Батыс Қазақстанда 11,2 млрд теңгенің астық схемасы әшкере болды. Ресейден арзан бидай әкеліп, қазақстандық деп қағаз түзеп, Өзбекстан мен Ауғанстанға сатқан. Айырмасы – жеңілдік тариф пен салықта.
Не болды?
Қаржы мониторингі агенттігі БҚО-да 5 компанияны ұстады: «Bakery Nan», «KazGrano», «Perfect Seed», «Weizen», «Golden Grain Kazakhstan». Схема қарапайым: Ресейден арзан бидай әкелген.Атаулы адамдарға ЖШС ашқан.Қазақ шаруасынан «бидай сатып алдық» деген жалған шарт жасаған. Сол импорт бидайды «Қазақстанда өскен» деп рәсімдеген. 130 мың тонна астықты Өзбекстан, Ауғанстан, Тәжікстанға экспорттаған.
Бағадағы айырмашылық қайда?
Ресей бидайы – арзан.
Өйткені Ресейде экспорттық баж жоғары, ішкі баға арзан. Ал қазақстандық астық ретінде сатқанда екі жерден ұтады: Тасымалда: Қазақстан астығына ҚТЖ жеңілдік тариф береді. Импортқа – транзит бағасы қымбат. Осыдан ғана ҚТЖ 1 млрд теңгеден астам шығынға ұшыраған.
Салықта: Жалған шартпен «фермерден алдық» деп көрсетіп, салықты қағаз жүзінде жапқан. Ақшаны өз фирмаларына аударып, банкрот қылып жіберген. Мемлекетке 1,2 млрд теңге зиян.Яғни, Ресейден 1 тоннаны 70-80 мың теңгеге алып, қазақ астығы деген қағазбен 110-120 мың теңгеге сатқан. Ортадағы 30-40 мың – таза айырма, бірақ оның бәрі жеңілдік пен салықтан жеп қалу
Бұл неге қауіпті?
Бұл жай контрабанда емес. Бұл – «шығу тегін» ұрлау. Қазақстанның астық брендіне нұқсан. Нағыз қазақ шаруасы жеңілдік ала алмай қалады, оның квотасын жалғандар жеп қояды.Егер Өзбекстан мұны білсе, ертең «қазақ астығы» дегенге күмәнмен қарайды.
Түйін: Бұрын «Ресей бидайын қазақ деп сатады» деген әңгіме еді. Енді ол 11,2 млрд теңгелік қылмыстық іс болып дәлелденді.
