Соңғы 10 жыл бойғы Үкімет пен Ұлттық банктің проблемасы инфляцияның айналасынан аса алмай-ақ қойды. Сарапшылардың сөзінше, жоғары инфляция халықтың сатып алу қабiлетiнiң төмендеуiне, жинақ ақшаның құнсыздануына және теңсiздiктiң өсуiне алып келедi. Оның әлемге ортақ үлгісі де жоқ. Әрбір ел экономикалық ресустары арқылы нарыққа әсерін төмендетуге тырысады. Әр елдің инфляцияға ықпал ету тетігі әртүрлі. Инфляцияның қалыпты деңгейден шығып кетуі экономикалық жүйедегі қателіктердің кері жаңғырығы. Инфляцияға әсер ететін факторлар көз алдымызда әртараптандырылып кетті. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов елдегі инфляцияның негізгі себебін экономикадағы артық ақша көлемімен байланыстырады.
Сарапшылардың сөзінше кейде 2-3 пайыздық инфляцияның құшағынан пайданы суырып алуға болатынын, 5 пайыздық инфляцияның да пайдалы екенін айтады. «12-15 пайыздық инфляция төтеп бере алатын жаңа норма, 20 пайыздық инфляцияда шегінерге орын қалдырмай ма» деген де пікір бар.
Қазақстан Ұлттық банкі төрағасының бірінші орынбасары Ерұлан Жамаубаев ҚР Үкіметі отырысында жылдық инфляцияның 11% -ға дейін төмендеуінің негізгі себептерін түсіндірген өз баяндамасын ұсынды.
Ерұлан Жамаубаев елдегі баға динамикасы туралы айтып берді. Оның айтуынша, наурызда жылдық инфляция төмендеп, 11% құрады.
«Азық-түлік тауарларына бағаның өсуі үлкен үлес қосады. Жекелеген тамақ өнiмдерiне әлемдiк жоғары бағалар және iшкi өндiрiстiң өсiп келе жатқан шығындары аясында жылдық көрсеткiш 11,7% -ды құрайды. Азық-түлікке жатпайтын инфляция 11,3%, ақылы қызмет көрсету инфляциясы 10%құрады», — деп атап өтті ол.
2025 жылдың қазанында басталған бағаның өсу қарқынының төмендеуі біркелкі қатаң ақша-несие саясатымен, теңге бағамының нығаюымен және үкіметтің дағдарысқа қарсы шараларымен байланысты. Олардың ішінде — ТКШ тарифтерін және ЖЖМ құнын көтеруге мораторий.
Жеке Жамаубаев 2026 жылғы 6 наурызда Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18% деңгейінде сақтағанын атап өтті.
«Алтын-валюта операцияларын айналаумен, ең төменгі резервтік талаптарды қайта қараумен, макропруденциалдық шараларды қабылдаумен, сондай-ақ Үкіметпен инфляцияға қарсы кешенді пакетті қоса отырып, бұл шешім бағаның өсуін тежеуге ықпал етеді», — деп толықтырды ол.
Жамаубаев шаралар кешені жылдық инфляция деңгейін бақылауда ұстауға мүмкіндік береді деп сендіреді. Тіпті сыртқы сын-қатерлерге және әлемдік бағалардың қысымына қарамастан, оны біртіндеп төмендету.
Қаржыгер Мұрат Темірхановтың айтуынша. аздаған инфляция — бұл қалыпты жағдай және ол экономикаға қажет. Екі мәселені бір тақырып етуіміздің еш құпиясы жоқ. Екеуі бір-біріне байланған құралдар, тиісінше оларды бөліп қарамай, ортақ сараптау тиімдірек. «Халықаралық экономикалық зерттеулерге сәйкес дамыған нарықтық экономикаларда инфляция 2% деңгейінде болуы тиіс. Осы елдердің орталық банктері дәл осы деңгейге жетуге ұмтылады. Дамушы елдерде инфляцияның барабар деңгейі неғұрлым жоғары деңгейде болуы тиіс. Ресейде олардың орталық банкі мақсатты деңгейді 4% етіп белгіледі. Ұлттық банк өзінің жеке есептеріне сүйене отырып, инфляцияның мақсатты деңгейін 5% деп белгіледі. Мен Ұлттық банктің осындай шешімімен толық келісемін. 5%-дан асып кеткен инфляция Қазақстан экономикасы үшін зиянды», дейді М. Темірханов.
