Қазақстан мен Қытай 2026 жылдың соңына қарай ұлттық валюталардағы есеп айырысуды кеңейту, банктердің өзара байланысын арттыру және QR-төлем жүйелерін біріктіру мақсатында инфрақұрылымды интеграциялауды жоспарлап отыр.
Қазақстан мен Қытай цифрлық валюталарды, QR-төлемдерді және трансшекаралық есеп айырысуларды біріктіруге келісті. Кездесулер барысында тараптар қытайлық қаржы институттарының Қазақстан экономикасын қаржыландыруға қатысуын кеңейту, юаньмен номиналданған қарыз құралдарын шығару мүмкіндігін, сондай-ақ қытайлық банктердің қазақстандық нарықтағы қатысуын арттыруды талқылады. Валюталық своп туралы келісімге қол қойылды.Ұлттық банк төрағасының орынбасары Бинұр Жаленовтың айтуынша, бұл бастама екі елдің азаматтары мен кәсіпорындары үшін төлем жасауды анағұрлым қолайлы ете түспек.
Негізгі бағыттар мен жоспарлар
• Валюта және төлемдер: Ұлттық Банк пен Қытайдың Халық банкі валюталық своп келісімін жасап, цифрлық теңге мен цифрлық юаньді mBridge платформасы арқылы байланыстыруды көздеп отыр.
Келісімнің негізгі бағыттары
• Валюталық своп: Екіжақты есеп айырысуда теңге мен юаньды кеңінен қолдануға және өзара сауда мен инвестицияға берік негіз қалауға бағытталған.
• mBridge платформасы: Блокчейн технологиясына негізделген орталық банктердің цифрлық валюталары арқылы жедел шекарааралық төлемдер жүргізуге арналған халықаралық жүйе.
• CBETS жүйесі: Цифрлық теңге мен цифрлық юаньді тікелей екіжақты интеграциялау бағыты.
• Пилоттық жобалар: Екі бағыт бойынша да алғашқы сынақ жобаларын ағымдағы жылдың соңына дейін іске қосу жоспарланып отыр
• Инфрақұрылым: Қазақстанда іске қосылған бірыңғай межбанктік QR жүйесі базасында Қытайдың төлем жүйелерімен өзара үйлестіру жұмыстары жүргізілуде.
• Тиімділігі: Бұл өзгеріс екі ел арасындағы сауда мен туризм саласындағы төлемдерді жеңілдетіп, қосымша терминалдар орнатуды қажет етпейді
Ұлттық банк төрағасының орынбасары Бинұр Жаленовтың айтуынша, орталық цифрлық валюталар (CBDC) ішкі пайдалану шеңберінен шығып, практикалық трансшекаралық қаржы инфрақұрылымының бір бөлігіне айналады. «Біздің CIPS-пен ынтымақтастығымыз аясында Қазақстанның ұлттық төлем инфрақұрылымы орталықтандырылған шлюз болады, ол арқылы жергілікті қаржы мекемелері CIPS желісіне қол жеткізе алады. Әрбір мекеме жеке байланыс арналарын жасаудың орнына біз трансшекаралық төлемдер үшін бірыңғай ұлттық кіру нүктесін қалыптастырамыз. Бұл қолжетімділікті жеңілдетіп, фрагменттеуді азайтып, ұлттық валютамен есеп айырысуға ықпал етуі тиіс», — деп баса айтты ол.
Оның айтуынша, Қазақстанның Ұлттық төлем корпорациясы мен UnionPay International арасындағы келісімге сәйкес.
«Осы жылдың соңына қарай Қазақстан мен Қытай арасында QR-төлемдер инфрақұрылымын ықпалдастыру күтілуде. Мақсаты қарапайым: екі елдің азаматтары мен кәсіпорындары үшін төлемдерді неғұрлым ыңғайлы ету», — деп хабарлады Бинур Жаленов,
Сондай-ақ Қазақстан экономикасын қаржыландырудағы қытайлық қаржы мекемелерінің рөлін кеңейту, юаньмен номинацияланған әлеуетті борыштық құралдар және олардың ҚР нарығында қатысуын кеңейту талқыланды.
«Бұдан басқа, біз серіктестерімізді Алатау қаласын сандық қаржы, жасанды интеллект және халықаралық капитал орталығы ретінде дамытуға және инвестициялық жобаларға қатысуға шақырдық», — деп хабарлады Бинур Жаленов.
Оның айтуынша, ынтымақтастық келесі бағыттар бойынша талқыланады: орталық банктің цифрлық валютасын (CBDC) пайдалану арқылы есеп айырысу, CIPS жүйесіне қосылу, QR-кодтар арқылы төлемдер және институционалдық қаржыландыру. Келесі қадам — іске асыру. 2026 жылғы 19 шілдеден бастап Қазақстанда ресми түрде бірыңғай банкаралық QR-код жүйесі іске қосылды. Ол сатып алуларды кез келген банктің қосымшасы арқылы төлеуге және төлемдерді бір POS-терминал арқылы қабылдауға мүмкіндік береді. Жүйеге нарықтың ірі ойыншылары қосылды.
«Жұмыс істеу қағидасы өте қарапайым — банк қосымшасын, QR ашасыз, кез келген терминалға барасыз, төлейсіз — және сіз үшін ештеңе өзгермейді. Бірақ бұл жерде кәсіпкерлерге ешқандай қосымша қосымшалар немесе қосымша терминалдар орнатудың қажеті жоқ екенін атап өту керек. Барлығы қолданыстағы инфрақұрылым арқылы жұмыс істейтін болады», — деп атап өткен Бинур Жаленов.
Бұл жоба кәсіпкерлерге не береді
Қазақстан мен Қытай арасындағы QR-төлем жүйелерін біріктіру кәсіпкерлерге валюталық есеп айырысуды жеңілдету, туристерден төлем қабылдауды жылдамдату және шығындарды азайту сияқты маңызды мүмкіндіктер береді.
Негізгі артықшылықтары мен жеңілдіктері
• Ұлттық валюталарды қолдану: Теңге мен юань арасындағы тікелей есеп айырысулар мен валюталық своп келісімдері конвертация шығындарын азайтып, қаржылық тәуекелдерді төмендетеді.
• Қосымша жабдық қажет етпеуі: Бизнес өкілдеріне бөлек қытайлық немесе өзге де халықаралық терминалдар орнатудың қажеті жоқ, бар қолданыстағы инфрақұрылым мен бірыңғай жүйе қолданылады.
• Клиенттер ағынын арттыру: Қытайдан келетін туристер мен бизнес өкілдері өздеріне үйреншікті мобильді қосымшалар (мысалы, UnionPay немесе басқа да серіктес жүйелер) арқылы қазақстандық кәсіпкерлердің нысандарында еш кедергісіз төлем жасай алады.
