Соңғы жылдары Алматыға үлкен көрмелер көбіне шетелден немесе Астанадан келеді. Ал облыстық музейлердің республикалық деңгейге шығуы – сирек құбылыс. Қордағы жәдігерлер жергілікті деңгейде қалып, үлкен аудиторияға жетпей жатады. Павлодар облыстық Бұқар жырау атындағы әдебиет және өнер музейінің 6 қарашада ҚР Ұлттық кітапханасына «Ертіс бойының жауһарлары» көшпелі көрмесін әкелуі – осы қатып қалған дәстүрді бұзған қадам.
Нені әкеледі? Неге маңызды?
Бұл жай көшпелі көрме емес, көшпелі жады.Көрмеде алғаш рет Алматы жұртшылығына үш деңгейлі құндылық ұсынылады:
- Сирек жәдігерлер: Павлодар өңірінен табылған Абай Құнанбайұлының алғашқы жыр кітабы. Бұл – Абай мұрасының таралу географиясын қайта қарайтын олжа. Мәшһүр Жүсіптің тұмары – ғұламаның үнемі жанында жүрген, киелі саналған заты. Шәкен Аймановтың «Алдаркөсе» фильмінде киген бөркі – қазақ киносының алтын қорының тірі айғағы.
- . Тұлғалар галереясы: Жүсіпбек Аймауытов, Жұмат Шанин, Жанбике Шанина, Иса Байзақов, Кәукен Кенжетаев, Мұзафар Әлімбаев және тағы басқа ұлт тұлғаларының жеке заттары. Бұлардың әрқайсысы – Ертіс-Баян мектебінің өкілі. Олардың заттарын бір жерден көру – тұтас бір дәуірді көру.
- Зерттеу жалғасы: Музей тек зат әкеліп қоймай, артынан кітап ала келеді. «Қартқожа Тоғанбаев» (130 жылдық) және «Күретамыр» (Кәукен Кенжетаевтың 110 жылдығына) атты екі жаңа жинақ. Бұл – көрменің бір күндік шоу емес, ұзақ жылдық ғылыми жұмыстың нәтижесі екенін көрсетеді.
Тарихи танымға қалай әсер етеді?
Мұндай турлардың әсері зор.
- Біріншіден, тарих кітаптан көзге көшеді. Оқушы Мәшһүр Жүсіпті суреттен емес, тұмарынан таныса – есте басқаша қалады.
- Екіншіден, өңір тарихы ұлт тарихына айналады. Біз театр тарихын Алматыдан бастап жүрміз, ал Шәкен мен Жұматтың тамыры – Ертісте. Көшпелі музей осы байланысты жалғайды.
- Үшіншіден, музейдің имиджі өзгереді. Музей – бармайтын жер емес, өзіңе келетін серіктес. Бұл жастар үшін өте маңызды.
Түйін
6 қараша күні сағат 10:30-да Ұлттық кітапхананың Нәзира Дәулетова залы фойесінде көрме ашылады, 11:00-де «Баянтаудан Алатауға: рух сабақтастығы» конференциясы өтеді.Бұл – Павлодардың Алматыға жай баруы емес. Бұл – Баянтау рухының Алатау баурайында қайта жаңғыруы.Бұқар жырау музейі жақсы бастама көтерді. Енді басқа облыстарға үлгі болса – қазақ музейлерінің жаңа дәуірі басталды деуге болады.
