Құрылтайда Премьер-министрдің орынбасары Серік Жұманғарин Үкімет пен Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкі (АИИБ) арасындағы негіздемелік келісімді таныстырды.
Ратификациядан кейін алғашқы 5 жылда көлік, энергетика, денсаулық сақтау және жасыл қаржыландыруға 6 млрд доллар тарту жоспарланып отыр. Бұған дейін 10 жылда 1,8 млрд долларға 7 жоба іске асқан.
Министрдің айтуынша, келісім бюджетке түсетін жүктемені азайтып, рәсімдерді оңтайландырады, жаңа жұмыс орындарын ашады. Алғашқы жобалар – «Жезқазған–Қарағанды», «Ақтөбе–Қарабұтақ–Ұлғайсын», «Атырау–Доссор», «Мойынты–Қызылжар» жолдары.Біз тағы кімнен қарызбыз?
АИИБ – жалғыз емес
Қазақстанның сыртқы қарызының 4 тірегі бар:Даму банктері: АИИБ, Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі, ЕҚДБ – ұзақ, арзан ақша. 15-20 жылға, төмен пайызбен. Бірақ тек инфрақұрылымға. Еурооблигациялар: Бюджет тапшылығын жабу үшін. Екіжақты қарыздар: Қытай, Жапония экспорттық агенттіктері.Жеке инвестициялар: Бірақ олар жолға емес, пайдасы тез қайтатын салаға барады.
Неге ұлттық инвестор мұндай жобаларға келмейді?
Себебі бұл – ұзақ, қайтарымы 15-20 жылдық, әлеуметтік жүгі бар жобалар. Жол, энергетика, су – тарифпен қайтатын, бірақ бастапқы инвестициясы 500 млн – 1 млрд долларлық мега-жобалар.Ұлттық инвесторға ол қызық емес. Оған 2-3 жылда қайтатын тұрғын үй, логистика, сауда, кен байыту қызық. Ал жолға – мемлекет кепілдігі, халықаралық банк кепілдігі керек.
Сондықтан Үкімет сырттан арзан, ұзақ ақша іздейді. 6 млрд доллар – бюджеттен бірден 6 млрд бөлу емес, бюджеттің жүгін азайтып, қарызды 20 жылға созу амалы. Сұрақ – қарыздың көлемінде емес, тиімділігінде: 1,8 млрд-қа 7 жоба іске асса, 6 млрд-қа қанша жол салынады және ол жолдар ақылы болып, қарызды өзі ақтай ма?
