Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Корея Республикасына жасаған мемлекеттік сапары аясында екі ел арасындағы қарым-қатынаста тарихи қадам жасалды.Келіссөздер қорытындысы бойынша Қазақстан мен Корея Республикасының сыртқы істер министрлері екі елдің қарым-қатынасын болашаққа бағдарланған жан-жақты стратегиялық серіктестікдеңгейіне көтеру туралы вербальді ноталармен алмасты.
Дипломатиядағы ең жоғары деңгей
Бұған дейін біздің стратегиялық серіктестеріміз санаулы ғана еді, енді сол қатарға технология әлеміндегі көшбасшы Корея да қосылды. Бұдан бөлек, екі мемлекет басшыларының қатысуымен ресми делегация мүшелері үкіметаралық және ведомствоаралық 12 құжатқа қол қойды. Олар энергетика, ғылым, еңбек, атом энергетикасы, зияткерлік меншік, инфрақұрылым және көлік салаларын қамтиды.Ал бизнес-форум аясында жалпы құны 19 миллиард долларды құрайтын коммерциялық келісімдерге қол жеткізілді. Бұл – еліміз үшін өте ауқымды экономикалық және әлеуметтік мүмкіндік.Осы 12 құжат пен 19 миллиардтың ішінде Қазақстан үшін ең тиімді әрі стратегиялық маңызы бар 5 бағытты бөліп көрсетуге болады.
1. Еңбек нарығы: EPS жүйесі
Бұл – қарапайым халыққа тікелей әсер ететін ең маңызды құжат.ҚР Еңбек министрлігі мен Кореяның Жұмыспен қамту министрлігі арасында келісім жасалды. Оның аты – EPS, яғни Employment Permit System.Бұған дейін мыңдаған қазақстандық Кореяға туристік визамен барып, заңсыз жұмыс істеп жүрді. Олар алданса, құқығын қорғай алмайтын, ауырып қалса, көмек ала алмайтын.Енді бәрі заңды болады. Қазақстандық жұмысшылар Кореяға ресми рұқсатпен, келісімшартпен барып жұмыс істей алады. Бұл, біріншіден, заңсыз миграцияны тоқтатады, екіншіден, отандастарымыздың жалақысы мен әлеуметтік құқығы Корея заңымен қорғалады деген сөз. Ал олардың елге жіберетін аударымдары – Қазақстан экономикасына тікелей түсетін қаржы.
2. Өндіріс және инвестиция:
Hyundai, QazaqGaz және LotteБұл – 19 миллиардтың негізгі бөлігі.Бизнес-форумда нақты өндірістік жобалар келісілді. Атап айтқанда, Hyundai компаниясы Қазақстанда жаңа Tucson моделін шығаруға уағдаласты. Бұл – Алматыдағы зауыттың жұмысы кеңейеді деген сөз.Одан бөлек, QazaqGaz бен Hyundai Engineering еліміздің батыс өңірінде жаңа газ өңдеу зауытын салатын болды. Бұл – біз шикізат ретінде сатып жүрген газды енді өзіміз өңдеп, қымбатқа сатамыз деген сөз. Сондай-ақ елімізде жаңа мұнай өңдеу зауыты мен Lotte сияқты заманауи қонақ үйлер салынады. Мұның бәрі – мыңдаған жаңа жұмыс орны және бюджетке түсетін миллиардтаған салық.
3. Энергетика және атом саласы
Бұл бағытта мұнай саласын модернизациялау және атом энергиясын бейбіт мақсатта пайдалану туралы рамалық келісімдерге қол қойылды.Қазақстан үшін бұл не береді? Корея – атом энергетикасында әлемдегі ең қауіпсіз және технологиясы озық 3 елдің бірі. Олар Біріккен Араб Әмірліктерінде төрт АЭС салып, уақытында және бюджеттен асырмай тапсырған жалғыз ел.Сондықтан бұл келісім – егер Қазақстан АЭС салу туралы шешім қабылдаса, бізде әлемдік деңгейдегі технологиялық балама болады деген сөз. Ал мұнай-газ саласында кореялық технологиялар ескі кен орындарының өнімділігін арттыруға көмектеседі.
4. Жаңа технологиялар және аэротакси
Бұл – болашаққа жасалған ең қызықты келісім. Екі ел озық әуе қозғалысын,яғни UAM және беспилоттық авиацияны дамыту туралы меморандумға қол қойды.Қарапайым тілмен айтқанда, Корея Қазақстанға дрондар мен аэротаксилерді басқаратын цифрлық жүйені – UTM-ді береді. Бұл жүйе Alatau City смарт-қаласының базасында сынақтан өтеді.Яғни, ертең Алматының маңындағы Алатау қаласында жүк таситын дрондар мен адам таситын аэротаксилер ұшатын болады. Бұл Қазақстанды Орталық Азиядағы жоғары технологиялық хабқа айналдырады.
5. Ғылым, кадр және жасанды интеллект
Соңғы бағыт – миға салынған инвестиция.Ғылым мен технология саласында таланттарды дамыту туралы рамалық құжатқа қол қойылды.Оның мәні мынада: қазақстандық жас ғалымдар мен студенттер Кореяның жетекші IT және жасанды интеллект орталықтарында тегін тәжірибеден өтіп, бірлескен зерттеулер жүргізе алады.Бұл – елдегі «ми ағылуын» тоқтатудың ең жақсы жолы. Жастарды шетелге жіберіп, қайтару емес, сол жақта оқытып, осында технология алып келу.
Түйін
Осылайша, қол қойылған 12 құжат пен 19 миллиард доллар – бұл жай ғана инвестиция емес.Бұл – Қазақстанның тек мұнай мен уран сататын елден, жоғары технологиясы, заңды еңбек миграциясы және заманауи өндірісі бар елге айналу жолы.
