Қазақстанда зейнетақы жинақтарын БЖЗҚ-дан жеке компаниялардың басқаруына беру мүмкіндігі талқылануда, бұл мемлекеттік бақылауды әлсіретеді.
Сарапшылардың айтуынша, зейнетақы артықшылықтарын алу ережесі қатайтылуы мүмкін, ал жинақтарды пайдалануды шектеу БЖЗҚ-да қаражатты ұстап қалу әрекеті сияқты көрінеді
Сарапшылардың ұстанымдары әр түрлі
- бір бөлігі кірістілікті арттыру үшін жеке басқаруды күшейту қажет деп есептесе,
- басқалары мемлекеттік бақылаудан кету кезінде қаражатты жоғалту тәуекелі туралы ескертеді.
Ұлттық банктің ұстанымы
Ұлттық банк басшысының орынбасары Әлия Молдабекова зейнетақы активтерін жеке басқарушыларға қатаң талаптар қойылғанын және оларға барлық зейнетақыларды беру қазақстандықтар үшін қауіпсіз болатынын мәлімдеді. Оның айтуынша, әрқайсысы осындай бес компанияның қызметі мен табыстылығын өзі зерттей алады.
Ұлттық банк басшысының орынбасары Әлия Молдабекова қазірдің өзінде елімізде зейнетақы активтерін басқаратын бес жеке компания жұмыс істейтінін атап өтті. Алайда олар басқаратын зейнетақы жинақтарының жалпы көлемі аз. Мәселен, Ұлттық банктің басқаруында 25 трлн теңге, ал жеке меншік компанияларда бар болғаны 100 млрд теңге бар.
«Ұлттық банк пен жеке басқарушы компаниялар арасындағы таңдауды салымшының өзі жасайды. Бұл жеке компаниялар активтерді басқаруға рұқсат алған кезде ЖТҚРА мен Ұлттық банк үлкен жұмыс атқарды. Ең алдымен басқарушылар үшін қатаң критерийлер белгіленді. Әңгіме кемінде 1,7 млрд теңге меншікті капитал, кемінде 3 жыл бойы активтерді басқару тәжірибесі және кредиттік рейтингінің белгілі бір деңгейі бар ірі акционер-резиденттің болуы туралы болып отыр. Сондай-ақ залалды қызмет фактілерінің жоқтығы туралы сөз болып отыр. Осы қатаң тұжырымдалған талаптардың негізінде бұған дейін тап болған қателіктер қайталанбайды деп пайымдауға негіз бар», — деп атап өтті Әлия Молдабекова.
Молдабекованың айтуынша, салымшыларды қорғау үшін зейнетақы жинақтарын басқару бойынша орташа кірістілік тетігі жұмыс істейді, ол белгілі бір деңгейден төмен болмауы тиіс. Егер нақты басқарушы компанияның орташа кірістілігі едәуір төмен болса, онда ол салымшыларға жоғалтқан кірістерін өтейтін болады.
Ұлттық банк өкілі жеке басқарушылардың кірістілігі Ұлттық банкке қарағанда жоғары екенін атап өтті
Себебі Ұлттық банк активтерді сақтауға бағытталған әлдеқайда консервативті саясатты ұстанады ғой.
«Сондықтан біз халық осы жеке басқарушы компанияларға үлкен қызығушылықпен қарап, өздерінің зейнетақы жинақтары бойынша кірістілігін арттыруы үшін қандай талаптарды енгізу керектігін талқылап жатырмыз», — деп атап өтті Әлия Молдабекова
