Каспийдегі оқу-жаттығудағы қасіреттен соң Ақорда Қауіпсіздік кеңесі мен Қорғаныс министрлігіне он күнде Әскерді жаңғыртудың нақты Жоспарын жасауды бұйырды. Мерзім тым қысқа көрінгенімен, Ақордаға жаңа қағида керек емес.
Өткен күзде Үкіметке де он күн берді, олар жеті күнде орындап шықты.
Бұл – Тоқаевтың қолтаңбасы.Президент тәуекелді басқаша есептейді.Оның ойынша, ең үлкен тәуекел – алты ай талдап отыру.
Алты ай берсең ескі басшылар жауапкершіліктен құтылып кетеді
Қағаз көбейеді, іс бәсеңдейді. Қоғам ұмытады. Он күн берсең: Ешкім үлгермеймін деп сылтау айта алмайдыБарды бар күйінде әкеліп тастайды, көзбояу жоқ. Кім қабілетті, кім қабілетсіз – бірден көрінеді. Сондықтан бұл батылдық емес, есеп. Ол жүйені қағазбен емес, мерзіммен қысады. Қысқа мерзім – жауапкершілікті жеке адамға артатын ең арзан құрал.Тәуекел бар, бірақ
Тоқаев үшін он күнде қате жоспар жасау – он ай бойы ештеңе істемегеннен аз тәуекел
Оған қолдағы қағида неге орындалмағаны туралы есеп керек.
2017 жылғы Тұғырнама мен 2021 жылғы Пайымдамада бәрі жазылып қойған, тек әскер оны оқымаған.
Ақордада не айтылды?
Мемлекет басшысы 27 қыркүйектегі жиында әскердің жайын қатаң сынға алды:
«Әскердегі ескі дерт жылдан жылға жазылмай келеді. Өткен қасіреттен еш сабақ алынбады. Бұл оқудың мақсатын кім белгіледі, кім бекітті? Бас штабтың атқарған міндеті қандай? Әскери-теңіз күштерінің Бас қолбасшысы неге алаңда болмады? Жауапсыздық, салғырттық, көзбояушылық әдетке айналды».
Осыдан кейін екі шешім шықты:
- Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасары Аида Балаева жетекшілік ететін алқа құру және қорғаныс министрі етіп Айдос Мырзахметовты қою.
- Бұл – әскердің қағаз жүзінде ғана өмір сүруі тоқтады деген белгі.
Он күн аз ба?
Жоқ, әдейі аз берілді.Он күн – терең талдауға емес, қағазбастылықты тұсаулауға берілген мерзім. Алты ай берсең, саған тағы алты жүз беттік пайымдама, жиырма жол картасын әкеліп береді. Ал Президент «көп парақты пайымдаманың қажеті жоқ, нақты Жоспар керек» деді.
Ақорданың қолында А, Б, Г жоспарлары бар
Қауіпсіздік кеңесінің міндеті – сол, түрлі жағдайға әзір тұру. Мәселе – жоғарыда жоспар бар, төменде орындалмайды. Президенттің «дағдарысқа даярлық жоспары сын көтермейді» дегені – байланыс үзілген деген сөз.Сондықтан он күн – жаңа қағида ойлап табуға аз, бірақ кім өз міндетін атқармағанын анықтап, жауапкершілікті қайта үлестіруге жетеді.
Жаңа дегеніміз – ұмыт болған ескі
Тоқаев пен Мырзахметовтың төрт талабының төртеуі де қолдағы құжатта бар:
Бірінші – Техника
Президенттің «адамды техникамен алмастыру» талабы, министрдің ұшқышсыз аппарат пен бөгет қою құралдарын енгізу туралы тапсырмасы – 2021 жылғы Пайымдамадағы киберкеңістік және ұшқышсыз аппарат бағытымен, Тұғырнаманың 56-тармағындағы басқаруды өздігінен жүргізу жүйесімен бірдей.
Екінші – Сарбаздың қауіпсіздігі
Солдаттың өмірі – бәрінен қымбат деген қағида – 2021 жылғы Пайымдамадағы «жігер беру, тәртіпті күшейту» және Тұғырнамадағы «тәрбие мен жауынгерлік рух» тарауларында тұр.
Үшінші – Әуре-сарсаңды қысқарту
Артық есеп пен жиынды азайту туралы бұйрық – Тұғырнаманың 17-тармағындағы Бас штабтың үйлестіруші орда екені туралы ереже.
Төртінші – Қазынаны үнемдеу
Бос шығынды тый деген қатаң талап – Тұғырнаманың 60-тармағындағы қаржыны тең ұстау және қорғаныс тапсырысын тиімді жоспарлау бөлімінде жазылған.Яғни, заңдық негіз дайын. Тұғырнамаға 2022 жылы Қаңтар оқиғасынан кейін будандасқан қатерлер туралы өзгеріс те енгізілді, жеті алаңда «Отпантау-2021» ірі оқуы өтті. Қағаз жүзінде бәрі сай.
Жаңа бетбұрыс неде?
Бетбұрыс – өлшемде.Бұрын өлшем: қанша оқу өткіздің, қанша қағаз тапсырдың. Енді өлшем: сарбаз аман ба, құтқару құралы болды ма, қолбасшы алаңда жүр ме.Сондықтан үш өзгеріс түбегейлі:Қағаздан бас тарту. Көп парақты пайымдама емес, кезең-кезеңімен атқарылатын, қолыңмен ұстай алатын Жоспар.Адалдық емес, кәсіпқойлық. Қолбасшы лауазымына тамыр-таныстықпен емес, білігі мен тәжірибесімен қою.Көзбояудан бас тарту.
Тоқаев айтты:
«Үлгілі шешімдер, көзге әдемі көрінетін айла-шарғы, әдемі есеп ешкімге керек емес».
Түйін
Мемлекет қауіптің қай тұстан келерін білмейді, бірақ соған қарсы тұратын әскердің қағазда қалып қойғанын анық көрді. Он төрт жанның өмірі – қағаздағы әскер мен нақты әскердің арасындағы алшақтықтың бағасы. Бұл – өте қымбат, кешірілмейтін баға.Енді он күннен кейін жұртқа 2021 жылғы Пайымдаманың көшірмесі жаңалық болып ұсынылса – жаңғыру басталмай жатып сәтсіз болды деген сөз. Ал егер «17, 56, 60-тармақтар орындалмады, кінәсі мына басшыларда, енді былай түзейміз» деген жауап келсе – онда нағыз әскерді құру басталды деген сөз.
