басқа да себептер бойынша шектелуі мүмкін.
Осылайша, мемлекеттік құпияларға рұқсаты бар адамдар үшін шығу құқығы абсолюттік емес және заңдармен қатаң регламенттелген, ал оны бұзу заңдық салдарға әкеп соғады.
Ал Мәжіліс депутаты Ермұрат кеше әлеуметтік желідегі парақшасында елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік құпияны білетін тұлғаның (экс-президент болсын, министр немесе басқа да лауазымгер болсын) шет елге шығу мүмкіндігін реттейтін заң қажет екенін айтыпты
«Қалай ойлайсыңдар, заңгер-депутат әріптестер, біз осындай заңға бастамашылық жасай аламыз ба? Абзал Құспан, Марат Башимов, Бақытжан Базарбек, Үнзила Шапақ. Бұны сіздерден ерекше сұрап отырған себебім — Қытайдағы сияқты шетке шығуды шектейтін заң біздің елдің халықаралық міндеттемелері мен мемлекетаралық конвенцияларға қаншалықты қайшы келуі мүмкін? Мәселен, біз депутат ретінде мұндай мемлекеттік құпиялық қажеттілікке мойынсұнуға мәжбүрміз. Ал бұған және Қожамжаров сияқты басқаларға елдің қауіпсіздік қамына орай күнібұрын шекаралық «қызыл жалауша» қоюға болмай ма? Бұл қабылдаудың саяси мазмұнын Кремль қалай қабылдайтынын қайдам, ал экс-президенттің ішіндегі «қызыл иті» елдің мемлекеттік билігі мен Қазақстан халқына сес көрсетуі деп түсінеміз бе?» дейді Ермұрат Бәпи.
