Орталық Азия жүйесіндегі қуат ағынының күрт өзгеруі салдарынан 1000 МВт-тан астам жүктеме ажыратылып, апатқа қарсы автоматика іске қосылды.
Сарапшылардың айтуынша, Орталық Азия энергожүйелері тарапынан электр энергиясы ағынының күрт өзгерді. Бұл құбылыс Алматы қаласы, Алматы облысы және өзге де оңтүстік аумақтар жарықсыз қалдырды. Бұл сынақтан өттік. Энергия жүйесі қысқа мерзімде қалыпты жұмысқа қайта оралды. Энергия жүйесінің қалыпты жұмыс режимін бірнеше сағаттың ішінде қалпына келтіру мүмкін болды. Төтенше жағдайда жұмыс істей алған KEGOC мен диспетчерлік қызметтердің үйлесімі апаттың одан әрі таралуына жол бермеді. Қалпына келтіру жеделдігі мен энергетиктердің іс-қимылын сала сарапшылары бағалады. Олардың пікірінше, технологиялық бұзушылықтар жағдайында аварияға қарсы автоматика, диспетчерлік қызметтердің іс-қимылы және энергия жүйесінің барлық қатысушылары арасындағы үйлестіру негізгі рөл атқарды.
KEGOC не деді?
KEGOC мәліметінше, технологиялық ақау жергілікті уақыт бойынша сағат 14:37-де болған. 500 кВ кернеудегі үш электр беру желісі – «Ағадыр – Үлкен» Л-5300 және Л-5320, сондай-ақ «Ақтоғай – Талдықорған» Л-5400 желілері ажыратылған.
Осыдан кейін Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің Оңтүстік аймағы Орталық Азияның Біртұтас энергетикалық жүйесімен бірге оқшауланған режимде жұмыс істеуге көшкен.
KEGOC-тың алдын ала мәліметінше, бұған Орталық Азияның энергия жүйесі тарапынан қуаттың күрт артуы себеп болған.
– Қалпына келтіру жұмыстары дереу басталды. Сағат 14:47-ге қарай Қарағанды, Абай және Ұлытау облыстарындағы 295 МВт көлеміндегі шектеулер алынып тасталды, – деп хабарлады компания.
Жағдай қалай дамыды
Сарапшы Жақып Хайрушевтің айтуынша, болған оқиға еліміздің оңтүстігіндегі энергия жүйесі үшін елеулі тексеру болды. Бұл ретте ол апаттық режимде жағдайды барынша жедел тұрақтандыра алған энергетиктердің жұмысын атап өту маңызды деп санайды.
Энергия жүйесін қалпына келтіруге энергетика министрлігі, жүйелік оператор, электр станциялары, магистральдық және таратушы желілік ұйымдар қатысты.
Негізгі элементтердің бірі аварияға қарсы автоматика болды. Ол бұзушылықты оқшаулап, оған одан әрі дамуға мүмкіндік бермеді. Осыдан кейін энергия жүйесін қалпына келтіру кезең-кезеңмен жүргізілді.
Сағат 16: 10-да 500 кВ «Солтүстік-Шығыс-Оңтүстік» транзиті қалпына келтірілді. Сағат 16: 26-да Қазақстанның бірыңғай электр энергетикалық жүйесі Орталық Азияның энергия жүйесімен қайта үндестірілді. Осыдан кейін тұтынушылар үшін шектеулерді алып тастау жалғасты.
17: 00-ге дейін шектеулерді толық алып тастауға команда берілді.
Осылайша, ажыратылған жүктеменің едәуір көлеміне қарамастан, энергия жүйесі барынша қысқа мерзімде қалыпты жұмысқа қайтарылды.
Басты сұрақ — бұзушылықтың себептері
Алайда сарапшылар жедел қалпына келтіру оқиғаның себептерін егжей-тегжейлі анықтау қажеттігін жоққа шығармайтынын атап өтті.Жақып Хайрушев атап өткендей, 1000 МВт-тан астам жүктемені өшіру фактісінің өзі елеулі техникалық талдауды талап етеді. Алда Орталық Азияның Бiрiккен энергия жүйесiнде авариялық теңгерiмсiздiктiң пайда болу себептерiн анықтау, технологиялық бұзушылықты дамытудың дәйектiлiгiн қадағалау және қорғау мен аварияға қарсы автоматиканың жұмысын бағалау тұр.Елдің оңтүстік өңірлерін энергиямен жабдықтаудың маңызды элементтерінің бірі болып табылатын 500 кВ «Солтүстік — Шығыс — Оңтүстік» транзитінің тұрақтылығы да ерекше назар аударуды талап етеді.Сарапшының пікірінше, соңғы қорытындыны тек техникалық тексеру жүргізілгеннен кейін ғана жасауға болады. Оның нәтижелері теңгерімсіздіктің қандай кезеңде туындағанын, авариялық жағдайдың қалай дамығанын және көзделген қорғау тетіктерінің қаншалықты тиімді жұмыс істегенін көрсетуі тиіс.
Сарапшылар қазіргі жағдай тек тергеу нысанасы ғана емес, сонымен қатар энергия жүйесінің сенімділігін одан әрі арттыру үшін негіз болуы тиіс деген пікірге келісті.
Авариялық теңгерімсіздіктің бастапқы себебін белгілеу, бұзушылықтың даму дәйектілігін зерделеу, қорғау мен автоматиканың жұмысын тексеру, сондай-ақ негізгі транзиттердің орнықтылығын бағалау қажет.
Тұтынушылар үшін ауқымды өшіру қазіргі заманғы энергия жүйесінің өзара байланысы қаншалықты екенін еске салады. Учаскелердің біріндегі істен шығу бірден бірнеше өңірде елеулі шектеулерге әкелуі мүмкін. Сондықтан энергиямен жабдықтаудың сенімділігі жекелеген электр станцияларының немесе желілердің жай-күйіне ғана емес, тұтастай алғанда бүкіл жүйенің орнықтылығына да байланысты.
Бұл ретте электрмен жабдықтауды жедел қалпына келтіру, мамандардың бағалауы бойынша, аварияға қарсы басқарудың көзделген тетіктері мен энергетикалық ұйымдардың өзара іс-қимылы тұтастай алғанда жұмыс істегенін айғақтайды.
Енді саланың міндеті — болған оқиғаның себептерін анықтау және апаттан техникалық қорытынды жасау. Дәл осындай талдау болашақта осындай жағдайлардың алдын алу және Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің сенімділігін одан әрі арттыру үшін қандай шешімдер қажет екенін анықтауға мүмкіндік береді.
