Соңғы кезде қазақы фильмдер көптеп түсіріліп, кино өндірісі қарқынды дамуда. Бір кездері «аз» дедік. Енді, көбейген соң сапа іздеуіміз, таңдап, саралап көргіміз келетіні заңды.
Алғашқы жылдары телехикая, веб-сериалдардағы былапыт сөздер алғашында құлаққа түрпідей тиетін. Бірақ құлағымыз оған да үйренді. Қазір Ютубқа кіріп қалсаң, сапасы тәуірі бар, мүлдем сапасы сын көтермейтіні кинолар да баршылық. Жайдарманшы, КВН-ші, сықақшының бәрі жарысып сериал түсіріп жатыр. Тіпті кейбір кинолардағы бас кейіпкердің шешеден боқтайтынын көргенде алғашқыда жанымыз түршігетін, қазір оған елеңдейтіндер аз. Сарапшылардың сөзінше , 18+, 21+ жас санатына арналған мұндай фильмдерге шектеу жоқ. Бірақ мұндай немкеттілік отбасы құндылықтарына, тұтас ұлт тағдырына кері әсер етеді. Кезінде Шыңғыс Айтматов асқазанымыз миымыздан ақылды. Өйткені, асқазан керегін ғана қабылдаса, ми бәрін қабылдай береді» деген екен.
Енді тиісті орындар да миды ақылды ертекке кеш болса да кірісті
Мәдениет және ақпарат министрлігі кинотеатрларда көрсетілетін фильмдер сапасын бақылау үшін заңнаманы күшейту жұмысына кірісті. Бұған дейін бұл шешім Мемлекет басшысының Ұлттық құрылтайда берген тапсырмасына сәйкес қабылданатынын айтқан болатын.
Сарапшылар елімізде түсірілген фильмдер саны артқанымен, сапасы сын көтермейтінін жиі айтатын. Әсіресе зорлық-зомбылық пен қылмысты насихаттайтын туындылар көбейген.
Қазақстан Мәдениет және ақпарат министрлігі фильмдерге алдын ала сараптама жүргізу ережесін бекітті. Тиісті бұйрыққа Премьер-министрдің орынбасары — мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева қол қойды. Ереже «Кинематография туралы» Заңға сәйкес әзірленді. Құжат сондай-ақ құқық иеленушінің мәртебесін, прокаттау куәлігіне қойылатын талаптарды және фильмнің кинопрокатқа арналған нұсқасы ұғымын қоса алғанда, бірқатар негізгі ұғымдарды нақтылайды.
Бұған дейін Мәдениет және ақпарат министрлігі сараптамалық комиссия жұмысының жекелеген ережелерін бекіткен болатын. Енді ведомство жалға алу алдындағы сараптамадан өту тәртібін де бекітті.
Прокаттау алдындағы сараптама фильмде Қазақстан заңнамасында тыйым салынған материалдар бар-жоқтығын анықтауға мүмкіндік береді. Сарапшылар суреттерден конституциялық құрылысты күштеп өзгерту, елдің аумақтық тұтастығын бұзу, мемлекеттік қауіпсіздікке нұқсан келтіру, әлеуметтік, ұлттық, діни немесе өзге де араздықты қоздыру белгілерін іздейтін болады.
Бұдан басқа, комиссия фильмдерді қатыгездік пен зорлық-зомбылыққа табыну, порнография, педофилия, сондай-ақ дәстүрлі емес сексуалдық бағдарды насихаттау тұрғысынан тексереді.
Сараптамадан өту үшін құқық иесі немесе дистрибьютор фильмнің кинотеатрларда көрсетуге арналған нұсқасын ұсынуы тиіс. Мұны уәкілетті органнан тиісті сұрау салуды алғаннан кейін бес жұмыс күні ішінде интернет-сілтеме не материалдық жеткізгіште жасауға болады. Рәсімнің өзі фильмді көруді, оның мазмұнын талдауды, комиссия отырысында талқылауды, комиссия мүшелерінің дауыс беруін және қорытынды сараптамалық қорытындыны дайындауды қамтиды. Прокаттау алдындағы сараптамадан өтпейінше, фильм Қазақстан аумағында картинаны ресми таратуға құқық беретін прокаттау куәлігін ала алмайды.
Жаңа жүйе үлкен экрандарға шығатын контентті бақылаудың қосымша механизмін жасайды.
Бұйрық алғаш ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
