Жұрттың «баламды әскерге бермеймін» деуі – ашу емес, аманатқа деген күдік. Сенім кеткен жерде сөз өтпейді. Оны «форс-мажор болды» деп жаба салу – жауаптан қашу. Өйткені бейбіт күнде сарбаздың қазасы ешқашан аспаннан түспейді. Оның артында ретсіздік тұрады.Біз көбіне адам ауыстырсақ мәселе шешіледі деп ойлаймыз. Министр кетсе, біреулер қамалса – бәрі түзеледі дейміз. Бұл – ауруды емес, қызуды ғана басу.Әлсіздік қай жерде жатыр?Біздің ең басты әлсіздігіміз – темірде емес, түсінікте.
Кеше ғана Каспий – тұйық көл сияқты еді. Бүгін ол – от ортасы. Біреулер мұнай таситын кемелерге дрон ұшырып жатыр, біреулер Иранның порттарын бомбалап жатыр, ал ертең сол оттың ұшқыны Теңіз бен Қашағанға тиюі мүмкін деген сөз ашық айтылып отыр. Осындай заманда «Хазар қорғаны-2026» сияқты үлкен жаттығулар – керек. Теңізшілер, шекарашылар, ұшқыштар бірге қимылдамай, теңізді күзетіп болмайды.Бірақ шындық мынау: жаттығу ұрысқа жақындаған сайын, қателіктің құны өседі.
«Оқуда терлесең, майданда қаның төгілмейді» деген сөз бекер айтылмаған.
НАТО-ның өзінде полигонда танк басып кетіп, ұшақ құлап, оқ-дәрі жарылып жатады. Дау сол өлімнен кейін не істейтініңде. Бізде көбіне жасыруға тырысады, оларда – жарғыны қайта жазады.Осыдан барып екінші дерт шығады.Тендер – сауда емес, сатқындық.Қорғаныстағы жемқорлықты «ақша жеу», — деп қарай алмаймыз.
Ол – әскердің қанын ішу.Ойлап көріңіз: ең арзан баға берген адам жеңеді. Ол әкелген бронежилет оқ өткізеді, суда жүзетін киім суға батады. Қағазда – бәрі дұрыс, кигенде – жарамсыз. Осы киімді кім тексереді? Бірі талап жазады, бірі әкеледі, бірі қол қойып қабылдайды, бірі көрмеген болады. Соңында жауапты адам жоқ, жапа шеккен сарбаз ғана бар. Қол көп жерде жауапкершілік жоғалады.
Арыс пен Тараз бізге не айтты?
Арыс та, Тараздағы Байзақ та бір-ақ нәрсені айтты: оқ-дәрі – қоймадағы темір емес, от. Одан кейін қойманы көшірдік, ескі оқты жоямыз дедік, заңды түзедік. Бұл – дұрыс. Бірақ ең бастысы – тәртіп. Журналдағы бір өшірілген сан, кезекшінің бір ұйықтап кетуі – ертеңгі жарылыстың басы. Біз әлі осы тәртіпке мән бермей келеміз.Қазір жоғарыдан «әскер жауынгер болсын» деген талап бар. Бұл – өте дұрыс. Бірақ жауынгерлік деген – сарбазды казармаға қамап, плацта жүргізіп, шашын алдыртып қою емес. Ол – қауіпті жағдайда қалай аман қалуды үйрету. Қамауда отырған әскер әдемі көрінеді, бірақ соғыса алмайды.Сонда не істеу керек?Бір адамды ауыстырып, мәселе шешілмейді. Түп-тамырын қопару керек.
Бірінші: Есікті ашу керек. Қорғаныстың ақшасы – құпия емес, халықтың аманаты. Тендер қалай өтті, кім жеңді, не әкелді – соның бәрі ашық болуы керек. Көз көрген жерде ұрлық болмайды.
Екінші: Өлімнен кейін емес, өлімнің алдында қимылдау керек. Қауіпсіздік ережесі бұзылған сәтте дабыл қағылуы керек, адам өлгенде емес.Үшінші: Көрінгенге емес, керегіне мән беру керек. Сыртқы мемлекеттер біздің әскеріміздің санын емес, шынымен соғыса ала ма, соны қарайды. Ал шынымен соғысатын әскер – күнде жаттығатын, бірақ әр жаттығуында амандықты бірінші қоятын әскер.Осы үш нәрсе түзелмей, жұрттың көңіліндегі күдік сейілмейді. Ал күдік сейілмей, «баламды әскерге бермеймін» деген сөз тоқтамайды.
