2027 жылы Алматының өз бюджетінен республикаға 600,9 миллиард теңге алынады. Бұл 2023 жылғыдан 2,9 есе көп. Елдегі үш донордан жиналатын 1,08 триллионның жартысынан көбі — жалғыз Алматының мойнында. Сыртынан қарасаң, қала әлі елді асырап отыр. Ішіне үңілсең, Алматы мен Астана оң қолымен беріп, сол қолымен қайта сұрап отыр, хабарлайды Kursiv.
Айырмасы — Алматының бергені көп, Астананың алғаны көп.
Заңда не жазылған?
- 2027 жылдың жоспары:
- Алматы — 600,9 млрд
- Астана — 241 млрд
- Атырау — 237,9 млрд
- Алматының үлесі — 55,7%.
- Өсім
- 2024 жылы — 226,1 млрд
- 2025 жылы — 251,5 млрд
- 2026 жылы — 491,8 млрд
- 2027 жылы — 600,9 млрд
2028 жылы — 699,7 млрдБес жылда 3,3 есе. Бұл қала тапқан барлық салық емес, бюджетінен жырып алатын ақша.
Неге алады?
Есебі қарапайым — байдан алып, табысы аз өңірге береді. 2027 жылы 17 облыс пен Шымкентке 6,36 триллион кетеді. 2026 жылы 5,1 триллион болған.Мемлекеттің уәжі — Алматы ел ақшасының үштен бірін табады, көтереді. Бірақ алу тым шапшаң өсіп кетті.
Қайта не алып жатыр? Жоба қымбат болса, ешбір қала өз күшімен көтере алмайды.
Алматыда:
- «Қалқаман» бекеті — 59 млрд. 41,3 млрд-ы игерілді, биыл республикадан тағы 20,5 млрд бөлінді.
- «Қалқаман-Барлық» — 5 шақырым, 3 бекет, қағаздағы бағасы 344,4 млрд.
Астанада жағдай тіпті қызық.
Ұлттық экономика министрлігі айтты: «Астана бюджеті — 1,8 трлн. Оның 500 млрд-ы — республикадан келетін трансферт, 1,2 трлн-ы — өз табысы.»Сонда: Астана 241 млрд беріп, 500 млрд алады. Таза +259 млрд. Қағазда донор, түптеп келгенде дотацияда.Алматы 600,9 млрд беріп, 30-40 млрд-ын қайта алады. Таза -560 млрд. Атырау 237,9 млрд береді.Яғни елде шын мәнінде екі-ақ таза донор қалды: Алматы мен Атырау.
Алматы әлі №1 донор
Бірақ бұл «соңғы донор» деген атқа айналып барады. Алу 2,9 есе өсті, қайтарым сол күйі. Осы бетімен кете берсе, Алматы да Астана сияқты беріп алып отырған қалаға айналады.
Неге «соңғы» дейміз?
Бұрын донор көп еді, қазір үш-ақ өңір қалды. Оның бірі — Астана — іс жүзінде алушы. Салмақ жыл сайын Алматыға түсіп жатыр.
Бұрын Алматы 200 млрд беріп, 50 млрд алса — 25% қайтатын. Қазір 600 млрд беріп, 30 млрд алса — 5% ғана қайтады.
Қаланың даму қоры сол 5%-ға қысылды.
700 млрд алынған соң, қала метро, ЛРТ-ны өз ақшасына бітіре алмайды. Бүгін 20 млрд сұраса, ертең 100 млрд сұрайды.Екіншіден, Астананың жолына түседі. Қазір Астана 241 млрд беріп, 500 млрд алады. Ертең Алматы да 600 млрд беріп, 600 млрд сұрайтын жағдайға жетеді. Аты ғана донор болып қалады, заты — дотациядағы қала.Үшіншіден, ынта кетеді. Қала көп тапқан сайын көп алынса, әкімдік неге салықты қуып жинауы керек? Сөйтіп, «соңғы донор» — мақтау емес, дабыл. Елде ақша табатын екі-ақ жер қалды деген сөз. Соның біреуі шаршаса, қайта бөлетін ақша да қалмайды. Әңгіме Алматы туралы емес, бүкіл елдің даму үлгісі туралы болып тұр.
