Қазақстандық депозиттерге кепілдік беру қоры нарықтағы депозиттер кірістілігінің төмендеуінің алғашқы белгілері байқалғанын хабарлады: Қазір базалық мөлшерлеме Қазақстанда 18% -ды құрайды.
Ұлттық банк кезекті шешімді 2026 жылдың 5 маусымында жариялайды. МҚБК-де атап өткендей, мамыр айында банктер депозиттік саясатқа түрлі тәсілдерді қолданған. Біреулері мөлшерлемелерді өзгеріссіз сақтаса, басқалары салымдардың кірістілігін іріктеп төмендете бастады.
«Мамыр айында жалпы нарықтық үрдіс кірістіліктің төмендеуіне қарай біркелкі жылжыды», — делінген қордың шолуында.
Қазір
• Теңгедегі жекелеген қысқа мерзімді салымдар бойынша ең жоғары мөлшерлемелер қазір жылдық 20-20,5% -ға жетеді.
• Алайда банктер екінші жартыжылдықта ақша-кредит саясатын жұмсартуға дайындала отырып, ұзақ мерзімді өнімдер бойынша кірістілікті біртіндеп азайтуда.
МҚБК атап өткендей, банктер клиенттердің тұрақты және ұзақ мерзімді ақшасын тартуға қызығушылық танытуда. Осының аясында неғұрлым икемді мерзімді емес депозиттер іс жүзінде ставкалардың өсуін көрсетуді тоқтатты.
Қазір мерзімді емес депозиттер бойынша орташа мөлшерлеме (кез келген уақытта алуға және толықтыруға болады) жылдық 15,2%, ал ең жоғарғы мөлшерлеме — 16,9% құрайды.
Бұл ретте мерзімді (сыйақыны ішінара жоғалтқан кезде алу мүмкін) және жинақ салымдары неғұрлым жоғары кірістілікті ұсынуды жалғастырады. Әсіресе банктер клиенттер үшін қысқа мерзімде — 3 және 6 айда белсенді бәсекелеседі.
Толықтыру құқығымен жинақ салымдары қазір жылдық 20,5% -ға дейін, ал толықтырусыз жинақ депозиттері — 6 және 12 ай мерзімінде 20,5% -ға дейін ұсынады. Сонымен қатар, МКҚК жоғары кірістілік әдетте неғұрлым қатаң шектеулермен қатар жүреді деп ескертеді.
Мысалы, жинақ депозиттері бойынша ақшаны ішінара алуға тыйым салынған, ал мерзімінен бұрын бұзған кезде клиент іс жүзінде барлық сыйақысын жоғалтады. Бұдан басқа, қаражат беру 30 күнге дейін созылуы мүмкін.
Қор сондай-ақ салымды таңдау кезінде мөлшерлемені ғана емес, банктің қаржылық тұрақтылығын да ескеру қажеттігін еске салды.
«Банктік салым шартына қол қояр алдында депозитті толықтыру мүмкіндігіне, қаражатты ішінара және толық алу шарттарына, ұзарту шарттарына, МКҚК кепілдігінің мөлшеріне және салымның басқа да негізгі шарттарына назар аудара отырып, оның шарттарымен мұқият танысуды ұсынамыз», — деп атап өтті ұйымда.
МҚБК деректері бойынша ағымдағы инфляция 10,6% деңгейінде болған кезде теңгедегі депозиттер оң нақты кірістілікті қамтамасыз етуді жалғастыруда. Қор сондай-ақ депозиттер бойынша қолданыстағы кепілдік лимиттерін еске салды.
Теңгедегі жинақ салымдары бойынша бір банкте бір салымшыға 20 млн теңгеге дейін кепілдік беріледі. Қалған депозиттер, шоттар және карточкалар бойынша ұлттық валютада кепілдік 10 млн теңгеге дейін, ал валюталық салымдар бойынша — 5 млн теңгеге дейін құрайды.
