Азық-түлік пен қызмет бағасы жалақыға қарағанда тез өсуде. Бұл дегеніңіз, адамдар сол сомаға аз тауар сатып ала алады дегенді білдіреді. Осының салдарынан өмір сүру деңгейі төмендеп, ал жинақталған қаражат құнсызданады
Сарапшы Мақсат Халықтың айтуынша, екі мәнді инфляция сақталған жағдайда «инфляция + 2-3%» деңгейінде халық табысының тұрақты озыңқы өсуін қамтамасыз ету өте қиын болады.
«Естеріңізге сала кетейік, Ұлттық банк тарапынан 2026 жылға болжам 9,5-12,5% құрайды. Мұндай жағдайда, мысалы, кірістер кем дегенде 11,5-14,5%өсуі тиіс», — деп есептейді сарапшы.
Сонымен қатар, LS сұхбаттасушысының айтуынша, 2026 жылы жекелеген факторлар әрекет етеді, олар техникалық тұрғыдан кірістердің қалпына келу өсімін инфляциядан 2-3% -ға жоғары көрсетуге мүмкіндік береді. Олардың қатарында 2025 жылы нақты кірістердің күшті құлдырауынан кейін (2025 жылдың 10 айында -11%) базаның төмен тиімділігі, білікті еңбекке қосымша сұранысты қалыптастыратын ірі инвестициялық және индустриялық жобаларды іске қосу, сондай-ақ зейнетақы мен жәрдемақыларды 10% -ға индекстеуді қоса алғанда, мемлекеттің өсіп келе жатқан әлеуметтік міндеттемелері бар.
«Алайда инфляцияның тұрақты төмендеуінсіз және экономика өнімділігінің артуынсыз мұндай өсім көбінесе өтемдік және әкімшілік сипатта болады, ол инфляцияға қарсы тәуекелдерге осал болып, қатаң ақша-кредит саясатын сақтауды талап етеді», — деп толықтырды ол.
«Инфляция + 2-3%» бағдарын орындау үшін басты тәуекел құрылымдық жағынан жоғары инфляцияны сақтау жазықтығында болуы мүмкін.
«Әзірге бағаның өсуі сұраныспен ғана емес, сондай-ақ шығындармен, тарифтермен, импорттық тәуелділікпен және фискалдық шешімдермен де қалыптасуда, «инфляция +2-3%» деңгейіндегі кірістердің өсуі инфляциямен тез арада бейтараптандырылады және қосымша әкімшілік шараларды талап етеді. Мұндай ортада табысты арттыру бағалық қысымды күшейтіп қана қоймай, әл-ауқаттың тұрақты өсуіне алып келуі мүмкін», — деп атап өтті Мақсат Халық.
Бұл ретте ұсыныстың сақталып отырған шектеулілігі және еңбек өнімділігінің төмен болуы жағдайында кірістердің жедел өсуі, әсіресе көрсетілетін қызметтер секторында (тарихи тұрғыдан тауарлар өндірісіне қарағанда төмен) бағалардың өсуіне тікелей трансляциялануы мүмкін. Сондықтан табыстың тұрақты өсу міндеті ұсынысты кеңейту, еңбек өнімділігін арттыру және инфляциялық күтулерді төмендету жөніндегі шаралармен үйлестіруді талап етеді, деп санайды сарапшы.
«Олай болмаған жағдайда жалақының өсуі инфляцияға қарсы сипатта болуы және халықтың нақты әл-ауқатының тұрақты артуына алып келмей, жүргізіліп жатқан ақша-кредит саясатының әсерін әлсіретуі мүмкін», — деп түйіндеді сарапшы.
Бюро ұлттық статистикасының дерегінше, банк секторы бизнес пен халықты несиелеуді белсенді жалғастырып отыр. Экономикаға берілген несие көлемі 43,8 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 17 пайызға көп.
Еңбек нарығында атаулы жалақы өсімі байқалады. Елдегі орташа жалақы 461 мың теңгеден асты. Бұл былтырғы деңгейден 9,1 пайызға жоғары. Ал медиандық жалақы 331,5 мың теңге көлемінде қалыптасты.
Ең жоғары еңбекақы қаржы секторында тіркелді. Мұнда орташа айлық 1 млн теңгеден асады. Ақпарат және байланыс саласында бұл көрсеткіш 883,8 мың теңге, өнеркәсіпте 696,7 мың теңге, көлік саласында 654,3 мың теңге болды. Алайда баға өсімі жалақы өсімін басып озды. Соның салдарынан нақты жалақы, яғни оның сатып алу қабілеті 2,3 пайызға төмендеді.
Экономика үшін негізгі қауіп әлі де инфляция болып тұр. Мамырда жылдық инфляция 10,4 пайызды құрады. Жыл басынан бері баға 4,3 пайызға өсті.
Бірақ экономикалық өсімнің қарапайым азаматқа сезілуі әзірге әлсіз. Себебі баға табыс өсімінен жылдамырақ көтерілуде. Сондықтан қазіргі негізгі мәселе тек өсім қарқынында емес. Негізгі мәселе сол өсімнің халықтың қалтасына қалай әсер ететінінде. Инфляция бәсеңдемейінше, экономикадағы оң көрсеткіштер көп отбасы үшін нақты тұрмыс жақсаруына толық айнала алмайды.
