Қазақ қоғамында «Бас жарылса – бөрік ішінде, қол сынса – жең ішінде» деген ескі ұстаным ресми түрде бітті. Бұрын отбасындағы жанжалды, зорлықты, бақытсыз некені «ұят болады» деп жабу қалыпты еді.
Қазір керісінше – жабулы қазан ашылып жатыр.Соңғы жылдары шоу-бизнес өкілдерінің ажырасуын ашық жариялауы – көп жылдық некеден кейін бөлек кеткенін айтқан актрисалардың, тұрмыстық зорлық туралы алғаш ашық сөйлеген продюсерлердің оқиғалары – осы үрдістің тек айнасы. Олар жаңа жол салған жоқ, бұрын жабық тұрған есікті көрсетті. Ал қоғам сол есіктен қарап тұр.Бұл – ескі мен жаңаның теке-тіресі емес, ауысу кезеңі. Оны үш жерден көруге болады.
Неліктен «төзу» моделі бітті?
Ескі модель тәрбиеден емес, экономикадан тұрған. Ажырасу әйел үшін қаржылық күйреу болатын. Қазір жағдай басқа: әйел өзін асырай алады, тұрмыстық зорлық туралы заң күшейді, психологиялық көмек қолжетімді.Яғни, бұрын әйел төзгені – тәрбиелі болғанынан емес, басқа амалы болмағанынан. Қазір амалы бар. Сондықтан «ажырасу көбейді» деген статистика – отбасының құнсыздануы емес, «ашықтық көбейді» дегеннің белгісі.
Неліктен жаңа модельдің өзі қауіпті?
Жаңа модельде қауіп – «маған жайлы емес» деп кез келген кикілжіңде есікті жауып кету. Қазақстанда ажырасудың басым бөлігі алғашқы 5 жылда болады.Бұл – адамдар бақытсыз некеден шығып жатқан жоқ, бақытты неке құруға үйренбей жатып шығып кетіп жатыр деген сөз. Тез ажырасу әрдайым бостандық емес, кейде жауапкершіліктен қашу.
Ортақ аралық қайда?
Ескі мен жаңаның ортасы – «төз де, үндеме» де емес, «болды, кеттім» де емес. Ортақ жол үш қағидада:
а) Ұят емес, жауапкершілік. Ажырасу ұят емес. Бірақ бала, мүлік, айтылған сөз үшін жауапкершілік қалады.
б) Ашықтық шоу емес, келісім. Жабулы қазанды ашу керек, бірақ оны әлеуметтік желіде емес, заң, медиатор, психолог арқылы шешу керек.
в) Дәстүр форма емес, функция. «Бөрік ішінде» деген сөз бастапқыда татуластыру үшін айтылған. Егер ол қорлықты жабудың құралына айналса, ол дәстүр емес, зорлықтың ақталуы.Қорытынды: Қазақ отбасында ажырасу көбейген жоқ, бұрын жасырылып келген нәрсе көріне бастады. «Жабулы қазан» ашылды
. Ендігі міндет – қазанды төгу емес, ішіндегіні реттеу. Ортақ аралық – «төз» бен «кет» арасындағы келісім мәдениеті.
