«Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясының мәліметі бойынша, 2026 жылдың алғашқы 6 айында Қазақстанда уран өндірісі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанд 9%-ға артып, 13 291 тоннаға жетті.
Бірақ оның нақты қанша қаржы әкелгені туралы ресми ақпарат жарияланбаған, өйткені өндіріс көлемінің өсуі мен қаржылық түсімдер тікелей қатар жүрмейді. Мысалы, 2026 жылдың бірінші тоқсанында өндіріс 9%-ға өскенімен, нақты сатылым көлемі 40%-ға төмендеген.
Өндіріс және сатылым көрсеткіштері
- Жалпы өндіріс: 13 291 тонна (өткен жылмен салыстырғанда 9% жоғары).
- Компания үлесі бойынша өндіріс: 7,05 мың тонна (10%-ға өскен).
- Сатылым көлемі: 7,59 мың тонна (1%-ға қысқарған).
- Бағасы: Уран концентратының орташа сату бағасы бір фунт үшін $67,88 жетіп, 16%-ға қымбаттады
Бұл туралы «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясының 2026 жылдың І жартыжылдығыдағы өндірістік нәтижесінде жазылған. Өндіріс көлемінің өсуі 2026 жылға арналған жоспармен байланысты. Бұл шешім компанияның болжамы және жер қойнауын пайдалану келісімшарттары аясындағы міндеттемелерге сәйкес қабылданған.
Осы орайда «Қазатомөнеркәсіп» 2026 жылға арналған жалпы өндірістік жоспарын қайта растады. Компания жыл соңына дейін 27 500 – 29 000 тонна аралығында уран өндіруді жоспарлап отыр.
Өндірісте өсім байқалғанымен, есепті кезеңде сатылған көлемі 1%-ға төмендеп, 7 586 тоннаны құрады. Соған қарамастан қаржы көрсеткіштеріне нарықтағы бағаның өсуі оң әсер етті: уранның орташа бағасы 16%-ға, ал споттық нарықтағы баға 25%-ға қымбаттады.
Негізінен табиғи уранды ядролық отынға қайта өңдеудің аралық өнімі – уран тотығы-оксидінің концентратын ұзақ мерзімді келісімшарттар арқылы сататын компания споттық нарыққа тек шағын көлемді ғана шығарады.
Қазақстанның өз атом станциялары жоқ және ядролық цикл өнімдерін тұтынбайды. Десе де, оның кен орындарындағы уран қоры әлемдік қордың шамамен 15%-ын құрайды және бұл көрсеткіш бойынша еліміз тек Австралияға жол береді.
Еліміз жаһандық уран өндірудің 20-40%-ын қамтамасыз етіп, Қазатомөнеркәсіп арқылы халықаралық аренада негізгі ойыншыға айналды.
Бірақ әлемдік уран қорындағы біздің үлес қомақты болса да, ойын ережесін анықтайтын елдердің қатарында емеспіз. Шикізаттық бағытқа негізделген экономика үніміз бен мүмкіндігімізді тұншықтырып жатыр.. Уран өңделгеннен кейін ғана құндылыққа ие екені белгілі. Бұл шикізат байытылғаннан кейін зымыран отынына немесе отын брикеттеріне айналады. Сол үшін де инфрақұрылым қажет, ал біз ол жағынан ұяттымыз.
2019 жылы Лондон қор биржасында акцияларын орналастырған «Қазатомөнеркәсіп» уранды өз бетінше де, бірлескен кәсіпорындар шеңберінде де өндіреді. Компанияның негізгі акционерлері:
- ҚР Қаржы министрлігі – 12,01%.
- «Самрұқ-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ – 75%;
- CITIBANK, N.A.-NY (номиналды ұстаушы) – 24,35%.
Компания 2025 жыл үшін 335 млрд теңге дивиденд төлеген.
