Каспийдегі қайғылы оқиғадан кейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қарулы Күштерді түбегейлі қайта құруды тапсырды.
14 сарбаздың өмірін қиған жаттығу армиядағы 30 жылдық түйткілді ашып берді. Қауіпсіздік кеңесі мен Қорғаныс министрлігі 10 күнде реформа жоспарын ұсынуға тиіс. Бұл мерзімде түйін тарқай ма?
Бірінші түйін: Қаржы Президент бірінші кезекте ақша мәселесін қозғады.
«Бөлінген әрбір теңге қорғанысқа жұмсалуы керек. Ысырап пен талан-таражға жол жоқ», — деді.
Бұл тегін айтылған жоқ. Жоғары аудиторлық палата Қорғаныс министрлігін түгел тексеріп жатыр. Көп жылдан бері қару-жарақ алу, құрылыс, оқу-жаттығуға бөлінген қаржы қайда кеткені – үлкен сұрақ.Каспийдегі оқиғаның өзі осының дәлелі. Сарбаздарда қарапайым құтқару кеудешесі болмаған. Демек, мәселе ақшаның аздығында емес, жету керек жерге жетпеуінде.
Екінші түйін: Басқару Тоқаев: «Біздің армия өткен ғасырда қатып қалған» деді. Басшылық жүйесі ескірген. Шешім қабылдау – қағазбастылық, өзара жауапкершіліктен қашу.Жаңа Қорғаныс министрі Айдос Мырзахметовке нақты тапсырма берілді:армияны цифрлық негізге көшіруадамды емес, технологияны алға шығарулауазымға «өз адамың» емес, істі білетін офицерді қоюБұған дейін мансап көбіне адалдыққа емес, жақындыққа қарап беріліп келді. Нәтижесі – кәсіби біліксіздік. Президент Каспийдегі оқиғаны «қылмыс» деп бағалауы – содан.
Үшінші түйін: СенімЕң үлкені – осы. Бүгінде аналар баласын әскерге жіберуден қорқады. Әлеуметтік желіде «баламды сау жібердім, табытпен алдым» деген жазба көбейді. Сарбаздар арасындағы қысым, өлім-жітім туралы хабар қоғамда үрей тудырды.Президент осыны ашық айтты: «Әскер қорқыныш пен үрейге толы жер болмауы керек. Әскер – жас жауынгерді отаншыл азамат ететін мектеп болуы керек». Әскерден қорқу – жаудан қорқу емес. Өз жүйеміздегі тәртіпсіздіктен қорқу.
10 күн не береді?
10 күнде жаңа армия жасалмайды. 10 күн – жоспар ұсынуға берілген мерзім. Нақты қадамдар тізімі. Бұл жоспардың тағдырын үш нәрсе шешеді: Қағаз жүзінде қалмай, іске асуы. Кінәлілердің шынымен жауапқа тартылуы. Сарбаздың өмірін бәрінен биік қою қағидасының орнығуы. Егер осы жолы да «тұжырымдама, жол картасы» деп созбалаңға салса – бұл да кезекті науқан болып қалады. Ал егер қаржыға, кадрға, тәрбиеге қатысты нақты шешім болса – түйін тарқауы мүмкін.Әскерді реформалау – министрліктің ғана емес, бүкіл мемлекеттің сынағы.
