Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің басшысы Мәдина Әбілқасымова 18-21 жас аралығындағы 19 мыңға жуық қазақстандықтың микроқаржы ұйымдарында (ХҚҰ) 90 күннен астам мерзімі өткен берешегі бар екенін хабарлады.
Статистика көрсеткендей, несие алған әрбір оныншы жастың қаржылық жағдайы мәз емес. Бүгінгі таңда елімізде 18 бен 21 жас аралығындағы 847 мың адам тұрады.
Мемлекеттік несие бюросының деректеріне сүйенсек, 136 239 жас азамат МҚҰ-дан қарыз алған. Оның ішінде 18 638 адамның (яғни 13,7%) берешегін өтемегеніне 90 күннен асқан.
«Мемлекеттік кредиттік бюроның мәліметінше, бүгінгі таңда 18-21 жас аралығындағы 136 239 жас азамат микроқаржы ұйымдарының қарыз алушылары болып табылады, олардың ішінде 18 638 адамның (13,7%) 90 күннен астам мерзімі өткен берешегі бар», — деп хабарлады ҚНДРА.
Несиелік тәуекелді азайту: Жаңа заң талаптары
• МҚҰ-ға мерзімі 90 күннен асатын берешегі бар азаматтарға микрокредит беруге, сондай-ақ мерзімі 90 күннен кейін осындай қарыздар бойынша пайыздар есептеуге тыйым салу;
• қарыз алушыны биометриялық сәйкестендіруден өтпей онлайн-микрокредит беру шарттарын жасасуға тыйым салу;
• МҚҰ-ның микрокредиттерге өтінімдер бойынша мәліметтерді кредиттік бюроларға нақты уақыт режимінде беру міндеті;
МҚҰ-ның мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге негізгі борыш пен пайыздар бойынша оларды есептемей қызмет кезеңіне және ол аяқталғаннан кейін 60 күн ішінде кейінге қалдыруды ұсыну міндеті;
микрокредиттер бойынша сыйақының шекті жылдық тиімді мөлшерлемесін 56% -дан 46% -ға дейін, ал 45 күнге дейінгі мерзімге және 45 АЕК-ке дейінгі сомаға қарыздар үшін — күндізгі мөлшерлемені 0,3% -дан кем, бірақ жылдық 179% -дан аспайтын мөлшерде шектеу.
Биылғы жылдың тамыз айында ХҚҰ азаматтарға банктердегі несиелер бойынша 30 күннен астам, ал шағын несиелер бойынша 1 күн мерзімін өткізіп алған шағын несиелер беруге тыйым салды. Сондай-ақ, егер соңғы 3 жылда есептен шығарылған берешек болса, соңғы 12 айда төлем тәртібін жақсартпаған қайта құрылымдау, сондай-ақ бес жылдан астам мерзімге қамтамасыз етілмеген тұтынушылық микрокредит болған кезде қарыз ала алмайды.
«Қабылданған шаралар қамтамасыз етілмеген тұтынушылық кредиттеудің өсуін баяулатуға мүмкіндік берді: ағымдағы жылдың 10 айында ол 13,2% -ға дейін төмендеді (2024 жылдың сәйкес кезеңіндегі 24,3% -ға қарсы)», — деп атап өтті агенттікте.
Енді оларға қарыз алу қиындайды
Биылғы жылдың тамызынан бастап талаптар тағы да күшейді. Енді банкте 30 күннен астам немесе МҚҰ-да 1 күннен астам мерзімі өткен берешегі барларға жаңа несие берілмейді. Сонымен қатар кейінгі 3 жылда есептен шығарылған берешегі бар азаматтар да қарыз ала алмайды.
«Қабылданған шаралар тұтынушылық несиелеудің өсуін тежеуге мүмкіндік берді: биылғы 10 айда өсім 13,2%-ға дейін төмендеді (2024 жылғы көрсеткіш 24,3% болған)», — деп атап өтті агенттік өкілдері.
Болашақта 20 жасқа толмаған азаматтардың төлем қабілеттілігін есептегенде тек ресми табыс көздері ғана есепке алынбақ.
