Қазақстан қор биржасында теңге долларға қатысты күш алып жатыр.
Ұлттық банк соңғы сегіз айда теңгенің нығаюына әкімшілік араласу емес, нарықтағы табиғи факторлар ықпал еткен айтып жатыр.
«Соңғы сегіз айдағы жағдай теңгенің тек әлсірей бермейтінін көрсетті. Экспорт өсіп жатыр, импорт көлемі айтарлықтай өзгерген жоқ. Соның нәтижесінде валютаға сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі сақталып, бағамның тұрақтылығына әсер етті», — дейді Ұлттық банк төрағасы.
4 тамыз күні сағат 14:57-де соңғы мәміле бағасы 471,50 теңгеге дейін қымбаттады. Сауда барысында бағам 471–473,64 теңге аралығында өзгерді. Мәмілелер көлемі 339,7 млн долларды құрады. Теңгенің шамамен 0,5% нығаюы Ұлттық банктің жоғары базалық мөлшерлемесі доллар бағамына тікелей әсер етеді деген пікірталас тудырды.
Базалық мөлшерлеме мен теңге
- Жоғары мөлшерлеме ұлттық валютадағы активтерді тартымды етеді.
- Бұл шетел валютасының ағынын реттеп, теңгенің құлдырауын бәсеңдетеді.
- Сарапшылар мұның экономикаға, инфляцияға және сыртқы нарықтарға әсерін әрқалай бағалайды.
Доллар бағамына әсері
- Қысқа мерзімде теңге бағамы тұрақталуы мүмкін.
- Ұзақ мерзімде мұндай саясат бизнеске несие алуды қымбаттатады.
- Мұнай бағасы мен жаһандық трендтер де валюта құнына маңызды рөл атқарады.
Алайда экономист Руслан Сұлтанов мұндай түсініктеме тым қарапайым деп есептейді.
Оның айтуынша, ұлттық валюта бағамы бірден бірнеше факторлардың ықпалымен қалыптасады, сондықтан оның өзгеруін базалық мөлшерлеме бойынша шешіммен байланыстыру дұрыс емес.
«Егер ертең мұнай бірнеше долларға қымбаттаса, бұл да базалық мөлшерлеменің еңбегі. Ал егер доллар барлық әлемдік валюталарға әлсірее бастаса, онда Қазақстанның Ұлттық банкі әлемдік қаржы жүйесін басқарып жатыр. Әдемі естіледі. Бірақ бір нюанс бар», — деп атап өтті Сұлтанов.
Экономист теңге бағамына бір мезгілде мұнайдың әлемдік бағасы, экспорттық түсім, салық кезеңі, импорттаушылар тарапынан сұраныс, әлемдік нарықтағы доллардың динамикасы, нарыққа қатысушылардың күтулері, капитал қозғалысы мен пайыздық мөлшерлемелер әсер ететінін атап өтті.
Сондықтан, оның пікірінше, бір күнде валюта бағамының өзгеруіне ғана сүйене отырып, базалық мөлшерлеменің дұрыстығы немесе тиімділігі туралы қорытынды жасауға болмайды. Сұлтанов теңгенің кез келген нығаюын немесе әлсіреуін тек Ұлттық банк шешімдерімен ғана түсіндіру әрекеттері нақты жағдайды көрсетпейді деп есептейді, себебі валюта нарығы ішкі және сыртқы факторлардың жиынтығына бірден әрекет етеді.
