ШОБ-қа арналған жеңілдетілген кредиттер — экономиканы дамытуға және бизнесті қолдауға берілген нақты стимул. Бұл қаржы кәсіпорындардың жұмысын жандандырып, жаңа жұмыс орындарын ашуға көмектеседі. Дегенмен, кей жағдайда қаражат ескі қарыздарды немесе ағымдағы шығындарды жабуға жұмсалып жатады.
Экономика үшін оң әсері
Бизнестің өсуі: Кәсіпорындар айналым қаражатын толықтырып, өндірісті кеңейтеді.
Инвестициялар: Жаңа жабдықтар сатып алып, қызмет түрін көбейтеді.
Жұмыс орындары: Жаңа мамандарды жұмысқа тартып, әлеуметтік тұрақтылықты арттырады.
Тәуекелдер мен мәселелер
Қарызды жабу: Кейбір кәсіпкерлер жаңа жеңіл кредит арқылы ескі, пайыздық мөлшерлемесі жоғары қарыздарын жабады. Иә, бұл – кәсіпкерлер арасында кездесетін жиі жағдай. Олар жоғары пайызды ескі несиені төмен пайызды жаңа несиемен ауыстыру арқылы артық шығынды азайтқысы келеді. Бұл әдіс қаржылық жүктемені уақытша жеңілдеткенімен, дұрыс есептелмесе қауіпті болуы мүмкін.
Тиімсіз пайдалану: Қаржы нақты экономикалық серпін бермей, тек уақытша қиындықты шешуі мүмкін.
Қадағалау: Банктер мен мемлекет тарапынан мақсатты жұмсалуын қатаң бақылау қажет.
Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер Саида Тілеуленованың айтуынша, қазақстандық ШОБ он жылға дейінгі мерзімге 12,6% -бен ала алатын жеңілдікті несиелер дамуға ғана емес, инвестициялық қарыздар бойынша қазіргі міндеттемелерді қайта қаржыландыруға да кетуі мүмкін. Алайда, бағдарлама көлемі ШОБ үшін маңызды көмек деп саналатындай үлкен емес.
«Мен 55,6 млрд теңгені Қазақстанның бүкіл экономикасы үшін ауқымды ынталандыру ретінде қарастырмаған болар едім. Бұл қолдау шарасы. Оның тиімділігі бөлінген қаражаттың көлемімен емес, осы ақшаның қайда жұмсалатынымен анықталады», — дейді Саида Тілеуленова.
Оның айтуынша, жеңілдетілген қаржыландыру кері әсерін тигізуі мүмкін: егер шағын бизнес үнемі нарықтық емес жағдайда несие алуға жүгінсе, ол сыртқы қолдауға тәуелді болады. Кәсіпкерлердің шығындарды азайтуға және қаржыландырудың баламалы көздерін іздеуге ынталандыруы жойылады. Сондықтан билік үшін бизнеске жеңілдікті қарыздар тастап қана қоймай, қарапайым банктік несиелер де қолжетімді болуы үшін жұмыс істеу ең жақсы шешім болар еді.
«Егер жеңілдікпен қаржыландыру жаңа өндірістерді құруға, қуаттылықты кеңейтуге, импортты ауыстыруға немесе экспортты ұлғайтуға мүмкіндік берсе, экономикалық тиімділік қаражаттың едәуір бөлігі қолданыстағы міндеттемелерді қайта қаржыландыруға жұмсалатынына қарағанда әлдеқайда жоғары болады», — деп атап өтті сарапшы.
