Құрылтай депутаттарын сайлауға кандидаттарды ұсыну 2 шілдеде басталып, 13 шілдеге дейін жалғасады.
Құрылтай депутаттары Президент бекіткен тізім бойынша өтпейді. Жаңа заңнамаға сәйкес, депутаттар мандатқа тек саяси партиялар ұсынған тізімдер арқылы, Орталық сайлау комиссиясы ұйымдастыратын жалпыхалықтық сайлаудың нәтижесінде ғана ие бола алады.
Құрылтай сайлауының ерекшеліктері:
- Тікелей сайлау: Президент квотасы (яғни, арнайы тағайындалған «таңдаулы тұлғалар») мүлде енгізілмейді.
- Партиялық жүйе: Депутаттар сайлауға қатысуға рұқсат алған саяси партиялардың тізімдері бойынша 5 жыл мерзімге сайланады.
- Квоталар: Тек әйелдерге, жастарға және мүгедектігі бар азаматтарға арналған партиялық квоталар сақталған.
- Президент Құрылтай құрамына нағыз отаншыл, бастамашыл әрі мемлекетшіл тұлғалар, яғни тек үздіктер ғана кіруі керек екенін атап өтті.
«Құрылтай – жаңа тұрпатты Қазақстанның маңызды символы.Сондықтан оның құрамына нағыз отаншыл, бастамашыл әрі мемлекетшіл тұлғалар, яғни тек үздіктер ғана кіруі керек. Себебі халық реформалардың қаншалықты нәтижелі болғанын дәл осы Құрылтайдың қызметіне қарап бағалайды.Осындай маңызды сәтте мен тағы бір мәрте Сенат пен Мәжілістің басшылығына және депутаттарына шынайы ризашылығымды білдіремін. Себебі сіздер мемлекетіміздің игілігі үшін адал әрі қажырлы еңбек еттіңіздер. Жұрттың мұң-мұқтажын батыл көтеріп, ұлт мүддесін бәрінен биік қоя білдіңіздер.Жаңа кезең – жаңа мүмкіндіктер уақыты. Депутаттардың бірқатары Құрылтайға өтіп, ел игілігі жолында еңбек ете береді деп ойлаймын.Қазақстан Халық Кеңесінде де өздеріңіз секілді білікті азаматтар болуы керек деп санаймын», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Алда не болады
23 тамызға тағайындалған құрылтай депутаттарының сайлауын дайындау және өткізу жөніндегі негізгі іс-шаралардың күнтізбелік жоспарын Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) бекітті. ОСК төрағасының орынбасары Мұхтар Ерман хабарлағандай, үміткерлерді ұсыну кезеңі 2 шілдеден басталып, 13 шілдеде сағат 18.00-ге дейін жалғасады.
Партиялық тізімдер 23 шілде күні сағат 18.00 дейін тіркеледі. Бұл кезең аяқталғаннан кейін 23 шілдеден 22 тамызға дейін сағат 00.00 дейін үгіт-насихат жұмыстары басталады. Үгіттеуге барлығы 29 күн бөлінеді.
Сайлаушылар тізімін сайлау комиссиялары сайлауға 15 күн қалғанда — 7 тамыздан бастап ұсынады.
22 тамызда тыныштық күні болады, содан кейін 23 тамызда дауыс беру өтеді. Сайлау учаскелері жергілікті уақыт бойынша сағат 7.00-ден 20.00-ге дейін жұмыс істейтін болады.
Дауыстарды санау дауыс беру аяқталған соң — 20.00-де басталады, Құрылтай депутаттарын сайлаудың қорытындылары 10 күн ішінде белгіленуі тиіс.
Бір палаталы парламентке, құрылтайға сайлау 23 тамызда өтеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев сайлау күні туралы қаулыға қол қойды.
Жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін құрылтай еліміздің жалғыз заң шығарушы органы болды. Екі палаталы парламенттің ескі схемасы жойылды.
Құрылтай құрамына 145 депутат кіреді. Олар пропорционалды жүйе негізінде партиялық тізімдер бойынша сайланады. Өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды, ал партиялар үшін өту кедергісін 5% деңгейінде белгілеу жоспарланып отыр.
