Балалы отбасыға көмек екі жерден келеді, бірі – мемлекет қазынасы, бірі – жұмыс істеген адамға арналған сақтандыру қоры, көмек бала туғанда бірден беріледі, сосын баланы баққанына, көп балалы болғанына, мүгедек бала өсіргеніне қарай ай сайын төленіп тұрады.
Биыл қазына шығынының төрттен бірінен астамы әлеуметтік қорғауға кетіп отыр, 2016 жылдан бері осы салаға 40,1 триллион теңге жұмсалыпты.
Туғанда бірден не береді?
Бірінші, екінші, үшінші балаға – 164 350 теңге, төртінші баладан бастап – 272 475 теңге.
Ал көршілерде:
- Қырғызстанда – 21 500,
- Өзбекстанда – 29 700,
- Ресейде – 98 мың теңге шамасы.
Яғни Орталық Азияда Қазақстаннан көп ешкім бермейді.
Ал Ресейдің ана капиталы ше? Бізге сондай керек пе?
Соңғы кезде сарапшылар бізге де Ресейдегідей ана капиталы керек деп жүр, Ресейде бірінші балаға 2,5 миллион теңге шамасында бір жолғы қор береді, бірақ оны қолға бермейді, тек үй алуға, оқуға жұмсауға рұқсат. Ал бізде қолға тиетін тұрақты табыс, есептеп көрейік:
Бірінші балаға бізде не түседі?
Туғанда – 164 350 теңге.
Бала бір жарымға толғанша:жұмыс істемейтін анаға – 24 912 теңгеден ай сайын, 18 айда – 448 мың теңгежұмыс істейтін анаға орташа – 87 мыңнан, 18 айда – 1 миллион 566 мың теңге. Сонда тек бір жарым жылда ғана:жұмыс істемейтін ана – 612 мың теңге қолға алады. Жұмыс істейтін ана – 1 миллион 730 мың теңге қолға алады. Бұл әлі көп балалы жәрдемінсіз, төртінші баладан бастап тағы ай сайын 69 330 теңгеден басталатын бөлек жәрдем бар, жеті балаға 121 360 теңге, одан ары әр балаға 17 300-ден қосыла береді, бала 18-ге толғанша төленеді. Егер төрт балалы отбасыны алсақ, тек көп балалыға берілетін жәрдемнің өзі бір жылда 831 мың теңге, үш жылда – 2,5 миллион теңге, яғни Ресейдің бір жолғы ана капиталына жетеді, одан кейін де төлене береді.
Айырмасы неде?
Ресейде – бір рет, үлкен сома, бірақ тек үйге, оқуға, қолға тимейді.
Қазақстанда – аз-аздан, бірақ ай сайын, қолға тиеді, отбасы күнделікті шығынын жабады, үстіне зейнетақы жарнасы да қосылып отырады.
Сарапшылардың айтуынша, біздің үлгі – күнделікті тұрмысқа бейімделген, ал ана капиталы – ұзақ мерзімдік қор, екеуінің жиынтығы ана капиталы деңгейіне жетеді, тіпті көп балалы отбасыда одан асып та түседі, бірақ бізде ол ақша шашырамай, ай сайын отбасы бюджетіне түсіп тұрады.
Түйін
Орталық Азияда Қазақстан балаға берілетін әр көмек бойынша алда тұр, бір жолғы ана капиталы жоқ болса да, ай сайынғы жәрдемдердің жиынтығы бір-екі жылда сол капиталға жетеді, ал ең бастысы – бұл ақша отбасының қалтасына тікелей түседі.
