Бүгін The Ritz-Carlton Almaty-да Орталық Азияның қойма нарығындағы басты оқиға – CAWS 2026 өтіп жатыр.
13 елден 350-ден астам адам жиналды. Бір залда девелопер де, банк те, маркетплейс те, ЕҚДБ мен ЕАДБ де, мемлекет те отыр.
Себебі бәрінің проблемасы ортақ – Қазақстанда қойманың келесі циклі қалай болады?
Саммиттің басты жаңалығы – IBC Global алғаш рет ұсынған «Пульс». Төрт елден 100-ден астам компанияның көңіл-күйі өлшенді. Нәтиже – 48,1 балл. Бейтарап деңгей – 50. Нарық жеңіл пессимизмге түскен.
Бірақ қызығы басқада
Респонденттердің 52%-ы сұраныс пен ұсыныс бір жылда теңеседі дейді. Ал девелоперлердің 81%-ы жаңа жоба салғысы келеді. Яғни, салғысы келеді, бірақ кім алатынын білмейді.
«Бұл құлдырау емес. Бұл піскен нарықтың белгісі. Бұрын нарық бола ма деп талассақ, енді оның шектеуін ашық айтамыз», – деді IBC Global басқарушы серіктесі Станислав Ахмедзянов.
Kazlogistics-тен Ерхат Искалиев те осыны қуаттады: ұзақ ақша болжамды ережені жақсы көреді. Инфрақұрылым мен әкімшілік мәселе шешілмей, инвестиция келмейді.Саммитте бір нәрсе анық болды:
«Бір қойма бәріне жарайды» деген заман бітті.Үш бағыт, үш клиент
1. Мемлекеттік хабтар. «Қазпошта» кемі 50 мың шаршы метр хаб салатынын жариялады. Мақсат – халықаралық сәлемдеме мен фулфилментті өңірлерге тарату. Желі қазірдің өзінде үлкен: 2486 бөлімше, 70 серіктес, 228 тапсырыс беру пункті, үстіне постаматтар мен 100-ге жуық жылжымалы бөлімше. Бұл туралы Салтанат Тулекова баяндады.
2. Нағыз өсім – Light Industrial.
Шағын және орта бизнеске арналған. Астанадағы Business Park AQJOL және Бішкек маңындағы MEGA UNITS by DSKA. Екі жобаның инвестициясы $60 млн-ға дейін. Логикасы қарапайым: кәсіпкерге 5000 метр керек емес, 500 метрі жеткілікті, бірақ ішінде өндірісі, қоймасы, офисі түгел болсын.
3. Алыптарға арналған Big Box. Бұл сегмент те қалады. Мысалы, Griffin Partners ЕАДБ-мен бірге салып жатқан Griffin Логопарк Алматы – 125 мың шаршы метрден асады.
Кімнің қолында қанша метр бар?
IBC Global 30 компанияны сүзгіден өткізіп, ТОП-5-ті атады. Олардың қолында шамамен 400 мың шаршы метр А класты қойма бар: Continental Logistics, Focus Logistics, Imagine Apple Logistics, Mercury Solutions және Еуразиялық Логистикалық Парк.
Экономика және кадр – ақша қайда кетіп жатыр?
Практикалық секцияда Standart, Техностиль және AVETO бір нәрсені қайталады: енді тек салу құнын емес, ұстау құнын қосып санау керек. CAPEX + OPEX. Энергия қымбаттаған сайын қабырғаның қалыңдығы мен герметикасы – тікелей ақша.
Кадр жағы да қызық. Саммит серіктесі hh.kz дерегі: «Көлік, логистика» саласында бір орынға 6,7 түйіндеме, ал ұсынылатын жалақы бір жылда 16,4%-ға өскен. Адам көп сияқты. Бірақ Ozon, Facility Management Central Asia және ALT University айтқандай, түйіндеме көп, білікті маман аз. Ал қаржы сессиясында ЕҚДБ мен ЕАДБ ақшаның құны және валюта тәуекелі туралы ашық айтты. Дайын қойманы сатып алатын қорлар енді ғана пайда болып жатыр.
Түйін:
Хаттама тілінде – нарық баланста. Жай тілде – қойма дәурені бітті. Енді девелопер емес, клиент таңдайды.
